İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/260 K.2024/392

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/260 Esas

KARAR NO: 2024/392

DAVA

Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali)

DAVA TARİHİ: 05/04/2024

KARAR TARİHİ: 22/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Bilgi Alma Ve İnceleme Hakkı İhlali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 05/04/204 tarihli dava dilekçesinde özetle; ----------Ş.'nin 5 Şubat 2001 yılında kurulmuş olup, şirket merkezinin “------- Mah. ------- Cad. ------- Sok.

No:-------, -----------'' adresi olduğunu, bir abi-kardeş -aile- şirketi olarak kurulan davalı şirketin, 2001 yılı kuruluş tarihli ve davalı şirketin bünyesindeki --------- Şirketlerinin ilki olan -------- Şirketi'nin kuruluşundan beri var olduğu gibi abi ---------- şirketin %60 hissesine, kardeş --------- %40 hissesine sahip olacağı ve her iki efradın da şirket yönetiminde yer alacağı şekilde yapılandırılmış olup, bu husus sicil kayıtları ve genel kurul karar defterleri ile sabit olduğunu, bahsettikleri üzere, 1989 yılında abi kardeşin ---------Ş.'nin kuruluşuyla başlayan resmi ortaklık,

yine abi-kardeş ortakların başkaca şirketler de kurmasıyla ---------- Şirketleri ortaya çıkmış olup bu şirketlerin -------- şirketi, -------- şirketi, davalı şirket ------- şirketi, -------- şirketi, --------- şirketi ve -------- şirketi olduğunu, zaman içerisinde abi -------- eşi ve kızlarını, kardeşin ise eşini pay sahipliğine dahil ettiğini, abi -------- kızlarının ise ilaveten yönetim kuruluna dahil edildiklerini, gelinen son noktada ise davalı şirketin sermaye yapısının,

Pay Sahibinin Adı Soyadı Sermayedeki Payı (TL) Sermayedeki Oranı (%) ---------- 2.875.071,00 28,18 --------- 2.086.591,00 20,45 -------- şirketi 1.536.499,00 15,06 --------- şirketi 3.194.854,00 31,31 ---------- 101.937,00 1 ----------- 101.937,00 1 --------- 101.937,00 1 ---------- 101.937,001 ---------- 101.937,00

1

TOPLAM

10.202.700,00 100

şeklinde olduğunu, mezkur yapıdan anlaşılacağı üzere, müvekkillerinin doğrudan ve dolaylı olmak üzere %40 pay sahibi olduklarını, zaman içerisinde abi --------- kızları ---------, --------- ve ---------- pay sahipliğine dahil ettiğini, abi --------- kızlarının ilaveten yönetim kuruluna dahil edildiklerini, müvekkilinin ise hiçbir zaman kendi aile üyelerini yönetim kuruluna dahil edemediğini, davalı şirketin mevcut yönetim kurulunun ---------- ve kızlarından oluştuğunu, --------- şirketin yönetim kurulu başkanı, kızı -------- ise yönetim kurulu başkan yardımcısı,

şirketin diğer yönetim kurulu üyeleri ise yine --------- kızları --------- ve --------- olduğunu, davacı ---------, 2019 yılına kadar davalı şirketin yönetim kurulu başkan yardımcılığı görevini üstlenmiş olup şirketin kuruluş yılında başladığı görevine davalı şirketin 2018 yılına ilişkin 24.05.2019 tarihli genel kurul toplantısında davacının iradesi hilafında son verildiğini, bu süreçle ortaklar arasındaki uyuşmazlığın yargıya intikal ettiğini, sayısız yargılama yapıldığını, ortaklar ve şirket arasında hukuk ve ceza davaları ikame edildiğini,

şirket'in 2023 hesap dönemine ilişkin 26 Mart 2024 tarihli genel kurul toplantısı davetiyelerinin müvekkillerine iadeli taahhütlü posta ile gönderildiğini, müvekkilinin 08.03.2024'te şirket merkezinde hazır bulundurulan faaliyet raporu, finansal tablolar (bilanço ve gelir tablosu) ile kâr dağıtım teklif metnini teslim aldığını, müvekkillerinin,

kendilerine verilen evrak üzerinden incelemelerini yaparak 19.03.2024 tarihinde -------- Noterliğinin -------- yevmiye numaralı ihtarnamesiyle icra edilecek olağan genel kurul toplantılarına ilişkin beyan ve taleplerini sunmuş ve ayrıca gerek genel kurul öncesi gerekse genel kurul esnasında TTK'nın 437. maddesine istinaden bilgi alma ve inceleme haklarını kullandıklarını, davalı şirketin 26.03.2024 tarihinde icra edilen genel kurul toplantısında, "Faaliyet Raporunun Okunması ve Müzakeresi"ne ilişkin gündem maddesinde, müvekkilleri adına temsilen katılım gösterildiğini,

bilgi alma ve inceleme haklarının kullanıldığı tüm hususlara ihtimamla karşılık verilmesi talep olunduğunu, ne var ki, buna rağmen müvekkillerin TTK 437. maddesi kapsamında pay sahiplerine tanınan en temel hak olan bilgi alma ve inceleme haklarının kendilerine kullandırtılmadığından işbu davayı açma zarureti hasıl olduğunu, Bilgi Alma Ve İnceleme Talep Edilen Hususların, Etik ilkeler ve uyum politikaları gündemine ilişkin; genel kurul toplantısında şirketin etik ilkeler ve uyum politikalarının, uyum projesinin mevcut olup olmadığı, varsa proje kapsamında topluluk çalışanları ve üst düzey yöneticilerle birebir görüşmeler yapılıp yapılmadığı,

mevcut uyum faaliyetlerinin değerlendirilip değerlendirilmediği, risk değerlendirmesi yapılıp yapılmadığı, uyum programları kapsamında tespit yapılıp yapılmadığı, bu tespitlere ilişkin önleme faaliyetlerinin neler olduğu sorulmuşsa da sorulara hiçbir yanıt verilmeyerek,

bilgi alma ve inceleme haklarının kullanıldığı bu husus hakkında hiçbir yönden ilintili olmayan bir açıklama yapıldığını, dahi sordukları soru ile verilen cevabın hiçbir ilgisi ve bağlantısı bulunmadığı genel kurulda açıkça ifade edilmesine rağmen, buna karşın soru ve taleplerinin defaten karşılıksız bırakıldığını, bu nedenle bu hususun mahkeme eliyle somut bilgiler ve açıklamalar ile aydınlatılmasını talep ettiklerini, Şirkete açılan davalar gündemine ilişkin.

Faaliyet Raporu'nun 4.6 numaralı bölümünde şirket aleyhine açılan ve şirketin mali durumunu etkileyebilecek nitelikte dava olmadığı ifade edilmiş ise de bu bilgilerin doğru olmadığının taraflarınca bilindiğini, taraflarınca genel kurul toplantısında, müvekkillerinin pay sahibi olduğu şirketin yukarıda belirtilen sebepler doğrultusunda taraf olduğu dava dosyalarının dökümü talep edilmiş, yine genel kurul tutanağının 11-12.

Sayfasında görüleceği üzere bu talep yenilenmiş ancak talepleri karşılanmayarak, ''Önemli bir dava dosyası olsa faaliyet raporuna yazılırdı.'' gibi profesyonel olmayan bir cevap verildiğini, taraflarınca açılan bu davalara dahi yer verilmemişken, şirket işçileri ve/veya başkaca kişilerce davalı şirkete yöneltilen davalara yer verilmemiş olmasının müvekkillerinin bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmalarına engel olunması anlamına geldiğini,

Şirketlerin Yıllık Faaliyet Raporunun Asgari İçeriğinin Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik’in 11/1-e uyarınca “Şirket aleyhine açılan ve şirketin mali durumunu ve faaliyetlerini etkileyebilecek nitelikteki davalar ve olası sonuçları hakkında bilgiler” in yıllık faaliyet raporunun şirket faaliyetleri ve faaliyetlere ilişkin önemli gelişmeler bölümünde yer alması zorunlu olduğunu, ilgili madde uyarınca idari ve adli yaptırımların ve potansiyel sonuçların faaliyet raporunda yer alması gerektiğini ki böylece riskler ve yönetim organı,

müvekkilleri olan azınlık pay sahipleri tarafından verimli bir şekilde değerlendirilebilsin ayrıca her dava dosyası potansiyel bir mali yük taşıdığını, bu nedenle şirketin mali durumu ve faaliyetlerini etkileyeceğinin peşinen kabulü gerektiğini, pay sahiplerinin şirketin faaliyetleri ve içinde bulunduğu finansal ve ekonomik durumdan haberdar olma ihtiyaçları ve yönetimin karar ve işlemleri ile şirket hesaplarının denetlenmesine ilişkin tüm hususlar ve faaliyet raporunun kapsamına giren mevcut ve geleceğe ilişkin personel politikası, yapısal değişiklikler ve organizasyon değişikliklerine ilişkin işletme stratejisi,

araştırma ve geliştirme konuları bilgi alma hakkının kapsamında kabul edileceği, bilgi alma hakkının konu bakımından bir sınırının olmadığının kabul edildiği, pay sahibinin bilgi alma talebine ilişkin kayıtların finansal tablolarda ve faaliyet raporlarında yer alsa bile,

bu belgelerdeki bilgilerin pay sahibinin yeterli derecede aydınlatılmasına ve haklarını bilinçli bir şekilde kullanabilmesine imkan verecek derecede değil ise bilgi alma talebinin olumlu karşılanması gerektiğini, bilgi alma hakkının tek istisnasının TTK 437/3 kapsamında verilecek bilgilerin ticari sır teşkil etmesi olduğunu, TTK 437/3’ün gerekçesinde “(...) Şirket sırrında, rakip bir şirketin bilmediği, öğrenmemesi gereken, şirketin zararına kullanabileceği, elde etmek için çalıştığı, peşinde olabileceği "bilgi" ölçüsü kabul edilebilir.

Rakiplerin ulaşabileceği, çeşitli kaynaklar aracılığı ile elde edebileceği, verileri ve bilgileri kullanarak yorumlama/ değerleme ile çıkarabileceği bilgiler sır olamaz.

Şirket menfaatlerinin zarara uğraması, şirket işletmesinin, bağlı şirketlerinin, müşteriler çevresinin, dağıtım kanallarının ve ilişkilerinin vs.’nin kayba uğraması veya bu nitelikte pek de uzak olmayan bir tehlikenin varlığı demektir.” dendiğini, bu noktada örneğin azınlık pay sahiplerine şirketin taraf olduğu uyuşmazlıklara ilişkin bilgi verilmemesinin yerinde kabul edilemeyeceği, zira maddenin gerekçesinde de “rakip” olma ölçütü yer almadığını, kaldı ki örneğin bir dava dosyası, açık yargılama ilkesi esas olduğundan, öğrenilmekle kolaylıkla incelenebileceğini,

bu nedenle Faaliyet Raporunda davalara ilişkin somut ve yukarıda da ifade edildiği üzere yeterli derecede aydınlatmaya elverişli bilgiler yer almıyor ise, bunun bilgi alma hakkının istisnası kapsamına girmeyeceği aşikar olduğunu, müvekkillerince talep edilen dava dosyası dökümünün neden ve niçin taraflarına sunulmadığının hiçbir şekilde açıklanmamış olduğu gibi, şirket tarafından müvekkillerinin pay sahiplerine bu konu ile ilgili herhangi bir geri dönüş sağlanmadığını, bu nedenle, işbu taleplerinin kabul görmesini talep ettiklerini, bu nedenle,

müvekkillerinin bilgi alma ve inceleme hakları kapsamında talep ettikleri işbu evrakın kendilerine verilmesinin kabulünü talep ettiklerinden bahisle haklı davalarının kabulü ile, huzurdaki davadaki taleplerinin mahiyeti itibari ile duruşma açılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesine, davalı şirketin taraf olduğu uyuşmazlıkların saptanarak istenen bilgi ve belgenin müvekkillerine sunulması taleplerinin mahkeme vasıtası ile sağlanmasına, Müvekkili pay sahiplerinin bilgi alma ve inceleme hakkını kullandığı hususlara ilişkin olarak hakkın yerine getirilerek istenilen bilgi ve belgelerin taraflarına sunulmasına,

yargılama giderleri ve her türlü masraf ve ücreti vekaletin ileride yönetim kurulu üyelerine rücu edilmek üzere karşı tarafa tahmiline karar verilmesini vekaleten talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili 16/05/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; etik ilkeler ve uyum politikaları adı altında talep edilen bilgiler TTK'nın 437. maddesi kapsamındaki bilgi ve belgelerden olmadığı gibi işbu dava kapsamında talep edilmesinde herhangi bir hukuki yarar da bulunmadığını, davacıların idrakinin aksine, Etik İlkeler ve Uyum Politikaları adı altında azlık tarafından sorulan bahse konu soruların yanıtlarının, daha çok halka arz olmuş şirketlerin azınlık pay sahiplerine ihtiyari olarak beyan ettiği bir dizi kural serisinden ibaret olup, halka arz olmuş şirketlerde genellikle bu soruların cevaplarının yer aldığı bir belge düzenlendiğini,

müvekkili şirketin Etik İlkeler ve Uyum Politikaları adı altında bir belge düzenleme zorunluluğu olmadığını, diğer bir ifade ile günümüzde halka arz olmuş ve çokça azınlık pay sahibi mevcut olan şirketlerin, gerek yatırımcılarının şirketten uzaklaşmaması gerekse potansiyel yatırımcıları kendilerine kanalize edebilmek amacıyla yayınlandıkları “Etik İlkeler ve Uyum Politikaları” isimli belgenin müvekkilinin düzenlemesi zorunlu olan belgelerden olmadığını, faaliyet raporunda yer alması gereken davaların, şirketin mali durumunu ve faaliyetlerini etkiler mahiyette olanlar ile sınırlı olduğunu,

bu sebeple davacılar vekilinin kendi açtığı davaların faaliyet raporunda yer alacak düzeyde olmaması, bilgi alma hakkının ihlal edildiği anlamına gelmeyeceğini, şirketin yıllık faaliyet raporunun Şirketlerin Yıllık Faaliyet Raporunun Asgari İçeriğinin Belirlenmesi Hakkında Yönetmeliği'ne uygun olarak hazırlandığını, anılan yönetmeliğin 11. Maddesinin 1. Fıkrasının (e) bendi uyarınca faaliyet raporunda her türlü davaya ilişkin değil, “Şirket aleyhine açılan ve Şirket'in mali durumunu ve faaliyetlerini etkileyebilecek nitelikteki davalar "a ilişkin bilgilendirme yapılması gerektiği düzenlendiğini, nitekim, faaliyet raporunun 4.6. maddesinde,

anılan Yönetmelik hükmünde belirtilen nitelikteki davalara ilişkin gerekli bilgilendirme yapıldığını, kaldı ki genel kurul öncesinde de azınlık pay sahiplerine faaliyet raporunu ve diğer şirket evrakını okumaları için belgelerden bir nüsha teslim edilmiş olup, ilgili belgelerin Yönetim Kurulu tarafından anılan Yönetmelik'e uygun olarak ve Yönetim Kurulu'nun özen yükümlülüğüne uyularak hazırlandığını, bu sebeplerle hem genel kurul öncesinde hem de genel kurul sırasında azlık pay sahiplerine davaya konu edilen işbu talepleri ile ilgili yeterli bilgi verildiğinden bahisle haksız ve yersiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, TTK 437 maddesi uyarınca bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması istemine ilişkindir. Davacı tarafın, davalı şirketin 2023 yılına ait olağan genel kurul toplantısından önce ihtarname ile bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılacağının bildirildiği ve etik ilkeler ve uyum politikaları gündemine ilişkin ilgisiz cevap verildiği iddiası ile davalı şirkete açılan davaların tamamının bildirilmemesini dava konusu yaptığı görülmüştür.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun Bilgi alma ve inceleme hakkı başlıklı 437 nci maddesi "(1) Finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu, denetleme raporları ve yönetim kurulunun kâr dağıtım önerisi, genel kurulun toplantısından en az onbeş gün önce, şirketin merkez ve şubelerinde, pay sahiplerinin incelemesine hazır bulundurulur.

Bunlardan finansal tablolar ve konsolide tablolar bir yıl süre ile merkezde ve şubelerde pay sahiplerinin bilgi edinmelerine açık tutulur. Her pay sahibi, gideri şirkete ait olmak üzere gelir tablosuyla bilançonun bir suretini isteyebilir.(2) Pay sahibi genel kurulda, yönetim kurulundan, şirketin işleri; denetçilerden denetimin yapılma şekli ve sonuçları hakkında bilgi isteyebilir. Bilgi verme yükümü, 200 üncü madde çerçevesinde şirketin bağlı şirketlerini de kapsar.

Verilecek bilgiler, hesap verme ve dürüstlük ilkeleri bakımından özenli ve gerçeğe uygun olmalıdır. Pay sahiplerinden herhangi birine bu sıfatı dolayısıyla genel kurul dışında bir konuda bilgi verilmişse, diğer bir pay sahibinin istemde bulunması üzerine, aynı bilgi, gündemle ilgili olmasa da aynı kapsam ve ayrıntıda verilir. Bu hâlde yönetim kurulu bu maddenin üçüncü fıkrasına dayanamaz.

(3) Bilgi verilmesi, sadece, istenilen bilgi verildiği takdirde şirket sırlarının açıklanacağı veya korunması gereken diğer şirket menfaatlerinin tehlikeye girebileceği gerekçesi ile reddedilebilir.

(4) Şirketin ticari defterleriyle yazışmalarının, pay sahibinin sorusunu ilgilendiren kısımlarının incelenebilmesi için, genel kurulun açık izni veya yönetim kurulunun bu hususta kararı gerekir. İzin alındığı takdirde inceleme bir uzman aracılığıyla da yapılabilir.

(5) Bilgi alma veya inceleme istemleri cevapsız bırakılan, haksız olarak reddedilen, ertelenen ve bu fıkra anlamında bilgi alamayan pay sahibi, reddi izleyen on gün içinde, diğer hâllerde de makul bir süre sonra şirketin merkezinin bulunduğu asliye ticaret mahkemesine başvurabilir. Başvuru basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahkeme kararı, bilginin genel kurul dışında verilmesi talimatını ve bunun şeklini de içerebilir. Mahkeme kararı kesindir.

(6) Bilgi alma ve inceleme hakkı, esas sözleşmeyle ve şirket organlarından birinin kararıyla kaldırılamaz ve sınırlandırılamaz." hükmünü düzenlemiştir.

Tüm dosya kapsamına göre; davacı taraf pay sahibi olduğundan bilgi alma ve inceleme hakkına sahip olup davalı şirket aleyhine açılan davaları bilmesinde maddi ve hukuki menfaati bulunduğu anlaşılmakla işbu talebin kabulüne, 05/02/2001 tarihinde kurulan ve davacı -------- 24.05.2019 tarihine kadar yöneticilik yaptığı davalı şirketin etik ilkeler ve uyum politikalarını bildiği / bilmesi gerektiği, bu konuda şirketin işleri kapsamında somut bir talep bulunmadığı anlaşılmakla işbu talebin reddine olmak üzere davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.