İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/54 K.2025/281

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/54 Esas

KARAR NO: 2025/281

DAVA

Tazminat (Haksız İhtiyati Tedbirden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 20/01/2025

KARAR TARİHİ: 17/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız İhtiyati Tedbirden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkilinin uzun yıllardır inşaat alanında faaliyet gösterdiğini, davalının da müvekkil şirket ile uzun yıllar boyunca yakın ilişki içerisinde olduğunu, müvekkilinin davalı ile pek çok projenin içerisinde beraber bulunduğunu, davalı tarafından müvekkil şirkete karşı --------- sayılı dosya ve --------- esas sayılı dosyası nezdinde tapu iptal ve tescil talepli davaların açıldığını, davalı tarafından her iki dosyasında da müvekkil şirketin taşınmazları üzerinde 3.kişilere satışının engellenmesi üzerine ihtiyati tedbir kararı koyulduğunu, davalı ile birçok ticari ilişkinin gerçekleştiğini,

bunlardan birisinin de 01/10/2017 tarihli "Ortak İnşaat Yapım Sözleşmesi" olduğunu, iş bu sözleşmede müvekkil şirketin üstlendiği inşaat yapım süreci ile ilgili taraflar davalının bu inşaat projesinde %50 ortak olduğu hususunda anlaşmaya vardıklarını, buna gire inşaat projesinden müvekkil şirketin hak ettiği taşınmazların %5/'sinin davalıya teslim edileceği kararlaştırıldığını, 26/10/2018 tarihinde "İlave ek Sözleşme" yapıldığını, iş bu sözleşmeye göre davalının %50 olarak tespit edilen hakkının %75'e çıkarıldığının görüldüğünü,

davalının iş bu sözleşmeye dayanarak müvekkil şirketin sözleşmeye istinaden tapu devirlerini yapmadığı iddiasıyla belirtilen tapu iptal ve tescil davalarını ikame ettiğini, oysa taraflar arasındaki inşaat projesine ilişkin nihai sözleşmenin 15/11/2022 tarihli sözleşme olduğunu, iş bu 15/11/2022 tarihli sözleşmede müvekkil şirketin inşaat projesinden doğan hakkının %25'den %45'e çıkarıldığını, davalının hakkı ise %75'den %55'e düşürüldüğünü, davalı tarafından 15/11/2022 tarihli sözleşmenin adete yok sayılarak müvekkil şirkete karşı davaların ikame edildiğini, müvekkil şirketin taşınmazları üzerinde ihtiyati tedbir kararı alındığını,

müvekkilinin söz konusu ihtiyati tedbir kararları sebebiyle taşınmazların satışını gerçekleştiremeyerek ciddi maddi sıkıntı içine girdiğini, faiziyle kredi çekmek zorunda kaldığını, davalının kötü niyetini gösterir başkaca hususların da olduğunu, davalının 15/11/2022 tarihli sözleşmedeki imzayı tapu iptal ve tescil davasında reddettiğini, davalının kötü niyetini gösterir bir başka hususun da tapu iptal ve tescil davasında söz konusu sözleşmedeki imzayı inkar eden davalının aynı sözleşmeye tarafından açılan menfi tespit davasına dayandığını, davalı tarafından açık sözleşme hükmü kötü niyetli imza inkarlarıyla yerine getirilmediğini,

ihtiyati tedbir kararıyla beraber ticari hayatı sekteye uğrayan müvekkilinin faiziyle kredi çekmek zorunda kaldığını, davalının çekilen kredilerin faizinden sorumlu tutulması gerektiğini, davalının sorumlu olduğu faiz/zarar miktarının bilirkişi tarafından net olarak tespit edilmesi gerektiğini, arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşmanın sağlanamadığını,

müvekkili şirket tarafından kredinin çekildiği tarihten itibaren fiili ödeme tarihine kadar olan faiz alacağına ilişkin fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faiziyle beraber davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, özetle, davanın haksız ihtiyati tedbir nedeniyle açılan tazminat davası olduğunu, dava dilekçesinde esas dosyalarda ileri sürülen iddiaların ileri sürüldüğünü, bu iddiaların mahkemede ileri sürülmesinin tamamen kötü niyetli olduğunu, 6100 Sayılı HMK 399 maddesinde " Lehine ihtiyati tedbir kararı verilen taraf, ihtiyati tedbir talebinde bulunduğu anda haksız olduğu anlaşılır yahut tedbir kararı kendiliğinden kalkar ya da itiraz üzerine kaldırılır ise haksız ihtiyati tedbir nedeniyle uğranılan zararı tazminle yükümlüdür.

Haksız ihtiyati tedbirden kaynaklanan tazminat davası, esas hakkındaki davanın karara bağlandığı mahkemede açılır.

Tazminat davası açma hakkı, hükmün kesinleşmesinden veya ihtiyati tedbir kararının kalkmasından itibaren, bir yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar." düzenlemelerine haiz olduğunu, bu düzenlemelere bakıldığından davanın ancak esas dosyadaki hükmün kesinleşmesinden ya da ihtiyati tedbirin kalkmasından itibaren açılabileceğini, esas dosyalarda kesinleşme olmadığından ve ihtiyati tedbir kalkmadığından usulüne uygun açılmış bir davadan söz edilemeyeceğini, davacının hukuki yararı olmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, haksız ihtiyati tedbir nedeniyle tazminat davası ancak esas mahkemede açılacağını,

---------- E. sayılı dosyadan --------- İlçesi ---------- Mahallesinde bulunan taşınmaz hisseleri için dava görüldüğünü, teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verildiğini, ---------- E. Sayılı dosyadan ---------- İli ----------- İlçesi ------------ Mahallesinde bulunan taşınmazların dava konusu edildiğini, teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verildiği açık olduğunu, davacının her iki esas mahkemeden verilen ihtiyati tedbirler nedeniyle tazminat davasını mahkemenizde açması mümkün olmadığını,

dosyayı görevli esas mahkemeye gönderilmesi halinde ----------- E. Sayılı dosyadan mı davaya devam edileceği yoksa ------------ E. Sayılı dosyadan mı davaya devam edileceği mümkün olmadığından , ihtiyati tedbir kararı veren her iki mahkemede ayrı ayrı dava açılmadığından , davanın usul yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, haksız ihtiyati tedbir nedeniyle tazminat davasının kabulü için ihtiyati tedbir kararının haksız olması gerektiğini,

ihtiyati tedbir kararının haksız olması için müvekkilinin ---------- E. sayılı dosyadan ve ---------- E. Sayılı dosyadan açtığı davaları kaybetmiş olması ve kesin hükümle bitmesi gerektiğini,------------ E. sayılı dosyadan karar verildiğini ve davanın kabul edildiğini, dosyanın istinafta olduğunu, -------- E. Sayılı dosyadan açılan davanın derdest oludğunu ve henüz karara çıkmadığını, haksız ihtiyati tedbir nedeniyle tazminat davasının şartı gerçekleşmediğini, davacının zarar iddiası dışındaki tüm iddiaların bu davanın konusu olmadığını savunarak;

yanlış mahkemede dava açıldığından davanın reddini, hukuki yarar olmadığından davanın reddini, davanın usulden ve esastan reddini talep ve beyan etmiştir.

İNCELEME

--------- Asliye Ticaret Mahkemesi, ---------- Vergi Dairesi Müdürlüğü, --------- Asliye Ticaret Mahkemesi, ----------- Asliye Hukuk Mahkemesine müzekkere yazıldığı görüldü.

Mahkememizce davalının tacir olup olmadığının anlaşılması amacıyla ilgili Vergi Dairesi'ne müzekkere yazılarak "hangi usule göre defter tuttuğunun, 2023 ilâ 2025 (bu yıllar da dahil) yıllarına ilişkin vergi matrahlarına ilişkin tüm belgelerin ve 2023 ilâ 2025 (bu yıllar da dahil) yıllarına ilişkin olarak 21/07/2007 tarih ve ----------- Karar sayılı Bakanlar Kurulu kararının atfı ile esnaf işletmesi için öngörülen Vergi Usul Kanunu'nun 177/1. maddesinin 1 ve 3 numaralı bentlerindeki nakdi limitlerin yarısını, 2 numaralı bentteki nakdi limitin tamamını aşan düzeyde gelir sağlayıp sağlamadığının" mahkememize bildirilmesi istenmiş,

yazı cevabının aşağıdaki gibi olduğu görülmüştür.

¸

HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, haksız ihtiyati tedbir nedeniyle açılan tazminat davasıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1 maddesi uyarınca "(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları (...) öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/1-3. maddesi uyarınca "(1) Aksine hüküm bulunmadıkça,

dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. (...) (3) Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır. (...)"6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca "(1) Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.

(2) Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir."6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 12/1. maddesi uyarınca "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir."

21/07/2007 tarih ve-----------Karar sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesi uyarınca "(1) 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve 63 üncü maddesi ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 12 nci ve 17 nci maddelerinin uygulaması bakımından;

a) ----------- Kurulunun tespit edeceği ve ---------- yayımlanacak esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunanlardan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerinde yer alan nakdi limitlerin yarısını, (2) numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve sanatkâr sayılmaları ile esnaf ve sanatkâr siciline ve dolayısıyla esnaf ve sanatkarlar odalarına kaydedilmeleri,

Ancak, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı iken, daha sonraki yıllarda yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı, esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerini aşanların kendileri istemedikçe ticaret siciline ve dolayısıyla ------------ bünyesindeki odalara kayıt için zorlanmaması, yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerinin altı katını aşanların ise kayıtlarının, esnaf ve sanatkâr sicili marifetiyle ticaret siciline aktarılması,

b) 213 sayılı Vergi Usul Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve bu Kararın (a) bendinde belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları ile ticaret siciline ve dolayısıyla ------------ bünyesindeki odalara kaydedilmeleri,

kararlaştırılmıştır."

Mahkememizce yapılan değerlendirmede, yukarıda atıf yapılan yasa hükümleri uyarınca bir davanın ticari dava olarak nitelendirilebilmesi ve asliye ticaret mahkemelerinde görülebilmesi için her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması (nispi ticari dava) veya TTK'da (veya maddede sıralanan) hususlardan doğması (mutlak ticari dava) gerektiği, eldeki davanın taraflar arasındaki tapu iptal tescil davalarında konulan haksız ihtiyati tedbir nedeniyle tazminat davası olduğu, genel hükümlere görülen tazminat davası niteliğinde olduğu, bu sebeple mutlak ticari dava olmadığı,

bu sebeple davanın ticari dava olarak nitelendirilebilmesi için her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması gerektiği, bu sebeple ancak davalının tacir ve işletmesinin ticari işletme olarak kabul edilmesi halinde davanın ticari dava olacağı, davalının tacir kabul edilebilmesi için yukarıda atıf yapılan yasa hükümlerinde de görüleceği üzere bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişilerden olması gerektiği, ticari işletmenin ise esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletme olduğu,

ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınırın Cumhurbaşkanı kararıyla belirleneceği, bu kapsamda davacının işletmesinin ticari işletme ve dolayısıyla davacının tacir olarak kabul edilebilmesi için buna ilişkin yukarıda atıf yapılan 21/07/2007 tarih ve--------- Karar sayılı Bakanlar Kurulu kararının atfı ile esnaf işletmesi için öngörülen Vergi Usul Kanunu'nun 177/1. maddesinin 1 ve 3 numaralı bentlerindeki nakdi limitlerin yarısını, 2 numaralı bentteki nakdi limitin tamamını aşan düzeyde gelir sağlaması gerektiği,

yine davacının Ticaret Sicil'ine kayıtlı olmasının ve bilanço esasına göre veya işletme hesabı esasına göre defter tutmasının da bu hususta karine teşkil edebileceği, ancak bunun karine olduğu, davacının TTK anlamında tacir olmasını gerektirmeyeceği, davalının şirket ortağı olmasının şahsen tacir olduğu anlamına da gelmediği, bu kapsamda somut olay değerlendirildiğinde yukarıda atıf yapılan Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün yazı cevabına göre davalının ---------- mükellefi olduğu, defter tutma zorunluluğu bulunmadığı bildirildiği,

davalının dava tarihi itibariyle Vergi Usul Kanunu'nun 177/1. maddesinin 1 ve 3 numaralı bentlerindeki nakdi limitlerin yarısını, 2 numaralı bentteki nakdi limitin tamamını aşan düzeyde gelir sağlamadığı, tüm bu sebeplerle davalının tacir olmadığı, tüm bu sebeplerle davanın ticari dava olarak nitelendirilemeyeceği ve genel görevli mahkemeler olarak asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğu kanaatine varılmış, mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.