İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/247 K.2024/724

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2021/247

KARAR NO: 2024/724

DAVA

Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 09/04/2021

KARAR TARİHİ: 03/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin, savunma sanayi alanında uzun yıllardır faaliyet göstermekte olup ---------, tasarım ve üretimini yaptığı başta infilak bastırma ve otomatik yangın söndürme sistemleri olmak üzere hassas ve kritik ekipmanları ----------,--------- ve ---------- gibi ülkenin önde gelen sanayi kuruluşlarına tedarik ettiğini bu kuruluşların da müvekkilinden aldıkları sözkonusu sistemleri kendi ürettikleri zırhlı araçlara monte ederek ---------- ve yabancı ülkelere satmakta olduklarını, müvekkili şirkette önceki yıllarda mühendis olarak istihdam edilen davalı ----------- görevinden istifa ettikten sonra,

yine müvekkili şirkette kendisi gibi mühendis kadrosunda istihdam edilirken görevlerinden ayrılan dava dışı ---------- ve---------- isimli iki eski personelle birlikte 09/01/2020 tarihinde davalı "---------- Şti."ni kurduklarını, dava dışı ----------- ve -----------, 27/10/2020 tarihinde --------- firmasında sahip oldukları tüm hisseleri davalı --------- devretmiş ve davalı ------------, davalı ---------- firmasının tek hissedarı olduğunu, davalı ---------- ile imzalanmış olan Hizmet Sözleşmesi Md-15/4.

Paragrafı uyarınca, davalının görevinden ayrıldıktan sonraki 2 yıl boyunca müvekkili şirkette edindiği bilgilerin, hizmet ve teknikleri gizli tutmayı, müvekkili şirketin hizmet ve ürün alıp / sattığı 3. Şahıslarla çalışmamayı, aksi halde 20.000,00-ABD Doları ceza ödemeyi ve müvekkil şirketin bundan kaynaklı sair zarar ve ziyanını tazmin etmeyi, keza Md-15/5.

Paragraf uyarınca da Ankara - --------- - ---------- benzer bir şirket kurmamayı, ortak olmamayı ve çalışmamayı aksi halde 20.000,00-ABD Doları ceza ödemeyi, kabul ve taahhüt etmiş olduklarını bu haliyle davalı ---------- Türk Borçlar Kanunu (TBK) 444 vd. maddelerinde düzenlenmiş "rekabet yasağı" hükümlerine tabi olup, TBK-446/2 uyarınca rekabet yasağı hizmet sözleşmesiyle ceza koşuluna bağlanmışsa, işçi sözkonusu cezayı ödeyerek borcundan kurtulabileceğini, bununla birlikte işverenin aşkın zararını da gidermekle yükümlü kalmaya devam edeceğini,

davalı firmanın müvekkil şirketin rakipleri olan "-----------Ş." ve "----------- Şti."ne yönelik satışlarından elde ettiği gelirleri olduğunu, davalı ---------- diğer davalı -------- firması üzerinden müvekkili şirketin yurtiçi ve yurtdışı tedarikçilerinden temin ettiği malzeme ve ekipmanları bu firmalara sattığını, anılan firmaların da müvekkil şirketin müşterisi olan --------- ve diğer bazı firmalara satış yaptığını, TTK-56/1/e son cümlesi uyarınca davalıların bu satışlardan elde ettiği gelirlerin müvekkil şirket zararı olarak müvekkile ödenmesi gerektiğini,

davalı ----------- sahibi olduğu ---------- firması üzerinden müvekkili şirket aleyhine ve kendi menfaatine gerçekleştirdiği fiil ve eylemlerle hem hizmet sözleşmesi 15. Maddesini hem de TTK-55/1/a/2-5-6 ve TTK-55/1/b/1-2-3 ve TTK-55/1/c/3 ve TTK-55/1/d maddelerini ihlal etmiş olduğunu beyan ederek TBK-446/2 maddesi ve hizmet sözleşmesinin 15. Maddesine istinaden "rekabet yasağı" ihlali nedeniyle 20.000,00-ABD Doları karşılığı 162.766,00-TL cezanın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline,

davalıların haksız rekabet niteliğindeki eylem ve davranışları sonucu elde ettiği menfaatlerin bilirkişi kanalıyla hesaplanarak şimdilik 1.000,00-TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek ticari reeskont faiziyle birlikte TTK-56/1/e son cümlesine istinaden müvekkil zararı olarak davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle.

Dava konusu hizmet sözleşmesinin hukuken geçersiz olduğunu, davacı şirketin istemlerinin müvekkilinin Anayasal çalışma hakkına tecavüz teşkil etmekte olduğunu, rekabet yasağı hükmünün sözleşmede işçinin doğrudan fark edemeyeceği "gizlilik" başlığı altında düzenlenmiş olduğunu, dava konusu hizmet sözleşmesinin kelepçeleme sözleşmeleri mahiyetinde olup hukuken geçersiz olduğunu, dava dilekçesinde iddiaları kanıtlayacak hiç bir somut delil ve belge bulunmamakta ve esasen dava dilekçesinin yasal yeterliliğe sahip olmadığını, dava dilekçesi içeriğinden de haksız rekabetin --------Ş.

Ve --------Şti.

Ve ----------Ş. tarafından yapıldığı iddia edildiğinden davanın yanlış kişiye yöneltilmiş olduğunu, davacı şirketle müvekkilinin ticari faaliyet alanları ve müşterilerinin tamamen birbirinden farklı olduğunu, sözleşmede öngörülen cezai şartın fahiş olduğunu davanın kötü niyetle açılmış olup müvekkilinin ticari sırlarını öğrenmeyi amaçlamış ve bu amacına ulaşmış olduğunu, dava dilekçesinin kafa karışıklığı içerisinde hazırlanmış olup iddia ve delillerin talep konusu ile çeliştiğini, TTK 56. maddesini ihlal eden herhangi bir eylem yahut davranış söz konusu olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle, işçinin rekabet yasağını ihlal ettiği iddiasına dayalı ceza koşulu alacağının tahsili ve haksız rekabete dayalı tazminat talebine ilişkindir. Dosyada davacı ve davalının taraf olduğu belirsiz süreli Personel Hizmet Sözleşmesi imzalanmış, sözleşmenin 15. maddesinde rekabet yasağı düzenlenmiştir.

Davalı ----------- davacı şirkette çalışmakta iken 08.04.2019 tarihli dilekçe ile istifa ederek ayrıldığı, davalı ---------- 09.01.2020 tarihinde davacı şirketin eski çalışanı olan ortakları ile birlikte davalı ------------ Şti,'ni kurduğu anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin 15. Maddesinde ''PERSONEL hizmet süresi içinde veya hizmet sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, PERSONEL in görevi nedeniyle edindiği, İŞVEREN nün faaliyet alanına giren ve açıklanmasında sakınca görülmesi nedeni ile korunması gereken her türlü ticari, mesleki, teknik bilgi ve sırları, anlaşmalardan edindiği know-how ile İŞVEREN nün işyerinde geliştirmiş olduğu bilgi, ürün hizmet ve teknikleri gizlemeyi, İŞVEREN nün yazılı izni olmadan açıklamamayı,

işten ayrılmasından itibaren 2 yıl süre ile İŞVEREN nün hizmet ve ürün aldığı satıcılardan hizmet ve ürün almamayı ve İŞVEREN nün hizmet ve ürün satışı yaptığı müşterileri ile çalışmamayı, şirket ve çalışanları aleyhine hiçbir şekilde beyanda bulunmamayı, bu sözleşmeyle kabul ve taahhüt etmektedir. Aksi halde bu sözleşmeden doğabilecek diğer tüm cezalardan ayrı olarak 20.000 USD tazminat ödemeyi peşinen ve gayrikabili rücu olarak kabul ve taahhüt eder.

Personel REKABET YASAĞI ile ilgil olarak işten ayrıldığı tarihten itibaren -------- ve---------- şehirlerinde 2 yıl süre ile benzer işkolunda bir şirket kurmamayı,böyle bir şirkete ortak olmamayı ve böyle bir şirkette çalışmamayı taahhüt eder. Aksi halde 20.000 USD cezai şart ödeyeceğini kabul ve beyan eder.'' şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür.

Davacı da davalının rekabet yasağını ihlal ettiğini ileri sürerek, işbu hükümde öngörülen 20.000,00-ABD Doları karşılığı olarak 162.766,00-TL cezayı talep etmektedir.

Öncelikle, işçi aleyhine konulan bu ceza koşulunun geçerli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.TBK'nın 444. maddesi uyarınca, fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.

Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir. Yine, aynı Kanun'un 445. maddesi uyarınca, rekabet yasağı anlaşmasının yer, süre ve işin türü açısından yasal sınırlara uyularak yapılması gerekir. Aşırı düzenlemeler hakimin müdahalesiyle sınırlandırılır.

446. maddenin 2. fıkrasına göre, yasağa aykırı davranış bir ceza koşuluna bağlanmışsa ve sözleşmede aksine bir hüküm de yoksa, işçi öngörülen miktarı ödeyerek rekabet yasağına ilişkin borcundan kurtulabilir; ancak, işçi bu miktarı aşan zararı gidermek zorundadır.

Aynı maddenin 3. fıkrasına göre, işveren, ceza koşulu ve doğabilecek ek zararlarının ödenmesi dışında, sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutması koşuluyla, kendisinin ihlal veya tehdit edilen menfaatlerinin önemi ile işçinin davranışı haklı gösteriyorsa, yasağa aykırı davranışa son verilmesini de isteyebilir.Taraflar arasındaki rekabet yasağı içeren sözleşme 446. maddedeki yasal sınırlar içinde geçerli bir anlaşma olmakla birlikte, buna bağlanan tek taraflı ceza koşulu hükümsüz olur.

Buradaki hükümsüzlük, TBK'nın 27/2. maddesi anlamında kısmi hükümsüzlüktür. Yani, hizmet sözleşmesi ve rekabet yasağı anlaşması geçerli olup, sadece tek taraflı ceza koşulu içeren maddeler hükümsüz olacaktır. Bu durumda, işveren, rekabet yasağını ihlal eden işçiden ceza koşulunu isteyemeyecektir. Ancak, zararını kanıtlayarak tazminat isteyebilir.

Somut olayda; işçinin rekabet yasağını ve buna bağlı olarak ceza koşulunu düzenleyen sözleşmede, sadece işçi aleyhine ceza koşulu getirildiği, bunun karşılığında işverene bir yükümlülük getirilmediği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle sözleşmedeki ceza koşulunun geçersiz olduğu kanaatine varılmıştır.Haksız rekabete dayalı maddi tazminat istemi yönünden ise ;davanın niteliği gereği tanıklar dinlenmiş, davalı şirketin aldığı işlerle ilgili olarak haksız rekabet teşkil eden bir eylem bulunup bulunmadığı, davacının zarara uğrayıp uğramadığının tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi suretiyle rapor alınmak üzere dosya haksız rekabet uzmanı, makine mühendisi ve SMM bilirkişiden oluşan heyete tevdi edilmiştir.

Makine mühendisi bilirkişi '' Davacı ----------Ş.

31.12.2010 tarihinde kurulmuş olduğu, davalı ----------- şirketi 09.01.2020 tarihinde kurulmuş olduğu, şirket kurucularının ---------, --------- ve ---------- olduğu, ---------- 01.01.2019-08.04.2019 tarihleri arasında yaklaşık 3 ay süre ile İş Geliştirme Uzmanı olarak çalıştığı davacı iş yerinde bu kısa sürede Savunma Sanayisine hizmet eden bir şirketin Know How bilgisine ve sırlarına sahip olarak başka firma/ şirketler ile paylaşılmış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu,'' yönünde,

SMM bilirkişi '' Davacı şirketin incelenen 2018-2019-2020-2021 yılları Ticari Defterlerinde Dava dilekçesinde iddia ettiği "------------Ş." ve "---------- Şti." şirketleri ile bir ticari ilişki görülmediği, ---------şirketine yaptığı satışların yıllar itibari ile raporda detaylandırıldığı, davalı şirketin dava dışı --------- ve ---------- şirketlerine 865.210,89 TL (KDV Hariç) satım gerçekleştirdiği,

Davalı şirketin dava dışı bu şirketlere yapmış olduğu satışlardan 2020 yılında 100.628,33 TL faaliyet karı, 2021 yılında ise 27.648,67 TL faaliyet karı olmak üzere toplamda 128.276,99 TL faaliyet karı elde ettiği, Davalı şirketin ----------- şirketine satış kaydı olmadığı, davalı şirketin incelenen 2020-2021 yılları ticari defterlerinde taraflar arasında ortak müşteri görülmediği,'' yönünde görüş bildirmiştir.

Davacı yanca rapora sunulan itiraz dilekçesi doğrultusunda Mahkemenizce dava dışı ---------- müzekkere yazılmış, ------- ve -------- şirketleri ile olan ticari ilişkisi hususunda bilgi talep edilmiş, verilen müzekkere cevabında ----------- şirketinden ürün tedarik ettiğini, ---------- şirketi ile herhangi bir tedarik işleminin olmadığını beyan ettiği görülmüştür.

SMM bilirkişiden alınan ek raporda; ''Davacının itiraz dilekçesindeki beyanına karşılık gelen müzekkere cevabı doğrultusunda ---------- şirketinin

---------- şirketinden mal alımı gerçekleştirdiği ve bir faaliyetin mevcut olduğu anlaşıldığı, Davalının sahip olduğu Dava Dışı ---------- şirketin 2021 yılında yurt dışı tedarikçi firmaları

incelendiğinde davacı şirket ticari defterlerinde de bu şirketlerin tedarikçi şirket oldukları tespit edildiği, 2020 yılında ise davacı şirket ile dava dışı şirketin ortak tedarikçi firmasının bulunmadığı görüldüğü, Mali incelemede Davalı şirketin sahip olduğu Dava Dışı ----------- şirketinin ortak tedarikçilerinden alım yaptığı tutarın KDV dahil 115.296,50 TL olduğu ve Dava Dışı ---------- ile ----------- şirketlerine 2020-2021 yılında yaptığı brüt satış tutarının 1.522.657,68 TL olduğu,

Davacı şirketin yıllar itibariyle ----------şirketine satışlarının incelenmesinde 2019 yılında 92.164.488,79 TL iken 2020 yılında cirosu 69.580.330,41 TL ‘ye düştüğü, 2021 yılında ise 24.321.090,48 TL ‘ye kadar indirgendiği görüldüğü, Sayın Mahkemenin haksız rekabet olduğu kanaatine varması durumunda ise kök raporda ayrıntılı olarak hesaplanan davacının talep edebileceği zararın 128.276,99 TL olarak hesaplandığı'' yönünde görüş bildirmiştir.

Haksız rekabet, TTK m. 54-63 maddelerinde düzenlenmiştir. TTK m. 55/1,b-3 uyarınca haksız rekabetin varlığından bahsedilebilmesi için üretim veya iş sırrının mevcut olması, bunların hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi ve üretim ve iş sırlarının kullanılması sonucunda bir zararın doğmuş olması şartlarının bir arada bulunması gerekir.

TTK m.56/1-d'de düzenlenen maddi tazminat davası, haksız rekabet fiili sonucunda zarara uğrayan kimse tarafından tecavüz edenin kusurlu olması halinde uğradığı zarar ve ziyanı tazmin etmek için açılır, hukuka aykırı bir fiil olmalıdır. Bu fiil, TTK m. 55'te sayılan hallerden biri olabileceği gibi, TTK m. 54'teki genel hükmün şartlarına uyan bir fiil de olabilir. Haksız rekabet fiilini işleyen kimse söz konusu fiile kusurlu hareketi ile sebebiyet vermiş olmalıdır.

Haksız rekabetin kasıtlı ve ihmali bir şekilde işlenmesi halinde kusurun varlığı kabul edilir. Kusurun ağırlığı hükmedilecek tazminat miktarının belirlenmesinde önem taşır.

Bu eylem sonucunda mağdur fiili bir zarara uğramış olmalıdır.Davalılar vekili ----------Şti.'nin yargılama devam ederken 2023 yılı sonu itibariyle tasfiye edilerek sicilden terkin edildiğini beyan etmiş, Davalı ----------- şirketinin terkinine ilişkin kayıtlar ----------- Ticaret Sicil Müdürlüğünden celp edilmiş, davalı şirketin 21/09/2023 tarihinde sicilden terkin edildiği görülmüştür.

Davacı yan, davalı şirket yönünden davasından feragat etmiş, diğer davalı yönünden davasını ıslah etmemiş, dava dilekçesindeki taleplerinin kabulü yönünde karar verilmesini talep etmiştir.Tüm dosya kapsamına göre;---------- kayıtlarına göre davalı ----------- şirketi 09/01/2020 tarihinde davalı ---------- ile birlikte davacı şirketin eski çalışanları ----------- ve ----------- ortaklığı ile kurulmuştur.

Davalı ---------- davacı şirketten 08/04/2029 tarihli istifası ile ayrılmış olup, imzaladığı hizmet sözleşmesi ve sözleşme kapsamında geçerli rekabet yasağı hükmüne göre, işten ayrılmasından itibaren 2 yıl süre ile işverenin hizmet ve ürün aldığı satıcılardan hizmet ve ürün almamayı ve işverenin hizmet ve ürün satışı yaptığı müşterileri ile çalışmamayı, işten ayrıldığı tarihten itibaren --------- ve ----------- şehirlerinde 2 yıl süre ile benzer işkolunda bir şirket kurmamayı, böyle bir şirkete ortak olmamayı ve böyle bir şirkette çalışmamayı taahhüt etmiştir.

Davalı ----------- bu yasaklara aykırı olarak davacı ile benzer iş kolunda istifasından 9 ay sonra ---------- Şirketi'ni kurduğu gibi, bu şirketin ticari defter ve kayıtlarına göre davacının müşterisi ----------- dava dışı ---------- Şti.'ni aracı kılmak suretiyle ürün satışı yaptığı, bu süreçte davacı şirketin dava dışı ---------- satışlarının da azaldığı anlaşılmakla rekabet yasağının ihlal edildiği ve haksız rekabet eylemleri ile davacının zarara uğratıldığı kanaatine varılmış, TTK m.56/1-d ''Davacı lehine ve (d) bendi hükmünce tazminat olarak hâkim,

haksız rekabet sonucunda davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da karar verebilir.'' kapsamında davacının haksız rekabete dayalı maddi tazminat isteminin kabulü ile 1000-TL haksız rekabete dayalı tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalı ----------- tahsiline, hükümsüz tek taraflı ceza koşulu düzenlemesine dayalı cezai şart tazminatı isteminin reddine, diğer davalı ----------- şirketi aleyhine açılan tazminat davasının feragat nedeniyle reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı ---------- aleyhine açılan davanın KISMEN KABULÜ ile, 1000-TL haksız rekabete dayalı tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline,

Cezai şarta dayalı tazminat isteminin REDDİNE,

2-Davalı ----------- şirketi aleyhine açılan davanın feragat nedeniyle REDDİNE,

3-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 68,31-TL harcın, davacı tarafından yatırılan 2.796,72-TL peşin harçtan mahsubu ile fazladan yatırılan 2.728,41-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,

4-Davacı tarafından yatırılan 68,31-TL harcın davalı ---------- alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

5-Davacı tarafından tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 3.233,00-TL yargılama giderinin davanın kısmen kabul-kısmen red oranına göre 19,74-TL'nin davalı ---------- alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE, artan bakiyenin davacı üzerinde bırakılmasına,

6-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 1.000,00-TL vekalet ücretinin davalı ----------- alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

7-Ret olunan dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davalı -------------- lehine takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALI -------- VERİLMESİNE,

8-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca --------- bütçesinden ödenen 1.360,00 TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul-red oranına göre 8,30-TL'nin davalı ---------, 1.351,70-TL'nin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

9-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

Dair, Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 03/10/2024