İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/650 K.2025/32

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/650 Esas

KARAR NO: 2025/32

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ: 11/09/2024

KARAR TARİHİ: 21/01/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinde müvekkilinin -------- ----------- adresinde toptan temizlik işi ile iştigal etmekte olduğunu, işin karşılığı olarak; -------- Şubesi muhataplı 14.09.2024 keşide tarihli ----------- Şti tarafından keşide edilen 180.000,00 TL miktarlı ve ------------ seri nolu çeki emrine keşide -----------Şti'den, --------- Şubesi muhataplı 28.09.2024 keşide tarihli -----------Şti tarafından keşide edilen 125.000,00 TL miktarlı ve ----------- seri nolu çeki emrine keşide ----------Şti'den,

---------- Şubesi muhataplı 26.10.2024 keşide tarihli ----------- Şti tarafından keşide edilen 144.000,00 TL miktarlı ve ------------ seri nolu çeki emrine keşide ------------Şti'den, ------------ Şubesi muhataplı 23.11.2024 keşide tarihli -----------Şti tarafından keşide edilen 200.000,00 TL miktarlı ve ----------- seri nolu çeki emrine keşide ------------Şti'den, ----------- Şubesi muhataplı 07.12.2024 keşide tarihli --------Şti tarafından keşide edilen 200.000,00 TL miktarlı ve ----------- seri nolu çeki emrine keşide ------------Şti'den,

----------- Şubesi muhataplı 16.11.2024 keşide tarihli ---------Şti tarafından keşide edilen 200.000,00 TL miktarlı ve ----------- seri nolu çeki emrine keşide -----------Şti'den yaptığı ticaret karşılığı teslim aldığını, çekleri bankaya ibraz etmek için kontrol ettiğinde tüm aramalara rağmen çeki bulamadığını, müvekkilinin iş karşılığı almış olduğu çeki kaybetmesi veya çalınmış olma ihtimalinin çok yüksek olduğunu, çekin 3. şahısların eline geçip tahsil edilmesinin mümkün olduğunu,

iş bu sebeple önçelikle çekin 3. şahıslar tarafından tahsil edilmesinin önlenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilerek iptali için sayın mahkemeye müracaat zarureti hasıl olduğundan bahisle------------ Şubesi muhataplı 14.09.2024 keşide tarihli ------------ Şti tarafından keşide edilen 180.000,00 TL miktarlı ve ---------- seri nolu, --------- Şubesi muhataplı 28.09.2024 keşide tarihli ----------- Şti tarafından keşide edilen 125.000,00 TL miktarlı ve ------------ seri nolu, ------------ Şubesi muhataplı 26.10.2024 keşide tarihli -------- Şti tarafından keşide edilen 144.000,00 TL miktarlı ve --------- seri nolu,

----------- Şubesi muhataplı 23.11.2024 keşide tarihli ----------Şti tarafından keşide edilen 200.000,00 TL miktarlı ve ---------- seri nolu, ----------- Şubesi muhataplı 07.12.2024 keşide tarihli ------------Şti tarafından keşide edilen 200.000,00 TL miktarlı ve ---------- seri nolu, ---------- Şubesi muhataplı 16.11.2024 keşide tarihli ----------Şti tarafından keşide edilen 200.000,00 TL miktarlı ve ------------ seri nolu çekin 3. Şahıslar tarafından tahsilinin önlenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini; yargılama sonunda çeklerin iptallerine karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA

Müdahale talep eden ----------Ş vekili 15/11/2024 tarihli müdahale dilekçesinde "---------- Şubesi ----------- çek numaralı, 26.10.2024 keşide tarihli, keşide yeri --------- olan 144.000,00 TL miktarlı çek; ---------- Şirketi tarafından ciro edilerek müvekkil şirkete verilmiştir.

Şikayete konu olan çek, müvekkil şirket --------- tarafından muhatap bankaya vekaleten -------- Ş.'ye ibraz edilmiş; fakat mahkemeniz ödeme yasağı kararı gereğince çek hakkında herhangi bir işlem yapılmayarak iade edildiğine dair şerh düşülmüştür. Davacıya tarafımıza karşı 6102 sayılı TTK'nın 818/1 sayılı maddesinin yollamasıyla 758.

Maddesi uyarınca çek istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, süresi içerisinde dava açılmaması haline mevzuat gereğince ilgili çek hakkında davanın reddine ve tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini saygılarımızla vekaleten talep ederiz" beyan ve talep etmiştir.

Müdahale talep eden ----------Ş vekili 03/12/2024 tarihli müdahale dilekçesinde "Tarafımızca 15.11.2024 tarihli müdahale dilekçemiz ile --------- Şubesi ----------- çek numaralı, 16.11.2024 keşide tarihli, keşide yeri --------- olan 144.000,00 TL miktarlı çek sebebiyle davacıya çek istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesi talep edilmiş ve Sayın Mahkemenizin 20.11.2024 tarihli ara kararıyla işbu talebimiz kabul edilmişti.

Müvekkil şirkete verilen diğer bir çek olan; ---------- Şubesi ---------- çek numaralı, 16.11.2024 keşide tarihli, keşide yeri --------- olan 200.000,00 TL miktarlı çek; ---------- Şirketi tarafından ciro edilerek müvekkil şirkete verilmiştir. Şikayete konu olan çek, müvekkil şirket -------- tarafından muhatap bankaya vekaleten ibraz edilmiş; fakat mahkemeniz ödeme yasağı kararı gereğince çek hakkında herhangi bir işlem yapılmayarak iade edildiğine dair şerh düşülmüştür.

Yukarıda bilgileri verilen --------- seri numaralı çek için de davacıya tarafımıza karşı 6102 sayılı TTK'nın 818/1 sayılı maddesinin yollamasıyla 758.

Maddesi uyarınca çek istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, süresi içerisinde dava açılmaması haline mevzuat gereğince ilgili çek hakkında davanın reddine ve tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini saygılarımızla vekaleten talep ederiz." beyan ve talep etmiştir.Müdahale talep eden ----------Ş vekili 06/12/2024 tarihli müdahale dilekçesinde "Tarafımızca 15.11.2024 tarihli müdahale dilekçemiz ile --------- Şubesi ----------- çek numaralı, 16.11.2024 keşide tarihli,

keşide yeri ----------- olan 144.000,00 TL miktarlı çek sebebiyle davacıya çek istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesi talep edilmiş ve Sayın Mahkemenizin 20.11.2024 tarihli ara kararıyla işbu talebimiz kabul edilmişti.

Yine tarafımızca 03.12.2024 tarihli dilekçemiz ile ---------- Şubesi --------- çek numaralı, 16.11.2024 keşide tarihli, keşide yeri ---------- olan 200.000,00 TL miktarlı çek sebebiyle davacıya çek istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesi talep edilmiştir.

Müvekkil şirkete verilen diğer bir çek olan; ---------- Şubesi ---------- çek numaralı, 23.11.2024 keşide tarihli, keşide yeri ----------- olan 200.000,00 TL miktarlı çek; ---------- Şirketi tarafından ciro edilerek müvekkil şirkete verilmiştir. Şikayete konu olan çek, müvekkil şirket ----------- tarafından muhatap bankaya vekaleten ibraz edilmiş; fakat mahkemeniz ödeme yasağı kararı gereğince çek hakkında herhangi bir işlem yapılmayarak iade edildiğine dair şerh düşülmüştür.

Yukarıda bilgileri verilen ----------- seri numaralı çek için de davacıya tarafımıza karşı 6102 sayılı TTK'nın 818/1 sayılı maddesinin yollamasıyla 758.

Maddesi uyarınca çek istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, süresi içerisinde dava açılmaması haline mevzuat gereğince ilgili çek hakkında davanın reddine ve tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini saygılarımızla vekaleten talep ederiz." beyan ve talep etmiştir.Müdahale talep eden ----------Ş vekili 27/12/2024 tarihli müdahale dilekçesinde "Tarafımızca 15.11.2024 tarihli müdahale dilekçemiz ile -----------Şubesi ---------- çek numaralı, 16.11.2024 keşide tarihli,

keşide yeri ----------- olan 144.000,00 TL miktarlı çek sebebiyle davacıya çek istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesi talep edilmiş ve Sayın Mahkemenizin 20.11.2024 tarihli ara kararıyla işbu talebimiz kabul edilmişti.Yine tarafımızca 03.12.2024 tarihli dilekçemiz ile ---------- Şubesi ----------- çek numaralı, 16.11.2024 keşide tarihli, keşide yeri --------- olan 200.000,00 TL miktarlı çek sebebiyle, 06.12.2024 tarihli dilekçemiz ile ---------- Şubesi ------------ çek numaralı, 23.11.2024 keşide tarihli,

keşide yeri ---------- olan 200.000,00 TL miktarlı çek sebebiyle davacıya istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesi talep edilmişti.Müvekkil şirkete verilen diğer bir çek olan; ---------Şubesi --------- çek numaralı, 07.12.2024 keşide tarihli, keşide yeri ----------- olan 200.000,00 TL miktarlı çek; ----------- Şirketi tarafından ciro edilerek müvekkil şirkete verilmiştir.

Şikayete konu olan çek, müvekkil şirket ----------- tarafından muhatap bankaya vekaleten ----------Ş.'ye ibraz edilmiş; fakat mahkemeniz ödeme yasağı kararı gereğince çek hakkında herhangi bir işlem yapılmayarak iade edildiğine dair şerh düşülmüştür.Yukarıda bilgileri verilen ----------- seri numaralı çek için de davacıya tarafımıza karşı 6102 sayılı TTK'nın 818/1 sayılı maddesinin yollamasıyla 758.

Maddesi uyarınca çek istirdat davası açmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, süresi içerisinde dava açılmaması haline mevzuat gereğince ilgili çek hakkında davanın reddine ve tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini saygılarımızla vekaleten talep ederiz" beyan ve talep etmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A) Dava konusu ------------ Şubesine ait 14/09/2024 tarihli, keşideci ----------- Şti , lehdarı -----------Şti olan, ----------- seri nolu, 180.000,00 TL bedelli çek yönünden;6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 307. maddesi uyarınca “(1) Feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir.”6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 309/1-2 ve 4. maddeleri uyarınca “(1) Feragat ve kabul, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılır.

(2) Feragat ve kabulün hüküm ifade etmesi, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı değildir. (…) (4) Feragat ve kabul, kayıtsız ve şartsız olmalıdır.”6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 312. maddesi uyarınca “(1) Feragat veya kabul beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir.”492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 22. maddesi uyarınca “(1) Davadan feragat veya davayı kabul veya sulh, muhakemenin ilk celsesinde vuku bulursa, karar ve ilam harcının üçte biri, daha sonra olursa üçte ikisi alınır.”Mahkememizce yapılan değerlendirmede,

davacı vekilinin 16/09/2024 tarihli dilekçesi ile talep sonucundan vazgeçerek davadan feragat ettiği, vekilin vekaletnamesinde davadan feragat yetkisinin bulunduğu, feragatin şekil itibariyle ve kayıtsız şartsız olması nedeniyle usulüne uygun yapıldığı, karşı tarafın muvafakatine bağlı olmaksızın sonuç doğurduğu,

kaldı ki eldeki işin çekişmesiz yargı işi olması nedeniyle karşı taraftan bahsedilemeyeceği, bu sebeplerle davaya son veren taraf işlemi olan feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği, feragat halinde feragat beyanında bulunan taraf aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilmesi gerektiği kanaatine varılmış, tüm bu gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.B) Dava konusu ---------- Şubesine ait 26/10/2024 tarihli, keşideci ----------- Şti , lehdarı ----------Şti olan, ----------- seri nolu, 144.000,00 TL bedelli çek, ---------- Şubesine ait 23/11/2024 tarihli, keşideci ------------ Şti ,

lehdarı ----------Şti olan, ------------ seri nolu, 200.000,00 TL bedelli çek, ------------ Şubesine ait 07/12/2024 tarihli, keşideci -------- Şti , lehdarı ----------Şti olan, ----------- seri nolu, 200.000,00 TL bedelli çek ve ------------ Şubesine ait 16/11/2024 tarihli, keşideci ----------Şti , lehdarı ----------Şti olan, ---------- seri nolu, 200.000,00 TL bedelli çek yönünden;aa) ------------Şubesine ait 26/10/2024 tarihli, keşideci -----------Şti, lehdarı -----------Şti olan, ------------ seri nolu,

144.000,00 TL bedelli çeke dayalı olarak müdahale talep eden ----------Ş tarafından ----------- İcra Dairesi'nin ----------- Esas sayılı takibi başlatılmış, mahkememizce 20/11/2024 tarihinde "Davacı --------- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 763. maddesi uyarınca müdahale talep eden ------------Ş'ne dava konusu "----------- Şubesine ait 26/10/2024 tarihli, keşideci ---------- Şti, lehdarı ---------Şti olan, --------- seri nolu, 144.000,00 TL bedelli" çeke ilişkin iade davası açması için 1 aylık kesin süre verilmesine,

aksi takdirde bu hususta yeniden süre verilmeyeceğinin, ödeme yasağı kararının kaldırılacağının ihtarına, ihtarın ara karar evrakının davacı vekiline tebliği ile yapılmış sayılmasına," şeklinde ara karar alınmış, hüküm tarihi itibariyle davacı tarafından çek iade açılmadığı anlaşılmıştır. bb) ----------- Şubesine ait 23/11/2024 tarihli, keşideci -----------Şti , lehdarı -----------Şti olan, ------------ seri nolu, 200.000,00 TL bedelli ve --------- Şubesine ait 16/11/2024 tarihli, keşideci ----------- Şti , lehdarı ------------Şti olan, ----------- seri nolu,

200.000,00 TL bedelli çeklere dayalı olarak müdahale talep eden ---------Ş tarafından -------- İcra Dairesi'nin --------- Esas ve----------- İcra Dairesi'nin ---------- Esas sayılı takipleri başlatılmış, mahkememizce 06/12/2024 tarihinde "Davacı --------- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 763. maddesi uyarınca müdahale talep eden ----------Ş'ne dava konusu --------- Şubesine ait 23/11/2024 tarihli, keşideci ---------- Şti , lehdarı ----------Şti olan, ---------- seri nolu, 200.000,00 TL bedelli, ------------ Şubesine ait 16/11/2024 tarihli, keşideci ------------ Şti , lehdarı -----------Şti olan, -------------- seri nolu,

200.000,00 TL bedelli çeklere ilişkin iade davası açması için 1 aylık kesin süre verilmesine, aksi takdirde bu hususta yeniden süre verilmeyeceğinin, ödeme yasağı kararının kaldırılacağının ihtarına, ihtarın ara karar evrakının davacı vekiline tebliği ile yapılmış sayılmasına," şeklinde ara karar alınmış, hüküm tarihi itibariyle davacı tarafından çek iade açılmadığı anlaşılmıştır. cc) ---------- Şubesine ait 07/12/2024 tarihli, keşideci --------- Şti , lehdarı ----------Şti olan, ----------- seri nolu,

200.000,00 TL bedelli çeke dayalı olarak müdahale talep eden -----------Ş tarafından ---------- İcra Dairesi'nin --------- Esas sayılı sayılı takibi başlatılmış, mahkememizce 10/01/2025 tarihinde "Davacı --------- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 763. maddesi uyarınca müdahale talep eden ----------Ş'ne dava konusu "---------- Şubesine ait 07/12/2024 tarihli, keşideci ----------- Şti , lehdarı -----------Şti olan, ------------ seri nolu, 200.000,00 TL bedelli" çeke ilişkin iade davası açması için 1 aylık kesin süre verilmesine,

aksi takdirde bu hususta yeniden süre verilmeyeceğinin, ödeme yasağı kararının kaldırılacağının ihtarına, ihtarın ara karar evrakının davacı vekiline tebliği ile yapılmış sayılmasına," şeklinde ara karar alınmış, hüküm tarihi itibariyle davacı tarafından çek iade açılmadığı anlaşılmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-s maddesi uyarınca "Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: (...) s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası. (...)"6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 763. maddesi uyarınca "Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir.

Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır."Mahkememizce yapılan değerlendirmede, yukarıda ortaya konulduğu üzere başlıkta yer alan dava konusu çeklerin müdahale talep eden tarafından bulunduğu ve bu çeklere ilişkin icra takipleri başlatıldığı, mahkememizce davacıya verilen kesin süre içerisinde çek iade davası açılmadığı, bu sebeple bu çekler yönünden davanın reddinin gerektiği ve atıf yapılan yasa hükmü uyarınca çekler üzerindeki tedbirin kaldırılması gerektiği kanaatine varılmış, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

C) Dava konusu ------------ Şubesine ait 28/09/2024 tarihli, keşideci ------------ Şti , lehdarı -----------Şti olan, ---------- seri nolu, 125.000,00 TL bedelli çek yönünden;6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-s maddesi uyarınca "Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: (...) s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası. (...)"6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesi uyarınca "(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 759. maddesi uyarınca "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

(2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 760. maddesi uyarınca "(1) Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni,

poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 761. maddesi uyarınca "(1) Poliçeyi getirme süresi en az üç ay ve en çok bir yıldır.

(2) Vadesi gelmiş poliçelerde zamanaşımı, üç ayın geçmesinden önce gerçekleşirse, mahkeme üç aylık süre ile bağlı değildir."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 762. maddesi uyarınca "(1) Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı ----------- ile üç defa yapılır.

(2) Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 764. maddesi uyarınca "(1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir. "(2) Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir."Mahkememizce yapılan değerlendirmede, davanın kıymetli evrak (çek) iptaline ilişkin olduğu, dava konusu senedin çek niteliğinde olduğu, çekin iptalini istemekte davacının hukuki yararının bulunduğu,

davacının yukarıda atıf yapılan TTK 759. maddesine göre çekin iptalini isteyebileceği, yine mevcut delil durumuna göre çekin zayi olduğunun (kaybolduğunun) kabulünün gerektiği, mahkememizce yukarıda atıf yapılan yasa hükümlerine uygun olarak ilan yapıldığı ancak ilk ilandan itibaren 3 aylık süre içerisinde çekin mahkememize ibraz edilmediği, bu sebeple dava konusu çekin iptaline karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış, tüm bu gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.