İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/27 K.2024/672

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2022/27

KARAR NO: 2024/672

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 05/02/2015

KARAR TARİHİ: 17/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacının davalı kooperatif nezdinde kooperatif üyesi iken 05.03.2010 tarihinde istifa ederek üyelikten ayrıldığı, istifa tarihi itibariyle 81.540.TL alacak bakiyesinin olduğu, davalı kooperatifin istifaya rağmen davacının mezkur alacağını ödememesi üzerine ---------- İcra Müd ---------- E sayılı dosyası ile icra takibi başlattığı, davalı kooperatif tarafından istifanın 12.03.2011 tarihinde kabul edildiği alacağın 3 yıl süre ile erteleme hakkının bulunması nedeniyle 3 yıl erteleme kararının verilmesi nedenine dayalı olarak takibe itiraz edildiği ,

davalı kooperatifin 12.03.2011 tarihli genel kurul tutanağının davacıya tebliğ edilmediği gibi tutanağın 11. Maddesinde erteleme hususunda yönetim kuruluna yetki verilmesi nedeniyle herkesi bağlayıcı sarih bir erteleme kararının varlığından söz edilemeyeceği yönetim kuruluna verilen yetki gereği yönetim kurulunca alınan erteleme kararının da davacıya tebliğ edilmediği, davalının üyelikten ayrılan diğer kimi üyelerine geri ödemeleri yaptığını, bu nedenle davalı tarafından icra takibine yönelik yapılan haksız ve dayanaksız itirazın iptali ile %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafından davaya karşı cevap dilekçesinin sunulmamıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kooperatif üyeliğinden istifa eden davacının çıkma payı alacağı ile ilgili başlattığı takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 16/05/2017 tarih, --------- Esas, ------------ Karar sayılı ilam ile.

"Davanın Kabulü ile ---------İcra Müdürlüğünün -------- Esas sayılı takip dosyasında davalı tarafın itirazının asıl alacak bakımından tamamen, işlemiş faiz bakımından ise 20.079,22 TL'lik kısım yönünden İPTALİ ile takibin 81.540,00 TL asıl alacak ve 20.079,22 TL işlemiş faiz bakımından DEVAMINA, Asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz UYGULANMASINA, Asıl alacağın %20 si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, işlemiş faiz bakımında fazlaya ilişkin talebin REDDİNE " karar verilmiştir.

İşbu mahkememiz kararının davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine --------- sayılı 23/12/2021 tarihli ilamı ile; '' mahkemece, davalı kooperatifin defter, kayıt ve belgelerinin öncelikle kooperatiften istenilmesi, ibraz edilmezse kooperatifin adresinde defter ve kayıtların incelenmesi için keşif yapılması, buna rağmen inceleme yapılamaz ya da defter ve belgelere ulaşılamaz ise bilanço ve gelir gider cetvelleri ile yönetim ve denetim kurulu raporları, anasözleşmenin 40. maddesi uyarınca ilgili Ticaret Sicil Memurluğu'ndan ya da 41. maddesi gereğince belgelerin gönderildiği --------- Müdürlüğü'nden getirtildikten sonra,

çıkan ya da ihraç edilen üyelere yapılacak ödemelerin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürüp düşürmediği hususunda, kooperatif gelirleri de dikkate alınarak ayrıntılı, gerekçeli, denetime elverişli bilirkişi raporu aldırılıp erteleme kararının usulüne uygun olup olmadığının tespit edilmesi ve sonucuna göre davacının alacağının mevzuat ve anasözleşme gereğince hesaplanıp karar verilmesi'' gerektiği gerekçesiyle kaldırılmasına karar verilmiştir.

İstinaf kaldırma kararı doğrultusunda mahkememizce yapılan yargılamada davalı kooperatife tensip zaptı ile kooperatif defter ve kayıtlarını mahkememize sunması için 1 ay süre verilmiş, davalı kooperatif vekili tarafından sunulan beyan dilekçesi ile defter kayıt ve belgeler hacimli ve kapsamlı olduğundan yerinde inceleme yapılması talep edilmiştir.Dosya mali müşavir ve kooperatif alanında uzman bilirkişilerden oluşan heyete tevdi edilerek davalı kooperatifin defter, kayıt ve belgeleri yerinde incelenmek suretiyle 12.03.2011 tarihli genel kurul toplantısında alınan erteleme kararının usulüne uygun olup olmadığını,

ortaklıktan çıkan ya da ihraç edilen üyelere yapılacak ödemelerin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürüp düşürmediğini tespit etmek ve davacının çıkma payı alacağını mevzuat ve ana sözleşme gereğince hesaplamak üzere rapor düzenlenmesi istenmiş, sunulan bilirkişi heyet raporunda özetle;'' Davacının davalı kooperatif nezdinde kooperatif üyesi iken üyelikten 05.03.2010 tarihinde istifa ederek üyelikten ayrıldığını beyan ettiği, kooperatifin ortaklar pay defterindeki kayıtlarında ise davacının 10.04.2010 tarih ----------- nolu yönetim kurulu kararı ile istifa etmiş olduğu yönünde şerhin düşüldüğü,

Davalı kooperatifin mevcut 2021 yılı defteri kebir muavin kayıtlarında kooperatifin davacı ile ilgili cari hesap bilgilerini ---------- nolu hesapta takip ettiği ve ilgili hesapta 81.540- TL lık borç bakiyesinin mevcut olduğu, davacının 05.03.2010 tarihindeki istifa tarihinden sonra (davalı kooperatif kayıtlarında istifanın 10.04.2010 olarak yer aldığı) 12.03.2011 tarihinde yapılan 2009-2010 hesap yılı yılı genel kurulunun 11 nolu kararı ile çıkma pay alacaklarının ödenmesinin 3 Yıl Süreyle ertelenmesi hususunda yönetim kuruluna yetki verilmesine karar verildiği,

daha sonra 21.04.2012 tarihinde yapılan 2011 hesap yılı olağan genel kurulunun 10 nolu kararı ile de aynı şekilde erteleme kararı alındığı ancak 11 üye tarafından diğer maddeler dışında 10 nolu erteleme kararına karşı muhalefet şerhinin konulduğunun tespit edildiği ancak bu genel kurul kararına karşı iptal davası açılıp açılmadığı yönünde taraflarca bir iddia ileri sürülmediği,

31.12.2011 tarihli bilanço tablosunda görüldüğü üzere 2010 yılı için ortaklara olan borç toplamı 1.654.730,00.TL iken 2011 yılında ortaklara olan borç tutarının 1.623.200,00.TL olduğu , buna göre davalı kooperatif tarafından 31.530,00.TL tutarında bir ortağa geri ödemenin yapıldığının anlaşıldığı ,ayrıca davacının üyelikten istifasının kesinleştiği 12.03.2011 tarihinde yapılan 2009-2010 hesap yılı genel kurulunda kooperatifte kayıtlı toplam ortak sayısı 97 iken daha sonraki yıl olan 21.04.2012 tarihinde yapılan 2011 hesap yılı genel kurulunda kayıtlı toplam ortak sayısının ise 98 olduğu tespit edilmekle davacının üyelikten ayrılmasından

sonra kooperatife 1 yeni ortak alındığının genel kurul tutanağından anlaşılmasının karşısında 1163 sayılı kanunun 17/2 mad ve ana sözleşme hükümlerine uygun alınmış bir erteleme kararının bulunmadığı, Davacı ...’ün davalı kooperatiften 81.540,- TL ana para alacağının mevcut olduğu, bu tutardan mahsup edilebilecek genel gider payının kooperatifin incelemeye sunduğu finansal verilerden yola çıkarak davacının ayrıldığı yıl olan 2010 hesap yılı kooperatif genel gider tutarının 136.921,67.TL olduğu,

davalı kooperatifte kayıtlı ortak sayısının 97 olduğunun tespit edilmesi karşısında davacı hissesine isabet edecek genel gider pay tutarının (136.921,67.TL / 97 üye=) 1.411,56.TL olarak hesap edildiği,

1163 sayılı kanunun 17/2 mad hükmü ve ana sözleşme hükümleri kapsamında genel kurulca usule uygun olarak erteleme kararının alınmadığının sayın mahkemece kabulü halinde davacının davalı kooperatife ödediği 81.540,00.TL den 12.03.2011 tarihinde kesinleşen ayrıldığı yıl bilançosunda hissesine isabet eden 1.411,56 .TL genel gider payı düşüldükten sonra kalan ( 81.540,00.TL – 1.411,56 = ) 80.128,44.TL tutarındaki ayrılma payı alacağının tahsilini muacceliyet tarihi olan 12.04.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi 19.481,13.TL ile birlikte toplam 99.609,57.TL nin tahsilini 23.12.2013 icra takip tarihi itibariyle davalı kooperatiften

yasal faizi ile birlikte tahsilini talep edebileceği, mahkemece genel kurulca usule uygun olarak erteleme kararının alındığının kabulü halinde ise.

Davalı kooperatifin davacıya ödemekle yükümlü olduğu geri iade borcu yönünden temerrüde her ne kadar 12.04.2011 tarihinde düşmüş ise de erteleme kararı gereği bu alacağın tahsilinin icra takip tarihi olan 23.12.2013 tarihi itibari ile değil ancak 12.04.2014 tarihinden sonra tahsilinin istenebileceği '' yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.Davalı vekilinin rapora karşı itirazları değerlendirilmek ve ortaklıktan çıkan üyeye yapılacak ödemelerin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürüp düşürmeyeceği hususunda bilirkişi heyetinden alınan ek raporda;'' 2009-2010-2011 dönemleri karşılaştırmalı Bilanço ve Gelir tablosu üzerinden yapılan

analize göre ; dönem sonları itibarı ile kısa vadeli nakit varlıklarının diğer bir deyişle likid varlıkların kısa vadeli borçlarını karşılayamaz durumda olduğu dönem sonu kasa ve banka bakiyelerinin minimum seviyede tutulduğu izlenmekte ise de bu durumun nedenlerini dönem içi nakit akımlarını görmeden diğer bir deyişle yüzeysel bilanço okuyarak anlamanın mümkün olmadığı buna rağmen yapılan sınırlı incelemede;

davalı kooperatifin gelirleri üzerinde yapılan araştırmada 12.03.2011 tarihli genel kurulunda kayıtlı toplam ortak sayısının 97 ortak bulunduğu , 10 nolu kararla 2011 yılı tahmini bütçesinde ortaklardan yıllık toplam 9.860.TL ödenmesine karar verilerek bu dönemde 97 ortaktan toplam 938.960.TL nin tahsil edileceği, yine 21.04.2012 tarihinde yapılan 2011 hesap yılı genel kurulunun 9 nolu karar ile 2012 yılında her ortaktan yıllık toplam 14.000.TL X 98 ortak = 1.372.000.TL nin toplanmasına karar verildiği,

2011 ve 2012 yılında ortaklardan elde edilecek gelir toplamının 2.310.960.TL olacağı, 31.12.2011 tarihli bilanço tablosunda görüldüğü üzere 2010 yılı için ortaklara olan borç toplamı 1.654.730,00.TL iken 2011 yılında ortaklara olan borç toplam tutarının 1.623.200,00.TL olduğunun görüldüğü, davalı kooperatif tarafından 2011 yılında 31.530,00.TL tutarında bir ortağa ödeme yapıldığının anlaşıldığı,

Ayrıca davacının üyelikten istifasının kesinleştiği 12.03.2011 tarihinde yapılan 2009-2010 hesap yılı genel kurulunda kooperatifte kayıtlı toplam ortak sayısı 97 iken daha sonraki yıl olan 21.04.2012 tarihinde yapılan 2011 hesap yılı genel kurulunda kayıtlı toplam ortak sayısının ise 1 ortak artışı ile 98 olduğu tespit edilmekle bu dönemde kooperatife 1 yeni ortak daha kaydedildiği dikkate alındığında Davalı kooperatif mevcudiyetinin, mevcut dosya kapsamında yapılan incelemelerle tehlikeye düştüğü somut veri ve kayıtlarla ispat/ tespit edilemediğinden mevcudiyetinin tehlikede olmadığının değerlendirildiği'' mütalaa edilmiştir. "...Dava,

çıkma payı alacağının tahsiline ilişkindir. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 17/1. ve anasözleşmenin 15/1. maddesi gereğince, ayrıldığı yıl sonu bilançosuna göre hesaplanacak olan masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesinin iadesini talep hakkını haiz olup, ayrıldığı yıl sonu bilançosunun genel kurulca kabulü suretiyle kesinleşmesinden itibaren bir ayın sonunda bu alacak temerrüt ihtarına gerek kalmaksızın muaccel olur ve talep edilebilir.

Aynı Kanun'un 17/2. maddesi uyarınca kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşüreceği gerekçesiyle ödemelerin 3 yıl geçmemek üzere belli bir süre ile geciktirilmesine ilişkin alınan kararın, anılan aynı genel kurulda alınması ve mahkemece, ödemenin kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikte olduğunun bilirkişi raporu ile yargılama sırasında saptanması halinde, erteleme kararındaki süre geçmeden önce açılan dava, ödemeleri geciktirme süresinden önce (erken) açıldığı gerekçesiyle reddedilmelidir...Tüm dosya kapsamına göre.

Davacının 05.03.2010 tarihindeki istifa tarihinden sonra 12.03.2011 tarihinde yapılan 2009-2010 hesap yılı genel kurulunun 11 nolu kararı ile çıkma payı alacaklarının ödenmesinin 3 yıl süreyle ertelenmesi hususunda yönetim kuruluna yetki verilmesine karar verildiği ancak yönetim kurulunca 1163 sayılı kanunun 17/2 maddesi ve ana sözleşme hükümlerine uygun alınmış bir erteleme kararının bulunmadığı gibi davalı kooperatif tarafından 2011 hesap yılı bilanço döneminde 31.530,00.TL tutarında başka bir ortağa ödeme yapılmış olduğu anlaşılmış,

davalı kooperatif tarafından sunulan belgeler üzerinde bilirkişi heyetince yapılan inceleme sonucu davalı kooperatif mevcudiyetinin tehlikeye düştüğü tespit edilememiş, neticeten usulüne uygun alınmış bir erteleme kararı olmadığından Kooperatifler Kanunu’nun 17. maddesi ve örnek (tip) ana sözleşmenin 15. maddesinde düzenlendiği şekilde davacının davalı kooperatife ödediği 81.540,00.TL aidat bedelinden 12.03.2011 tarihinde kesinleşen ayrıldığı yıl bilançosunda hissesine isabet eden 1.411,56-TL genel gider payı düşüldükten sonra kalan 80.128,44-TL tutarındaki ayrılma payı alacağının tahsilini muacceliyet tarihi olan 12.04.2011 tarihinden takip

tarihine kadar işlemiş 19.481,13-TL yasal faizi ile davalıdan talep edebileceği kanaatine varılarak davanın kısmen kabulüne fazlaya ilişkin istemin reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuş, alacak kooperatif kayıtları ile belirli olduğundan davacı lehine asıl alacağın % 20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, davalının ---------- İcra Müdürlüğünün ----------- esas sayılı icra takip dosyasına yaptığı itirazının kısmen iptali ile takibin 80.128,44-TL asıl alacak, 19.481,13-TL işlemiş faiz yönünden, asıl alacağa takip tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2-Asıl alacak 80.128,44-TL 'nin % 20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 6.804,32-TL harcın, davacı tarafından yatırılan 815,70-TL peşin harç ile yargılama esnasında yatırılan 577,72-TL tamamlama harcından mahsubu ile bakiye 5.410,90-TL'nin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

4-Davacı tarafından peşin ve tamamlama harcı olarak yatırılan toplam 1.393,42-TL harcın davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

5-Davacı tarafından tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen 2.195,00-TL yargılama giderinin davanın kısmen kabul-kısmen red oranına göre hesaplanan 1.895,16-TL'sinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE, bakiye kısmın davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

6-Davalı tarafından yapılan 3.333,00-TL yargılama giderinin davanın kısmen kabul-kısmen red oranına göre hesaplanan 2.877,71-TL'sinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE, bakiye kısmın davalı taraf üzerinde bırakılmasına,

7-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,

8-Ret olunan dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret tarifesine göre davalı lehine takdir olunan 15.759,47-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,

9-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

Dair, Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 17/09/2024