İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/56 K.2025/342

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Müvekkili bankanın ... numarada hizmet vermekte olan ...

Şubesi lokalinde, 17.07.2023 tarihinde, Şube arşivinin yer aldığı bölümün tavanında bulunan kanalizasyon borusunun patlaması sonucu, arşivde bulunan muhtelif evrakin kullanılamaz hale geldiğini, şube lokalinin hijyeni ve müşteri kabulüne başlanmasını teminen zarar gören bölümün patlayan borunun tamiri sonrası ivedilikle temizlik firmasına temizletildiğini, yapılan temizlik ve dezenfekte islemleri sırasında zarar görmüş olan muhtelif arşiv evrakının temizlik firmasi görevlilerince torbalar içerisine alinarak odanın bir bölümünde muhafaza edilmesinin sağlandığını,

bekletilmekte olan söz konusu muhtelif evrakın hijyen açısından sakıncalı ve sağlık açısından riskli bir durum oluşturduğu gözlendiğini, ticari defterlerin kaybı halinde ise zıya davası açılması gerektiğini, zıya davasının bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin kaybı halinde açılan bir dava türü olduğunu, İşbu davanın ise Türk Ticaret Kanunu’nun 82’nci maddesinde düzenlendiğini, maddenin 7. fıkrasında kanun koyucu, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıya uğraması halinde ise tacire zıyayı öğrendiği tarihten itibaren ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteme zorunluluğunu getirdiğini, müvekkili bankanın Şişli/ İstanbul şubesinde bulunan ve su altında kalarak zarar gören, kredi genel sözleşmeleri, muhasebe fişleri, dekontlar, bilgilendirme formları, konut kredileri,

bireysel bankacılık islemlerine ait evrakların bireysel kredilere iliskin sözleşmelerin şube operasyon fişleri ve diğer evrakların kullanılamaz hale geldiğinden bu evraklar için zayi belgesi verilmesini talep etme zaruretinin hasıl olduğunu beyanla. TTK madde 82/7 maddesi gereğince zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava;17/07/2023 tarihinde gerçekleşen şube arşivinin yer aldığı bölümün tavanında kanalizasyon borusunun patlaması sonucu zayi olan banka belgelerine zayi belgesi verilmesine ilişkindir.

Mahkememizin 16/08/2023 tarih...Esas ..Karar sayılı kararı ile "HMK114/1-c maddesi gereğince Mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, dosyanın İstanbul 6, 7, 8, 9 numaralı Asliye Ticaret Mahkemelerinden birine tevzi edilmek üzere derhal tevzi bürosuna gönderilmesine" kararı verildiği, dosyanın ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderildiği ...Esasına kaydedildiği, davacı vekilinin karara itiraz ederek dosyanın Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderildiği, Bölge Adliye Mahkemesi'nin 26/12/2024 Tarih ... esas ...Karar sayılı kararı ile; "... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin Yargı Yeri Olarak Belirlenmesine" şeklinde kararı verildiği ve mahkememizin...Esas sırasına kaydının yapıldığı görülmüştür.

Dosyanın mahallinde yapılan keşif sonrası SMMM bilirkişisi ...'ye tevdi edildiği, bilirkişinin 09/02/2025 Tarihli raporunda özetle. Davacı bankanın...

Şubesinde 17.07.2023 tarihinde gerçekleşen su basması sebebiyle zarar gören belgelerine ilişkin 31.01.2025 tarihinde yapılan keşifte davacının dava dilekçesinde bahsettiği kredi sözleşmeleri vb. belgelerin hasar görmediği, kredi sözleşmelerinin şube arşivinde içeriği belgeler ve imzaları ile birlikte okunaklı olarak bulunduğu, 31.01.2025 tarihli keşif sırasında 3 farklı çöp poşetine konulmuş ve içinde inşaat artıkları ile dışkıya bulanmış A4 ölçüsündeki belgeler görülmüş ise de, bu belgelerin bankacılık işlemlerine ait olup olmadığı,

belgelerin incelenemeyecek halde olması sebebiyle tespit edilemediğinden 17.07.2023 tarihli tutanakta belirtilen diğer belgelerin de zarara uğradığına ilişkin hususa rastlanmadığı tespit ve rapor edilmiştir.

Davacı tarafın iddia ve savunmaları, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;

Dava; Dava; TTK 82/7. maddesi uyarınca davacı şirkete ait karar ve pay defterinin zayi olduğuna dair belge verilmesi istemine ilişkindir.

6102 Sayılı Kanunun 82/7. maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği" şeklindedir.

Davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziya uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.

TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de; tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Yine dosya kapsamından arşivde bulunan ve zayii talep edilen evrakların zayi olmadığı, davacının dava dilekçesinde bahsettiği kredi sözleşmeleri vb. belgelerin hasar görmediği, kredi sözleşmelerinin şube arşivinde içeriği belgeler ve imzaları ile birlikte okunaklı olarak bulunduğu, bunun mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi ile de sabit olduğu, dolayısı ile bahsi geçen belgeler için zayii belgesi verilmesi koşullarının mevcut olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle davacının davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır