İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/85 K.2025/114

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/85 Esas

KARAR NO : 2025/114

DAVA

Tazminat (Rücuen Tazminat)

DAVA TARİHİ: 31/10/2024

KARAR TARİHİ: 06/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

07.05.2024 tarihinde davalıların işleteni/sürücüsü oldukları --------- plaka sayılı araç yaya geçidinde yayaya yol veren müvekkilin ---------- plakalı aracına arkadan çarpması ile meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında müvekkilinin aracında hasar meydana geldiğini, meydana gelen kazada karşı araç sürücüsü % 100 oranında kusurlu olduğunu, müvekkiline ait --------- plakalı araç ---------- model ---------- olup kaza tarihindeki ikinci el piyasa bedeli oldukça yüksek olduğunu,

bu nedenle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla HMK 107/1. madde gereğince belirsiz alacak davamızın kabulü ile şimdilik 100,00-TL'nin araç mahrumiyet bedelinin 07/05/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizden aşağı olmamak üzere enflasyon oranında faiz ile birlikte tahsiline, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davaya konu trafik kazasına karışan ve sürücüsü diğer davalı --------- olan --------- plakalı araç müvekkili ---------Ş. tarafından davanın ihbarı talep olunan ---------- Şirketine uzun dönem kiralama sözleşmesiyle kiralandığını, huzurdaki davanın görevsiz mahkemede açıldığını, davacı yan ve müvekkili şirketin ticari niteliği haiz tüzel kişilikler olduğunu, buna ek olarak davada araç mahrumiyetine konu edilen araç olan ---------- plakalı ---------- model aracın ticari bir araç olduğunun görüldüğünü, bu hususun dosyaya sunulmuş olan ekspertiz raporunda da belirtildiğini,

tüm bu hususlar dikkate alındığında dosyada görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemeleri değil, asliye ticaret mahkemeleri olduğunu, işbu itirazı doğrultusunda görevsizlik kararı verilmesini, kusur yönünden müvekkili şirkete davada husumet yöneltilmesinin hukuken mümkün olmadığını, müvekkili şirketin huzurdaki yargılamada işleten sıfatına sahip olmadığı dosyaya sunulan uzun dönem araç kiralama sözleşmesi ve ek protokol ile ispatlandığını, ancak iddialarının aksi yönde görüş oluşması ihtimaline binaen, müvekkili şirkete ait ticari defterlerin incelenmesini, müterafik kusur araştırması yapılması gerektiğini,

kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya başka bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiği durumlarda araç işleteninin ve sürücünün tazminat ödeme yükümlüğünden söz edilemeyeceğini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Tazminat (Trafik Kazası (Maddi Hasarlı) Nedenli) taleplidir.Eldeki davada, --------- Asliye Hukuk Mahkemesi, tarafların tacir oldukları, yapılan işin tarafların ticari faaliyet alanlarından olduğu, davanın ticari dava mahiyetinde olduğu anlaşılmakla.

Türk Ticaret Kanunu'nun 5.maddesi gereği Karar sayılı görevsizlik kararı ile mahkememize gönderilerek yukarıdaki esasa kaydedildiği, verilen kararda; "..tarafların tacir oldukları, yapılan işin tarafların ticari faaliyet alanlarından olduğu, davanın ticari dava mahiyetinde olduğu anlaşılmakla.

Türk Ticaret Kanunu'nun 5.maddesi gereği.." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilerek mahkememize gönderildiği ve yukarıdaki esasa kaydedilidği anlaşılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmış, maddenin (a) bendinde bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ile çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve çekişmesiz yargı işi sayılacağı belirtilmiştir.Aynı Yasanın 3. maddesinde,

"Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir.”,Aynı Yasanın 11/1 ve 2. maddesinde, "Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.(2) Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, ----------- kararıyla belirlenir.", Aynı Yasanın 12/1.maddesinde "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir.", 2 ve 3.fıkrasında ise, "Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo,

televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır. Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur."

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3'üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkar, ister gezici ister sabit bir mekanda bulunsun, -------- Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkar meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir.

Vergi Usûl Kanununun 176. maddesinde, birinci sınıf tüccarların bilanço esasına göre defter tutacakları ve 178. maddesine göre de, birinci sınıf tacirlerle ilgili şartları taşımayanların ikinci sınıf tacir sayılacağı ve ikinci sınıf tacirlerin ticari işletme hesabına göre defter tutacakları düzenlemiştir.

Davalının ticaret siciline kaydı veyahut vergi mükellefiyet kaydı olmaması , tacir olmadığını, esnaf olduğunu göstermediği gibi işletme hesabına göre defter tutuyor olması da esnaf olduğunu göstermemektedir. Davalının esnaf sayılabilmesi için kazanç unsuru yanında, iktisadi faaliyetlerinin nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmalarına dayanması, kazançlarının ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olması ve esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil(berber, terzi gibi) olması gerekmektedir.

Dosya kapsamında, işletme esasına göre defter tutan davacı ve davalının ticaret sicil kaydı bulunmadığı gibi TTK anlamında ticari işletme mahiyetinde olduğuna dair dosya kapsamında bir bilgi ve belge bulunmamakta olup, tacir sıfatını destekleyen yeterli delilin de bulunmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca davalının VUK 177 maddesi gereğince sözleşmenin düzenlediği yıl itibari ile gelirinin esnaflar için belirlenen sınırı aşmadığı anlaşılmaktadır.

Yine dava konusu trafik kazasının ticari işletme faliyeti kapsamında gerçekleşmediği, davanın haksız fiile dayalı tazminat davası olduğu anlaşılmaktadır. Tarafların her ikisinde tacir olarak kabulü dosya kapsamına uygun düşmemektedir. Bu durumda nisbi ticari dava niteliğinde olmayan davaya bakmak görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olduğundan dolayı karşı görevsizlik kararı verilmiştir.