İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/726 K.2025/827

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/726 Esas

KARAR NO : 2025/827

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 19/09/2024

KARAR TARİHİ : 16/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan zayi belgesi verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Vefat eden --------, --------Şti 'nin tek ortağı ve sorumlu müdürü olduğunu, Eşinin 21/01/2023 tarihinde vfat ettiğini, şirkete ait bilgi ve belgelere ulaşamadığını, eşinin son dönemlerde iş yerine gitmediğini, vefatından sonra muhasebe işlemlerini yapan --------- ile görüştüğünde şirkete ait defterleri 02/08/2022 tarihinde eşine teslim ettiğini söylediğini, eşinin vefatından sonra şirkete ait bilgi ve belge ve defterlere ulaşamadığını, işbu sebeple, defterlerin zayine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle zayi belgesi verilmesi davasıdır.Bilindiği gibi TTK. m. 82/7'de: "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." zayi belgesi verilme şartları düzenlenmiştir.

TTK. m.82/7'de hangi hallerde zayi belgesi verilebileceği ve süresi belirtilmiş olup, davacının zayi belgesi talep edebilemesi için davayı zıyaı öğrendiği tarihten 30(otuz) gün içinde açması ve zayi olan belgenin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermiş olması, belgenin onun iradesi dışında ve elinde olmayan bir nedenle zayi olmuş olması gerekmektedir. Davacının yerleşim yerinin mahkememiz yargı çevresi içerisinde bulunduğu, mahkememizin yetkili olduğu anlaşılmıştır.

Davanın, TTK.

82/7. maddesinde öngörülen yasal hak düşürücü süre içinde açıldığı belirlenmiş ve işin esası incelenmiştir.Gelir İdaresi Başkanlığına Leones Turizm Organizasyon Eğitim Danışmanlık Ticaret Limited Şirketi davacı şirketin mahkememiz dava dilekçesinde de belirtmiş olduğu defterlerin zayi olması nedeniyle, işbu zayi olan Müdürler Kurulu Karar Defteri ile Pay Defterinin, zayi olduğu iddiasıyla başvuru yapılıp yapılmadığı hususlarında mahkememize bilgi verilmesi istenildiği,

verilen yazı cevabında "Başkanlığımız e-Belge sistem kayıtlarında mükelleflerin Yevmiye ve Kebir beratlarına ilişkin bilgiler yer almakta olup Müdürler Kurulu Karar Defteri ile Pay Defteri hakkında bilgiler yer almamaktadır. Ayrıca -------- — vergi kimlik numaralı mükellef kurum -------- Şirketi'nin 01/01/2025 tarihinden itibaren e-Defter uygulamasına dahil olduğu, yazımız tarihi itibariyle herhangi bir paket yüklemediği anlaşılmaktadır.

Ayrıca bahsi geçen mükellefin e-defterlerinin zayi olduğu iddiasıyla Başkanlığımıza herhangi bir başvurusu bulunmamaktadır." şeklinde cevap verildiği anlaşılmıştır.

---------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak; ---------şti 'nin tüm sicil dosyasının mahkememize gönderilmesi istenildiği, yazı cevabı geldiği dosya içerisine alındığı anlaşılmıştır.Tüm dosya kapsamında yapılan incelemelerde, Türk Ticaret Kanunu'nun 82/1-5 maddesinde her tacirin ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerinin on yıl süreyle saklanacağı düzenlenmiş olup,

aynı kanunun 82/8 maddesinde "Gerçek kişi olan tacirin ölümü hâlinde mirasçıları ve ticareti terk etmesi hâlinde kendisi defter ve kâğıtları birinci fıkra gereğince saklamakla yükümlüdür.

Mirasın resmî tasfiyesi hâlinde veya tüzel kişi sona ermişse defter ve kâğıtlar birinci fıkra gereğince on yıl süreyle sulh mahkemesi tarafından saklanır." şeklinde düzenleme bulunmaktadır.Yine TTK'nın limited şirketlerde esas sermaye payının geçişi hâlleri başlığı altında yer alan 596. maddesinde esas sermaye payının, miras yoluyla geçmesi hâlinde, tüm haklar ve borçların, genel kurulun onayına gerek olmaksızın, esas sermaye payını iktisap eden mirasçıya geçtiği düzenlenmiştir.

Açıklanan yasal düzenlemeler ışığında, davacıların murisi -------- vefat etmesi üzerine, tek ortağı olduğu dava dışı --------- Şti.'ndeki esas sermaye payının davacılara miras yoluyla geçtiği, ticari defter ve kâğıtları mirasçıların 10 yıl süreyle saklama yükümlülüğünün bulunduğu, bu nedenle davacıların kayıp olduğunu iddia ettikleri ticari defterler yönünden dava açmakta aktif dava ehliyetlerinin ve hukuki yararlarının bulunduğu anlaşılmıştır.

Vergi dairesine, ticaret sicil müdürlüğüne yazılan müzekkere cevapları dikkate alınarak davanın kabulüne, -------- Şirketi'nin pay defteri, müdürler kurulu defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, 2019/2020/2021/2022 yıllarına ilişkin alış satış faturaları ile tahsilat makbuzları, 2019/2020/2021 yıllarına ilişkin envanter defteri, yevmiye defteri ve defteri kebir defterinin zayi olduğunun tespitine karar verilmiştir.