İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/495 K.2024/87

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/495 Esas

KARAR NO: 2024/87

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 22/09/2021

KARAR TARİHİ: 30/01/2024

----------- sayılı görevsizlik kararı ile mahkememize gönderilen Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davalının, müvekkili hakkında ---------- E. sayılı dosyası kapsamında alacak takibi yaptığını, takibe konu bononun bedelinin ödenmiş olmasına rağmen söz konusu ödeme icra takibinden düşmeden müvekkili hakkında icra takibi başlatıldığını ve yine aynı miktar üzerinden müvekkilin maaşı üzerine haciz konulduğunu beyan ederek, söz konusu ödemenin mahsubu ile davalıya müvekkilinin söz konusu icra takibi dosyasındaki kadar borcu olmadığının tespit edilmesini, icra takibinin durdurularak ihtiyati tedbire karar verilmesini, davalının %20 tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, özetle,davacının icra dosyasına konu borcu ödemediğini, haksız ve mesnetsiz davanın reddini, davacı tarafın dava değerinin %20 sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatı ödemesini, yargılama masraf ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

İNCELEME

-------- Ticaret Sicili Müdürlüğü, --------- İcra Dairesine müzekkere yazıldığı görüldü. Mahkememizce alınan 07/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

"1. Dava dışı takip borçlusu ----------- tarafından 24.03.2020 - tarihinden 23.07.2020 takip tarihine kadar 3 ayrı tarihte * ...ya verilen 10.04.2020 tarihli 120.000 TL senet ödemesi” açıklamasıyla 35.600,00 TL ve 23.07.2020 takip tarihinden 17.03.2021 tarihine kadar 10 ayrı tarihte 65.250,00 TL olmak üzere toplam 100.850.00 TL ödeme yapılmış olduğu.

Dava dışı -------- tarafından takip tarihinden önce yapılan toplam 35.600 TL tutarlı ödeme ile birlikte toplam 100.850.00 TL tutarlı ödemenin 10.04.2020 tarihli 120.000 TL tutarlı senet için yapıldığı kabul edilerek, TBK 100 madde yer alan hesaplama yöntemi ile ödeme tarihleri itibariyle her bir senet yönünden anapara ve faiz hesabi yapılmıştır.

Takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; davacını“ Takibe konu edilen 10.04.2020 vade tarihli 120.000 TL tutarlı senet için vade tarihinden önce yapılan 9.600,00 TL tutarlı ödememin mahsubu ile 10.04.2020 vade tarihinden dava tarihine kadar yapılan toplam 91.250,00 TL tutarlı ödemelerin kısmi ödeme olduğu göz önünde bulundurularak, ödeme tarihleri ile 23.06.2022 dava tarihi arasında ki süreler içerisindeki işleyecek temerrüt faizi yılık 9013,75 ve değişen oranlarda avans faizi üzerinden yapılan hesaplamada, anapara alacağının 26.824,52 TL, işlemiş faizin 5.573,07 TL olmak üzere toplam tutarın 32.397,59 TL olduğu hesaplanmıştır.

Takibe konu edilen 10.05.2020 vadeli 77.000 TL tutarlı senet için 77.000 TL anapara alacağına 10.05.2020 vade tarihinden 23.06.2022 dava tarihi arasında ki süreler içerisindeki işleyecek temerrüt faizi yılık 9013,75 ve değişen oranlarda avans faizi üzerinden yapılan hesaplamada, anapara alacağının asıl 77.000 TL, işlemiş faizin 24.080,43 TL, komisyon alacağının 231,00 TL olmak üzere tutarının 101.311,43 TL olduğu hesaplanmıştır.

-Takibe konu edilen 10.06.2020 vadeli 77.000 TL tutarlı senet için 77.000 TL anapara alacağına 10.06.2020 vade tarihinden 23.06.2022 dava tarihi arasında ki süreler içerisindeki işleyecek temerrüt faizi yılık 9013,75 ve değişen oranlarda avans faizi üzerinden yapılan hesaplamada, anapara alacağının 77.000 TL, işlemiş faizin 23.181,22 TL, komisyon alacağının 231,00 TL olmak üzere toplam tutarın 100.412,22 TL olduğu" hususları tespit edilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, --------- Esas sayılı takibine konu senetlerin ve takibe konu borcun 100.850,00 TL'sinin davacı tarafından ödenmiş olması nedeniyle açılan menfi tespit davasıdır.

Taraflar arasında ödemelerin davalıya yapılıp yapılmadığı, dava dışı -------- ve --------- Şti adına yapılan ödemelerin-------- Esas sayılı takibine konu senetlere ve takibe konu borca mahsuben davalıya ifa edilmiş sayılıp sayılamayacağı, bu suretle davacının davalıya 100.850,00 TL yönünden de borçlu olup olmadığı hususları çekişmelidir. -------- Esas sayılı takibi incelendiğinde alacaklının ..., borçluların ... ve --------- olduğu,

takibe konu borcun 120.000,00 TL asıl alacak, 77.000,00 TL asıl alacak, 77.000,00 TL asıl alacak, 4.701,37 TL 10/04/2020-23/07/2020 arası 104 Gün 13,75 işlemiş faiz, 360,00 TL komisyon, 2.146,51 TL 10/05/2020-23/07/2020 arası 74 Gün 13,75 işlemiş faiz, 231,00 TL komisyon, 1.247,29 TL 10/06/2020-23/07/2020 arası 43 Gün 13,75 işlemiş faiz ve 231,00 TL komisyon olmak üzere toplam 282.917,17 TL olduğu görülmüştür.

Takibe konu senetler aşağıdaki gibidir: Keşidecisi ------------, avalisti ..., lehtarı ... olan, 09/03/2020 keşide, 10/04/2020 vade tarihli, 120.000,00 TL bedelli bono Keşidecisi -----------, avalisti ..., lehtarı ... olan, 09/03/2020 keşide, 10/05/2020 vade tarihli, 77.000,00 TL bedelli bono Keşidecisi ----------, avalisti ..., lehtarı ... olan, 09/03/2020 keşide, 10/06/2020 vade tarihli, 77.000,00 TL bedelli bono

Davaya konu takip tarihinin 23/07/2020, dava tarihinin 22/09/2021 olduğu görülmüştür.

Davacı tarafından yapıldığı iddia edilen ödemeler bilirkişi kök raporunda da tespit edildiği üzere aşağıdaki şekildedir. ----------Şirketi'nin ---------- kayıtları incelendiğinde şirketin öncelikle ---------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde 28.05.2012 tarihinde -------- sicil numarası ile -------- ... ismiyle gerçek kişi ticari işletmesi olarak kurulduğu, daha sonra --------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde 31.10.2014 tarihinde--------- sicil numaralı ile --------- Şirketi kurulduğu, şirketin kurucu ortağı ve yöneticisinin ... olduğu görülmüştür.

Mahkememizce yapılan değerlendirmede, her ne kadar borcun ifasının alacaklıya yönelik gerçekleştirilmesi gerekmekte ise de tarafların bu hususta anlaşması durumunda alacaklı dışında üçüncü kişilere yapılan ödemelerin de ifa olarak nitelendirilebileceği, yukarıda ortaya konulan ödeme dekontlarında yer alan açıklamalar ve davalı ... lehine ödeme yapılan dava dışı --------Şirketi'nin kurucu tek ortağı ve yöneticisi olması nedeniyle bu şirkete yapılan ödemenin ifa olarak nitelendirilmesi gerektiği, yine dava dışı -------- yapılan ödemeler yönünden,

ödemelere ilişkin dekontlarda yer alan açıklamalar ve davalının bunlara karşı somut bir itirazının bulunmaması dikkate alınarak taraflar arasında ödemelerin dava dışı şahsa yapılması hususunda bir sözleşme bulunduğunun kabulünün gerektiği ve bu sebeple ödemelerin ifa olarak nitelendirilmesi gerektiği vicdani kanaatine varılmış, bu sebeple yukarıdaki tabloda yer alan tüm ödemeler menfi tespit talebine esas alınmıştır.

Yukarıda da belirtildiği gibi davaya konu takip tarihi 23/07/2020 ve dava tarihi 22/09/2021 olduğu hususu ve tablo dikkate alındığında ödemelerin bir kısmının takip tarihinden önce bir kısmının ise takip tarihinden sonra ancak dava tarihinden önce yapıldığı görülmüştür. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 100. maddesi uyarınca "Borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemiş ise, kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir.

Aksine anlaşma yapılamaz."6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 102. maddesi uyarınca "Kanunen geçerli bir açıklama yapılmadığı veya makbuzda bir açıklık bulunmadığı durumda ödeme, muaccel borç için yapılmış sayılır. Birden çok borç muaccel ise ödemenin, borçluya karşı ilk olarak takip edilen borç için yapılmış olduğu kabul edilir.

Takip yapılmamış ise ödeme, vadesi ilk önce gelmiş olan borç için yapılmış olur."Takip tarihinden sonra ancak dava tarihinden önce ödeme yapılması durumunda borcun dava tarihi itibariyle miktarı hesaplanıp buna göre sonuca gidilmelidir Mahkememizce yapılan değerlendirmede, davacı tarafından yapılan ödemelerin takip tarihinden önceki kısmında takip konusu senetlerden keşidecisi ---------, avalisti ..., lehtarı ... olan, 09/03/2020 keşide, 10/04/2020 vade tarihli, 120.000,00 TL bedelli bonoya atıf yapıldığı,

bu ödemelerin bu senetten düşülmesi gerektiği yine diğer ödemelerde hangi senede mahsuben ödeme yapıldığı hususunda bir açıklama yapılmadığı, bu sebeple ödemelerin yukarıda atıf yapılan TBK 102 maddesi uyarınca ilk muaccel olan (vadesi ilk gelen) senetten düşülmesi gerektiği, bu senedin de mezkur senet olduğu,

bu sebeplerle tüm ödemelerin keşidecisi -----------, avalisti ..., lehtarı ... olan, 09/03/2020 keşide, 10/04/2020 vade tarihli, 120.000,00 TL bedelli bonoya ilişkin borçtan mahsup edilmesi gerektiği, yine davacının senedin vadesi olan 10/04/2020 günü ihtar gerekmeksizin temerrüte düşmesi nedeniyle ödemelerin yukarıda atıf yapılan TBK md 100 maddesi hükmü uyarınca öncelikle işlemiş faizden ve giderlerinden düşürülmesi gerektiği kanaatine varılmış, bu doğrultuda bilirkişi incelemesi yapılmıştır.

Bilirkişi ek raporu ile aşağıdaki tespit yapılmıştır:Bilirkişi raporunun yöntem olarak mahkememiz ara kararlarına ve yukarıda yapılan açıklamalara uygun olarak denetime açık şekilde düzenlendiği görülmüş ve hükme esas alınmıştır.

Ancak her ne kadar bilirkişi raporunda keşidecisi ----------, avalisti ..., lehtarı ... olan, 09/03/2020 keşide, 10/04/2020 vade tarihli, 120.000,00 TL bedelli bonoya ilişkin olarak davacının dava tarihi itibariyle 26.824,52 TL asıl alacak ve 5.573,07 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 32.397,59 TL borcu olduğu tespit edilmişse de bilirkişi raporunda dava tarihinin yanlış değerlendirilmesi nedeniyle hesaplamanın son ödeme tarihi olan 17/03/2021 gününden sonraki kısmı hatalı olmuştur.

Bilirkişi ek raporundaki bu hata aşağıdaki şekilde gösterilmiştir:Görüldüğü üzere bilirkişi tarafından dava tarihi 23/06/2022 olarak değerlendirilmiştir. Ancak 23/06/2022 tarihi -------- Esas sayılı dosyasındaki görevsizlik kararı üzerine dosyanın mahkememize tevzi edilme tarihidir. Dava tarihi ise davanın görevsiz mahkeme olan --------- Esas sayılı davasının açıldığı tarih olan 22.09.2021 tarihidir.

Bu sebeple 17/03/2021 tarihli ödemeden sonraki kalan alacak bakiyesi 26.824,52 TL üzerinden dava tarihine kadar işlemiş faiz miktarı 5.573,07 TL değil, 2.326,57 TL olmalıdır (17.03.2021 ve 22.09.2021 arasındaki 189 gün için yıllık %16,75 faiz uygulanmıştır).Mahkememizce yapılan değerlendirmede, tüm bu açıklamalar dikkate alındığında davacının dava tarihi itibariyle ---------- Esas sayılı takibine konu (120.000,00 TL miktarlı, 09/03/2020 tanzim tarihli, 10/04/2020 vade tarihli senedin dayanak olduğu) 120.000,00 TL asıl alacak,

4.701,37 TL işlemiş faiz ve 360,00 TL komisyon olmak üzere toplam 125.061,37 TL'lik alacak kısmı bakımından ödeme emrindeki şartlarla dava tarihi itibariyle 26.824,52 TL asıl alacak ve 2.326,57 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 29.151,09 TL borçlu olduğu, dava tarihi itibariyle fazlası yönünden ise borçlu olmadığı, her ne kadar mahkememizce talep sonucunun ters anlamı üzerinden hüküm kurulmuş ise de, açılan davanın niteliği ve tespiti ve hükme bağlanması gereken olgunun niteliği gereği başka türlü hüküm kurulmasının mümkün olmadığı,

zira söz gelimi mahkememizce davacının 71.698,91 TL yönünden borçlu olmadığının tespiti şekilde hüküm kurulması durumunda hükmün infaza elverişli olmayacağı, hükmün mahkememizce formüle edildiği şekilde tereddütten uzak ve infaza elverişli olacağı kanaatine varılmış, tüm bu gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.