İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/100 K.2025/570

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/100 Esas

KARAR NO: 2025/570

DAVA

Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ: 08/02/2024

KARAR TARİHİ: 01/07/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili Dava dilekçesi özetle.

Davalı ---- işveren diğer davalı --- nakliyeci sıfatıyla ----- yevmiye numaralı taşıma hizmet sözleşmesi imzaladıkları, davacı ile davalı ------- yevmiye numaralı taşıt kira sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin 3. Maddesinde müvekkilin ------ plakalı aracı ile taşıtanın öngörüp belirlediği güzergahlardaki düzen , program ve belirlenen talimatlara göre ----- belirleyeceği yerel ve uluslararası market zincirlerinin firmalarının depolarından mağazalarına iş yerlerine ve depolarına vaktinde sağlam ve eksiksiz taşıma yapacağı,

davacının üstlendiği işi eksiksiz ve tam olarak ifa ederek----- yevmiye numaralı fesih ihbarnamesiyle --- tarihi itibariyle ----- tarihli sözleşmeyi feshettiği ihtar ettiği, davacının o ayki ücretinin ödenmediği, davalı tarafından cezai şart bedeli olarak ------ seri numaralı fatura tanzim edildiği, davacı tarafından-----------yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ilgili faturanın iade edildiği,

yukarıda açıklanan nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ----- tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Dava dilekçesi ve tensip zaptının davalılara tebliğ olduğu, davalılar tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava Sözleşmeden kaynaklı alacak tahsil talebine ilişkindir. Taraflar tacir olduğundan ticari kayıtlar üzerinde mali inceleme yaptırılmıştır.Bilirkişi Raporu. Davacı Defter İncelemesi; --------- cevabi yazısında---- kimlik numaralı davacı -----yıllarına ilişkin ----- formlarının çıkartılarak İVEDİLİKLE mahkemenize gönderilmesi istendiği anlaşılmıştır.

İlgi sayılı yazınız ile Dairemiz ---- kimlik numaralı ----- yapılan tarh dosyası ve bilgisayar kayıtlarının tetkiki neticesinde; ---- adresinde --- tarihinden buyana OTOMOBİL VE HAFİF MOTORLU KARA TAŞITLARININ DİĞER PERAKENDE TİCARETİ ve 03.12.2021 tarihinden buyana da ------ faaliyetinden kayıtlı olduğu tespit edilmiştir. Adı geçen mükellef ikinci sınıf defter tutan --- mükellefler arasında yer aldığından ------- bildirim yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Dolayısıyla mükellefin belirtilen dönemlerde dairemize bildirdiği ---- formu bulunmamaktadır.” Şeklinde cevap verildiği görülmüştür. Davacı ----ihtilafın yaşandığı ----- yılı defterleri aşağıdaki şekilde incelenmiştir. Defter-Beyan Sisteminde noter tasdikiaranmayacaktır.

İlk defa veya yeniden işe başlama ile sınıf değiştirme hallerinde defterleri kullanmaya başlamadan önce, sonraki faaliyet dönemlerinde ise defterlerin kullanılacağı faaliyet döneminin ilk gününde ---- tarafından elektronik olarak yapılır.

Defter-Beyan Sisteminde Defterlerin Kapanış Onayı Defterlere ait oldukları takvim yılının son ayını takip eden 4. ayın sonunda ------ tarafından elektronik ortamda kapanış onayı yapılacaktır.Davacı ----- kapsamında İkinci sınıf tacir sıfatıyla yasal ticari defteri olan İşletme Defterinin yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda -----tarafından elektronik ortamda açılış kapanış onayı yapıldığı görülmüştür.Davalı Defter İncelemesi Davalı ----- ihtilafın yaşandığı --- defterleri aşağıdaki şekilde incelenmiştir.

Davalının ticari defterleri usul yönünden incelenmiş olup; -------- dönemi Envanter defterinin açılış tasdikinin Vergi Usul Kanunu’nun “Tasdik Zamanı” başlıklı 221. maddesine göre; süresinde alınmış olduğu, davalının ---- döneminde e-defter mükellefi olduğu, ---- ayı açılış ------ Yevmiye ve Büyük defter beratları ile Aralık ayı kapanış GİB onaylı Yevmiye ve Büyük defter beratlarının süresinde alındığı, davalının incelenen 2021-2022-2023 dönemi ticari defterlerinin V.U.K’nu ve TTK’nuna uygun tutulduğu, kayıtlarının birbirini doğruladığı görülmüştür.

Hesap İncelemesi: Davacı Hesap İncelemesi; ---------- cevabi yazısında ---- kimlik numaralı davacı ------ tarihinden itibaren ikinci sınıf defter tutan (İşletme Hesabı) mükellefler arasında yer aldığı …” Şeklinde cevap verildiği görülmüştür. Davacı ---- ihtilafın yaşandığı --- döneminde İşletme defteri tuttuğu görülmüştür.

Bilindiği üzere, mükellefler tarafından tutulacak defterler, defterlere ilişkin kayıt düzeni ve tasdik zamanları 6102 sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Vergi Usul Kanunu'nda (VUK) düzenlenmiş bulunmaktadır.

6102 Sayılı TTK'nın 64. maddesinin 5. fıkrasında "Bu Kanuna tabi gerçek ve tüzel kişiler, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun defter tutma ve kayıt zamanıyla ilgili hü kümleri ile aynı Kanunun 175 inci ve mükerrer 257. maddelerinde yer alan yetkiye istinaden yapılan düzenlemelere uymak zorundadır." hükmü yer almaktadır.

Söz konusu hüküm dikkate alındığında, ikinci sınıf tüccarların tutacakları defterler ve yapılacak kayıtların içeriğini Vergi Usul Kanununda yer alan hükümler doğrultusunda tespit edecekleri anlaşılmaktadır. Vergi Usul Kanunu'na baktığımızda, ikinci sınıf tüccarların işletme hesabı esasına göre tespit edecekleri kazançlarını kayıt altına alırken işletme hesabı defterini kullanacakları görülecektir. İşletme hesabı defteri ciltli, sayfaları karşılıklı, sıra numaralıdır.

Karşılıklı sayfaların sol tarafı gider kısmından, sağ tarafı gelir kısmından oluşmaktadır. İkinci sınıf tüccarlar tutukları işletme defterinin sol tarafına gider, sağ tarafına ise gelir doğurucu işlemlerini kaydedeceklerdir. İşletme defterinin her sayfasının ilk satırı, bir önceki sayfanın toplamının devredildiği "devreden toplam satırı", son satırı ise sayfa toplamının yazıldığı "toplam satırı "dır.

Söz konusu deftere yapılacak gider ve gelir kayıtlarının en az sıra numarası, kayıt tarihi, işlemin türü ve işlem tutarını ihtiva etmesi şarttır. İşletme defteri tek taraflı kayıt esasına göre tutulmaktadır.

İşletme defterine işlemin gelir veya gider doğurma özelliğine göre kayıt yapılmakta olup; kaydedilen işlemle ilgili kasaya girişçıkışlar, bankaya yatırılan paralar ve bankadan yapılan ödemeler, borçlanılan ya da alacaklanılan tutarlara ilişkin herhangi bir kayıt yapılmamaktadır. İşletme hesabı defterinin ifade edilen özelliği nedeniyle ikinci sınıf tüccarlar, kayıt altına aldıkları işlemlerden doğan alacaklarını ve borçlarını bu defterlerden takip edememektedirler.

Kayıt altına aldıkları işlemlerden doğan alacak ve borçları takip etmek isteyen ikinci sınıf tüccarların ayrıca yardımcı defterler tutmaları gerekmektedir.

Bu bağlamda davacının 2022 döneminde davalı adına düzenlediği faturalar aşağıda gösterilmiştir.Davacı tarafın işletme defteri tutması sebebiyle yukarda açıklandığı üzere işletme defterine işlemin gelir veya gider doğurma özelliğine göre alış satış faturalarının kaydedildiği bu bağlamda davacı tarafından ------ döneminde davalı adına düzenlenen toplamda 750.634,33 TL tutarında faturanın kendi defterlerinde gelir olarak kayıt edildiği,

davalı tarafından yapılan tahsilatlara ilişkin davacının ------ iban nolu hesabına ait hareketler incelenmiş yapılan inceleme neticesinde ------- döneminde davalıdan toplamda 680.719,54 TL tutarında tahsilat yapıldığı, yine davacının defterlerinde kayıtlı olmasa da davalı tarafından makbuz karşılığı cari hesaba mahsuben düzenlenen toplamda --------döneminde düzenlenen 33.566,37 TL’nin mahsubu ile birlikte davacının davalıdan 36.348,42 TL alacaklı olabileceği hesaplanmıştır.

Davalı Hesap İncelemesi. Davalı ---- ticari defter kayıtlarında davacı --- ait kayıtlar aşağıda gösterilmiştir. Davalının incelenen ticari defter kayıtlarına göre dava tarihi itibariyle davacıdan 4.651,58 TL alacaklı gözüktüğü görülmüştür.

Raporda detaylıca incelenen davacının kayıtlarına göre davalıdan alacağı 36.348,42 TL olarak hesaplandığı, davalının kendi ticari defter kayıtlarına göre ise davacıdan 4.651,58 TL alacaklı gözüktüğü, her iki hesap arasındaki mutabakatsızlık farkının (36.348,42+4.651,58)= 41.000,00 TL olduğu, bu tutarın davalı tarafından cezai şart bedeli olarak düzenlenen ------ seri numaralı faturadan kaynaklandığı, ilgili faturanın davacı tarafından kayıtlara alınmadığı ve ----- yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalıya iade edildiği tespit edilmiştir.

Genel Değerlendirme: Taraflar Arasında Düzenlenen Sözleşmeler: --------yevmiye no.lu Taşıt Kira Sözleşmesi: İşbu sözleşmenin ---- arasında, ---- plaka sayılı araca ilişkin olarak düzenlendiği görülmektedir.

Taşıtın Kullanımı başlıklı 3. Madde: Sözleşme yapılan bu taşıt karayolu altyapısı ve trafik bakımından bir sakıncası olmamak, yasaklama ve kısıtlaması bulunmamak şartıyla yurt içinde/ yurt dışında yetki belgesi sahibinin unvanı altında, taşıtanın ön görüp belirlediği güzergahlardaki düzen, program ve belirlenen talimatlara göre Marnak firmasının belirleyeceği yerel veya uluslararası market zincirlerinin, firmaların depolarından, mağazalarına, iş yerlerine, ve depolarına vaktinde sağlam ve eksiksiz olarak taşıma yapmak için kullanılacaktır.

Sözleşme Bedeli başlıklı 4. Madde: Bu sözleşme bedeli yıllık 15.000,00-TL’dir. Sözleşmenin Süresi ve Fesih başlıklı 8. Madde: a) Bu sözleşmenin süresi, taraflarca imzalandığı tarihten başlar ve taşımacının yetki belgesinin bitim tarihine kadar devam eder.

Taraflardan biri noter kanalı ile fesihnamenin bir nüshasını ------ bir nüshasını da diğer tarafa göndermek kaydıyla taşıt sözleşmesini feshetmedikçe bu sözleşmenin geçerliliği aynı süre kadar uzar. b) Tarafların, tek taraflı olarak bu sözleşmeyi feshetme hakkı vardır.

Taraflardan birinin usulüne uygun bir fesih ihbarnamesi ile bu sözleşme bitim tarihinden önce feshedilebilir. d) Taşıtılan malın geç veya hiç teslim edilmemesi halinde veya taşıma işinin gereği gibi ifa edilmemesi halinde taşıtan tarafından sözleşmenin feshi halinde veya sözleşmenin süresi ve fesih maddesine taşıt sahibinin uymaması halinde sözleşme bedelinin 2 katı tutarında cezai şartı kayıtsız ve şartsız yetki belgesi sahibine öder.-- ---- yevmiye no.lu Taşıma Hizmet Sözleşmesi: İşbu sözleşmenin, --------- arasında, 5 yıl süreli olarak düzenlenmiştir.

Sözleşmenin Konusu başlıklı 2. Madde: İşveren, işbu sözleşme kapsamında 3. Kişi kapsamında bulunan firmalar ile ürünlerin yurt içinde taşınmasına ilişkin nakliye sözleşmeleri imzalamıştır. İşbu sözleşme ile işveren, nakliyeci tarafından temin edilecek kamyonlar ile işbu sözleşmede belirlenen şekil, şartlar ve bedel karşılığında, müşterilerin yurtiçinde muhtelif iş yerleri ve depolara, mağazalara mallarını vaktinde, sağlam ve eksiksiz olarak taşıması konusunda anlaşmışlardır.

Sözleşme Konusu İşin Bedeli ve Vadesi başlıklı 3. Madde: Nakliyeci işbu sözleşme kapsamında işverene aylık kamyon başı 3.000-TL’den az olmayacak şekilde faturalandıracaktır. Ödeme vadesi 30 gündür.

Sözleşmenin feshine ilişkin ihtarname: -------- yevmiye no.lu ihbarname başlıklı belgenin incelenmesinde; fesih edenin mahkemeniz dosyası davacısı ---- muhatabın------olduğu; ihtarnamenin aynı zamanda bilgi için ----gönderildiği; ihtarname içeriğinde;------ yevmiye no.lu taşıt kiralama sözleşmesinin, görülen lüzum üzerine 15.08.2023 tarihinden itibaren tek taraflı olarak feshedildiği bildirilmiştir.

Dosyanın incelenmesinde, ihtarnamenin tebliğ şerhinin sunulmadığı anlaşılmıştır.Yukarıda, taraflar arasında akdedilen sözleşmeler ve feshe ilişkin ihtarname içerikleri özetlenmiştir. Taraflar arasındaki -------- tarihli sözleşmenin 8. Maddesinin a ve b maddesinde; sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilebileceği düzenlenmiş olup; sözleşmede buna ilişkin olarak bir cezai şart düzenlemesine yer verilmemiştir.

Cezai şarta ilişkin düzenleme ise sözleşmenin 8/d maddesinde mevcut olup; buna göre cezai şart talep edilebilecek haller. Taşıtılan malın geç veya hiç teslim edilmemesi halinde veya taşıma işinin gereği gibi ifa edilmemesi halinde taşıtan tarafından sözleşmenin feshi halinde. Sözleşmenin süresi ve fesih maddesine taşıt sahibinin uymaması halinde olarak sayılmıştır.

Davalılar tarafından yapılan bir fesih olmadığı gibi; davacının taşıma işini gereği gibi ifa etmediğine dair bir iddia ve/veya delil de mevcut değildir. Davacının yapmış olduğu feshe ilişkin olarak ise sözleşmede feshin noter kanalı ile gönderilecek bir ihtarname ile yapılabileceği düzenlenmiştir.

Davacı tarafça da sözleşmenin feshi bu şekilde yapılmış olup; takdir sayın mahkemenizde olmak üzere davacının sözleşmenin süresi ve fesih maddesine uymaması durumu söz konusu değildir.

Bu nedenle taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davalının cezai şart alacağının bulunmadığı sonuçlarına varılmakta olup; takdir sayın mahkemenizdedir.Tarafların ticari defter kayıtlarının ve hesaplarının incelenmesi neticesinde; davacı ve davalı taraf kayıtlarındaki mutabakatsızlık sebebinin 41.000,00-TL’lik cezai şart faturası olduğu; bu faturanın davacı tarafça davalıya iade edildiği hususları tespit edilmiştir.

Tarafların ticari defter ve kayıtları; taraflar arasında akdedilen sözleşme ve sözleşmenin feshine ilişkin ihtarnamenin incelenmesi ile; davalının cezai şart alacağının doğmadığı, davacının alacağının 36.348,42-TL olacağı sonuçlarına varıldığına dair kanaat belirtilmiştir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde. Dava Sözleşmeden kaynaklı alacak tahsil talebine ilişkindir. ----- yevmiye no.lu --------- arasında, 5 yıl süreli olarak düzenlenmiştir.

Sözleşmenin Konusu başlıklı 2. Maddesinde. İşveren, işbu sözleşme kapsamında 3. Kişi kapsamında bulunan firmalar ile ürünlerin yurt içinde taşınmasına ilişkin nakliye sözleşmeleri imzalamıştır.

İşbu sözleşme ile işveren, nakliyeci tarafından temin edilecek kamyonlar ile işbu sözleşmede belirlenen şekil, şartlar ve bedel karşılığında, müşterilerin yurtiçinde muhtelif iş yerleri ve depolara, mağazalara mallarını vaktinde, sağlam ve eksiksiz olarak taşıması konusunda anlaşmışlardır.---- yevmiye no.lu ---Sözleşmesi ise --- arasında, ---- plaka sayılı araca ilişkin olarak düzenlendiği görülmektedir.

Taşıtın Kullanımı başlıklı 3. Madde: Sözleşme yapılan bu taşıt karayolu altyapısı ve trafik bakımından bir sakıncası olmamak, yasaklama ve kısıtlaması bulunmamak şartıyla yurt içinde/ yurt dışında yetki belgesi sahibinin unvanı altında, taşıtanın ön görüp belirlediği güzergahlardaki düzen, program ve belirlenen talimatlara göre Marnak firmasının belirleyeceği yerel veya uluslararası market zincirlerinin, firmaların depolarından, mağazalarına, iş yerlerine, ve depolarına vaktinde sağlam ve eksiksiz olarak taşıma yapmak için kullanılacaktır. ----- yevmiye no.lu ihbarname başlıklı belgenin incelenmesinde;

fesih edenin mahkemeniz dosyası davacısı ----muhatabın ----olduğu; ihtarnamenin aynı zamanda bilgi için ---- gönderildiği; ihtarname içeriğinde; ------ yevmiye no.lu taşıt kiralama sözleşmesinin, görülen lüzum üzerine -----tarihinden itibaren tek taraflı olarak feshedildiği bildirilmiştir.

Taraflar arasındaki -- tarihli sözleşmenin 8. Maddesinin a ve b maddesinde; sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilebileceği düzenlenmiş olup; sözleşmede buna ilişkin olarak bir cezai şart düzenlemesine yer verilmemiştir. Cezai şarta ilişkin düzenleme ise sözleşmenin 8/d maddesinde mevcut olup; buna göre cezai şart talep edilebilecek haller.

Taşıtılan malın geç veya hiç teslim edilmemesi halinde veya taşıma işinin gereği gibi ifa edilmemesi halinde taşıtan tarafından sözleşmenin feshi halinde. Sözleşmenin süresi ve fesih maddesine taşıt sahibinin uymaması halinde olarak sayılmıştır. Davalılar tarafından yapılan bir fesih olmadığı gibi; davacının taşıma işini gereği gibi ifa etmediğine dair bir iddia ve/veya delil de mevcut değildir.

Davacının sözleşmenin süresi ve fesih maddesine uymaması durumu söz konusu değildir.

Bu nedenle taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davalının cezai şart alacağının bulunmadığı, davacının kayıtlarına göre davalıdan alacağının 36.348,42 TL olarak hesaplandığı, davalının kendi ticari defter kayıtlarına göre ise davacıdan ----- alacaklı gözüktüğü, her iki hesap arasındaki mutabakatsızlık farkının (36.348,42+4.651,58)= ----- olduğu, bu tutarın davalı tarafından cezai şart bedeli olarak düzenlenen ---- seri numaralı faturadan kaynaklandığı, ilgili faturanın davacı tarafından kayıtlara alınmadığı ve -----yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalıya iade edildiği,.

Taraflar arasındaki sözleşmede, sözleşmenin noter kanalı ile gönderilecek bir ihtarname ile her zaman tek taraflı olarak feshedilebileceğinin düzenlendiği, davacı tarafça da sözleşmenin bu şekilde sonlandırıldığı; sözleşme maddelerine göre davalının cezai şart taleplerinin yerinde olmadığı, bu durumda davacının alacağının 36.348,42-TL olacağı, ıslah yapıldığı, davalılarca ödemeye dair bir belgenin dosyaya sunulmadığı, taraflar arasında yapılan sözleşmeler değerlendirildiğinde davacının iş bu anacağını her iki davalıdan tahsilini talep edebileceğideğerlendirilmekle davanın kabulüne dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.