İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1013 K.2024/378

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2018/1013 ESAS

KARAR NO:2024/378

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:06.09.2018

KARAR TARİHİ:30.04.2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasındaki ticari ilişki gereği --- tarihli---fatura seri nolu ve ---- fatura seri nolu toplamda--- bedelli iki adet fatura düzenlendiğini, davacının davalı adına------ dizel tankı imalatları yaptığını ve davalı borçludan bu işin faturaya dayalı bulunan karşılığını alamadığını, işe ilişkin faturalar ödenmediğinden müvekkili tarafından --------- yevmiye nolu ihtarnameleriyle davalı şirkete ibraz edilerek yasanın aradığı süre geçmesine rağmen fatura bedellerinin ödenmediğini, bunun üzerine davalı borçlu aleyhine ---- dosyası ile ilamsız takip başlatıldığını,

davalı borçlunun itirazı üzerine takibin durdurulduğunu beyanla, haksız itirazın iptali ile takibin devamını, %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesini, tüm yargılama giderlerinin ve avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından davaya dayanak temel ilişkinin ne olduğunun açıklanmadığını, hangi mal satımı yahut hizmet karşılığında fatura düzenlendiğinin dahi dava dilekçesinde belirtilmediğini, itirazın iptali davasında takip talebinde talep edilen alacağın bulunduğuna dair ispat külfetinin davacı alacaklının kendisinde olduğunu, faturanın tek başına taraflar arasındaki akdi ilişkinin belgesi sayılamayacağını, bilindiği üzere fatura düzenlenmiş olmasının adına fatura düzenlenen kişiyi borçlu kılmayacağını,

bu bağlamda kabul anlamına gelmemek kaydıyla taraflar arasında herhangi bir ticari ilişkiden kaynaklanan borç durumu mevcut ise bile iş bu borcun muaccel olmadığını, bu nedenle mevcut davanın reddi gerektiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla bir an davaya konu faturaların davalı şirkete tebliğ edildiği düşünülse bile bu durumun sadece alacağın miktarını açıklayan bir bildirim niteliğinde olup, borçlunun temerrüdü için ayrıca alacaklının ihtarda bulunması gerektiğini, davacı taraf usulsüz ve haksız bir şekilde davaya konu ----- seri numaralı faturayı davalı şirkete göndermiş ise de,

anılan faturanın davalı şirket tarafından ----- yevmiye numaralı iade ihtarnamesi ile iade edildiğini, dava dilekçesinde işbu hususa değinilmediğini, davacı şirketin ekli --------dökümünden de anlaşılacağı üzere alt taşeron olarak faaliyet gösterdiği mevcut projeden dolayı 59.835,11-TL borcu bulunduğunu, anılan firmadan kaynaklı işbu borçtan davalı şirketin---- nezdinde sıkıntılar yaşadığını, işbu durumda davacı firmanın alacaklı değil borçlu sıfatında olduğunu beyanla haksız davanın reddini, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava; faturaya dayalı alacağın tahsili amacıyla--- dosyası ile başlatılan icra takibine vaki itirazın İİK 67 vd maddeleri gereğince iptali talebine ilişkindir.Davacı vekili; davalı ile aralarındaki ticari ilişki bulunduğunu, ticari ilişki kapsamında davalıya--------tankı imalatı yaptıklarını, iki adet faturanın ödenmediğini, davalıya faturaların ödenmesi için ihtarname gönderildiğini, ödenmemesi üzerine icra takibine geçildiğini, davalının haksız bir şekilde icra takibine itiraz ettiğini beyan ederek, itirazın iptalini dava ve talep etmiş; davalı vekili ise;

söz konusu faturaların hangi ticari ilişkiye istinaden düzenlendiğinin belli olmadığını, faturaların tebliğ edilmediğini, kendilerinin iade faturasından hiç söz edilmediğini, sadece fatura ile ticari ilişkinin ispatlanamayacağını beyan ederek davanın reddini istemiştir.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış, yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış,

------ üzerinden dosya içerisine alınıp incelenmiş, ---- tarafların ---- kayıtları celp edilmiş,--- tarafların ticari sicil kayıtları dosya arasına alınmış, bilirkişi raporu alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.Dava konusu uyuşmazlığın; taraflar arasında dizel tankı imalatına dair eser sözleşmesine ilişkin kurulan ticari ilişki kapsamında, davacı tarafından düzenlenen faturalardan doğan cari hesap alacağına ilişkin başlatılan takip tarihi itibariyle davacının davalıdan muaccel bir alacağının bulunup bulunmadığı, sözleşme ile üstlenilen edimin yerine getirilip getirilmediği, faturaların davalıya usulüne uygun tesliminin yapılıp yapılmadığı,

davalı tarafından faturaların iadesinin yapılıp yapılmadığı, davalının savunması kapsamında davacının ------ borçları sebebiyle alacaklı olduğu iddiasına ilişkin olarak davalının faturalara ilişkin olarak ödeme yapmamasının taraflar arasındaki sözleşmeye ve diğer yasal koşullara uygun olup olmadığı, bu kapsamda itirazın iptali ve tazminat hüküm koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.-------- sayılı dosyasının yapılan incelemesinde; takibin alacaklısının davacı, borçlusunun davalı olduğu, takibin ---- işlemiş faiz olmak üzere toplam ------- alacak üzerinden başlatıldığı,

takibe dayanak olarak ----- tarih, ------ bedelli faturaların gösterildiği; davanın ----- üzerinden açıldığı anlaşılmıştır.Öncelikle tarafların ticari defter ve belgelerinin incelenmesi için ara karar oluşturulmuştur.

Davacının defterlerini inceleyen bilirkişinin 14/10/2019 tarihli raporunda özetle; "...Dosya kapsamında yapıları incelemede taraflar arasında bir ticari ilişkinin bulunduğu, ticari ilişkinin örf ve adetlere göre yürütüldüğü, davacının icra takip tarihi itibariyle, icra takibine konu edilen alacak bakiyesinin ---- tutarındaki kısmının davacı defterlerinde gözüktüğü, davacının anapara alacağı 52.846,80 TL, hesaplanan faiz 2.972,55 TL olmak üzere toplam alacağının (52.846,80 TL 4 2.972,55 TL-) 55.819,35 TL olduğu,

incelenen davacı ticari defterlerinin başlangıç ve kapanış tasdiklerinin yasal hükümler çerçevesinde zamanında yapıldığı..." şeklinde kanaat belirttiği görülmüştür.Davalının defterlerini inceleyen bilirkişinin ---- tarihli raporunda özetle; "...Davalının ------- incelenen resmi defterlerinin sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu, davalının incelenen resmi defter ve belgelerinde davacıya 35.770,00 TL borçlu olduğu, davacının 62.846,60 TL'lik asıl alacak talebinin yerinde olmadığı,

davacının -------tutarlı fatura alacağını ispatlaması halinde, davalı yandan 51.416,80 TL alacak talep edebileceği, davacının davalıdan 35.770,00 TL talep edebileceği, davacının işlemiş faiz talebinin yerinde olmadığı, davacının icra takip tarihi itibarıyla, işleyecek avans faizi talep edebileceği..." şeklinde kanaat belirttiği görülmüştür.

Taraflar arasında eser sözleşmesine dair dosyanın geldiği aşama itibariyle herhangi bir yazılı sözleşme bulunmaması ve bu hususta bir delilin sunulmamış olması ile 2 nolu ara karar gereğince sunulacak dilekçe içeriği de birlikte değerlendirilerek; taraflar arasında yapılan sözleşmenin TBK 1/2.

Maddesi anlamında ve eser sözleşmesine ilişkin hükümler doğrultusunda bedelin belirlenmesi amacıyla dosyaya 1 makina mühendisi bilirkişi vasıtasıyla davalı tarafından yapılan imalatın niteliği oranı ve işin parasal değerinin belirlenmesi amacıyla mahalinde keşif yapılmak üzere -----talimat yazılmıştır.Talimat sonucu düzenlenen 17/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "...Dava dosyasında ----- dair taraflar arasında imzalanmış bir sözleşme bulunmadığı, dava konusu ---- ----- davacı ... tarafından tamamlanmadığı, işin bir bölümümün yapıldıktan sonra farklı bir şirket tarafından tamamlandığı,

---- tankın imalatının-----tutacağı, işin ne kadarının davacı ---- yapıldığının tespiti mümkün olmadığından dolayı davalı----- alacağı bulunup bulunmadığının tespit edilemediği..." şeklinde kanaat belirttiği görülmüştür.Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6.maddesi).İspat yüküne ilişkin bu genel kural, itirazın iptali davaları için de geçerlidir.

Yani, itirazın iptali davalarında da ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.Faturanın delil olarak kullanılabilmesi için taraflar arasında sözleşmenin bulunması gerekir. Fatura sözleşmenin ifası yönelik belge hükmündedir. Sözleşmenin kurulmasına yönelik fatura ispat kulfeti açısından sonuç dogurmaz.

Taraflar arasında akdi ilişki bulunduğunun ispat kulfeti davacı taraftadır. Davacının, sözleşmenin bulduğunu ve faturaya konu işin yapıldığını ispat etmesi gerekir. Taraflar arasında sözleşme iliskisi yoksa fatura ispat külfeti açısından sonuç dogurmaz. Ayrıca faturanın usulüne uygun olarak tebliğ edildiğinin de davacı tarafca ispatlanması gerekir.

Mahkememizce tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılması için dosya bilirkişiye tevdi edilmiştir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: 222 - (1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. ------- Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz.

Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.(1) (4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur. Taraflar, kendilerinin veya karşı tarafın delil olarak dayandıkları ve ellerinde bulunan tüm belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadırlar.

Elektronik belgeler ise belgenin çıktısı alınarak ve talep edildiğinde incelemeye elverişli şekilde elektronik ortama kaydedilerek mahkemeye ibraz edilir (HMK 219/1).

Ticari defterler gibi devamlı kullanılan belgelerin sadece ilgili kısımlarının onaylı örnekleri mahkemeye ibraz edilebilir (HMK 219/2).İbrazı istenen belgenin, ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir (HMK 220/1).

Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir (HMK 220/3).

Bu kurallar birlikte değerlendirildiğinde ticari davalarda, yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır.

Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bir taraf kendi defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur.

Çünkü tarafın ticari defterleri Yasa'da belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün değildir. Davacının da bu durumu bilerek ticari defterlere delil olarak dayandığı ve karşı tarafın ticari defterlerinin de incelenmesini istediği kabul edilmelidir.

Aksinin kabulü halinde davacının ticari defterleri tek başına delil niteliği taşımadığından dayanılan böyle bir delilin incelenmesine gerek de olmayacaktır. Karşı taraf ticari defterlerini sunar ise birlikte incelenip değerlendirildiğinden delil olup olmadığı sonucuna göre değerlendirilebilecektir.

Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları, alınan bilirkişi raporları ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; ticari defter kayıtlarından ve yapılan keşiften de anlaşıldığı üzere taraflar arasında yazılı olmayan eser sözleşmesine dayalı ticari ilişki bulunduğu, bu ilişkide davalının yüklenici, davacının davalının alt taşeronu olduğu, davacı vekilinin icra dosyasında borcun sebebi olarak -------- faturaları gösterdiği, dava dilekçesinde de sadece davalı tarafa iş yaptıklarını beyan ettiği ve herhangi bir sözleşme sunmadığı, davalı tarafın ticari ilişkiyi inkar etmediği,

ancak yargılamanın ileriki safhalarında işin bitirilmediği ve davacının---- borcu bulunduğu iddialarını ileri sürdüğü, davalının işin bitirilmediğine yönelik herhangi bir tespiti veya ihbarı bulunmadığı, sözleşmeyi feshettiyse hangi aşamada ve neden feshettiğine dair herhangi bir delil sunmadığı, davacının ------ borcunun bulunmadığına dair cevabi yazının dosya içerisine alındığı, davacı tarafın defterlerinde davalı taraftan 52.846,80-TL alacaklı göründüğü, davalı tarafın defterlerinde davacıya 35.770,00-TL borçlu göründüğü, tarafların defter kayıtları arasındaki farkın;

davalı kayıtlarında yer alan ve davacı tarafın kayıtlarında görünmeyen ----- havale dekontu ile davacı kayıtlarında görünüp davalı kayıtlarında olmayan ----- faturadan kaynaklandığı, bu faturanın davalıya tebliğ edildiği ve davalı tarafından süresinde itiraz edilerek iade edildiği, ---- tarihli bilirkişi raporunda özetle; ----kapasiteli bir tankın imalatının ------- tutacağının belirtildiği; işin yaklaşık bedelinin 50.000,00-TL olabileceği tespit edilmekle, davacının toplam alacağı olarak talep ettiği ----- faturaları yönünden fazla yaptığı işi ispat edemediği,

yine davalının havale dekontunun da kayıtlarında yer almadığı anlaşılmakkla, iş bedeli ile uyumlu olan davalının defter kayıtlarına itibar edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.İtirazın iptali davalarında davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun itirazında haksız olması ve alacağın likit olması şarttır. ----- Dosyaya konu alacağın cari hesap ilişkisi/faturaya dayanması sebebiyle alacağın likit ve davalının haksız olduğu anlaşıldığından, kabul edilen asıl alacak üzerinden davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur: