İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1225 K.2024/504

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2018/1225 Esas

KARAR NO: 2024/504

DAVA

İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)

DAVA TARİHİ: 24/10/2018

KARAR TARİHİ: 23/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacı şirketin aralarında bulunan ticari ilişki gereği dava dışı ----- Ticari mallar satmış ve karşılığında faturalar düzenlemiş olduğunu, dava dışı ----- ise bu faturalar karşılığında müvekkili şirkete içerisinde dava konusu;

------ Tutarlı iki adet çekin de aralarında bulunduğu 5(Beş) adet çekin verilmiş olduğunu, müvekkili şirketin uhdesinde bulunan, ancak vadesi gelmediği için işlem yapılamayan bu çeklerin kaybolmuş olduğunun öğrenilmesini müteakip, derhal yetkili sıfatıyla ---- dosyası üzerinden kıymetli evrakın zayii nedeniyle iptal talebiyle dava açılmış olduğunu, işbu davada alınan karar gereği, Mahkemece TTK.757 Md. uyarınca teminat mukabili ödemeden men kararı alınmış olup, kararın muhatap bankaya bildirilmiş olduğunu, yine mahkemece alınan karar gereği, TTK.’ Nın 760, 761,

762 Md. uyarınca iptali talep edilen çekleri bulan veya üzerinde hak iddia eden olduğu takdirde ilk ilan tarihinden itibaren 3 aylık süre içinde Mahkemeye ibraz etmesi veya bildirimde bulunması, aksi halde çeklerin iptaline karar verileceğinin------- edilmiş olduğunu, Mahkemece Muhatap bankaya yazılan müzekkerede, davaya konu---------adet çekin davalı ---- tarafından ibraz edildiği bildirilmiş olup, müvekkili şirketin rızası hilafında elinden çıkan iki adet çek yaprağının iadesi için TTK.665 uyarınca mahkemece kendilerine verilen süre içinde huzurdaki davayı ikame etme zorunluluğunun doğduğunu,

davalı tarafından kötü niyetli olarak iktisap edilen her iki çekin arka yüzü incelendiğinde;

1.Ciranta ------- 2.Ciranta -----

3.Ciranta ----- ibraz eden --------olduğunu, müvekkili şirket tarafından dava konusu çeklerin kaybedildiği fark edildiğinde, çeklerin arka yüzlerinin henüz cirolanmamış, ancak nasılsa müvekkili şirket kaşesinin sahte olarak üretilerek ve yine sahte imza ile her iki çekin de sahte imza ile cirolanarak----- daha sonrada ----tarafından Cirolanarak Davalı ------- tevdi edilmesinin cirantalar arasında danışıklı birtakım işlemlerin bulunduğu ve --- kötü niyetini ortaya koyması bakımından önemli olduğunu, ödeme aracı olan çekin, kural olarak mevcut bir borcun ödenmesi için verileceği,

ancak dava konusu uyuşmazlıkta müvekkili şirketin kendisinden sonraki----------ile her ne nam altında olursa olsun hiçbir ticari ilişkisi bulunmamakta olduğunu, kötü niyetli davalının-------dosyasından Çek Borçlularına karşı icra takibi başlatmış olup, çekin lehtarı olması nedeniyle müvekkili davacı şirketin de takipte borçlu olarak yer almakta olduğunu, hayatın doğal akışına aykırı olacak şekilde, Takip alacaklısı davalı şirketçe müteakip borçlusu olan müvekkili şirkete ödeme emri göndermemiş, müvekkili şirket hakkında hiçbir icra işlemi yapmamış olup,

bu hususun taraflarınca yapılan araştırma sonucunda haricen öğrenilmiş ve derhal aleyhlerine başlatılan takipte imzaya, borca ve tüm ferilere itiraz edilerek icra mahkemesinde dava açılmış olduğunu, davalının müvekkili şirketin yetkili hamili olduğu dava konusu çekleri kötü niyetli olarak iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ortaya koymakta olduğunu belirterek, davanın kabulü ile dava konusu çeklerin kötü niyetli olarak iktisap edilmiş olması nedeniyle davalıdan alınarak müvekkili şirkete iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı asıl cevap dilekçesi sunmamış 18/07/2019 Tarihli (1) celsede, mahkeme huzurunda imza altına alınan beyanında; “2018 Yılı içinde ------- Şirket yetkilisi -------yaptığı iş nedeniyle verdiği ----- çeki aldığını, kendisinin müteahhit olduğunu ve inşaat malzemelerini alıp, sattığını, Şirketinin ----olup, ---faaliyet göstermekte olduğunu, Şirketin diğer ortağının da ----- ---olup, ----tarafından çeklerin kendisine imzalı olarak teslim edildiğini ve asıl mağdurun kendisi olduğunu” şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı dava konusu çekin istirdadı talebine ilişkindir.Davacı; davalı ile aralarında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığını, dava konusu çekin kaybolduğunu, dava konusu çekin cirolanmadan (imzalanmadan) kaybolduğunu, çekte yer alan imzanın davacı şirket yetkilisine ait olmadığını, davalıların çeki iktisapta kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğunu, dava konusu çekin istirdadına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı, usulüne uygun davetiyeye rağmen cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmakla, HMK 128. maddesi gereğince, davacının, dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılmaktadır.

Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda yazılı yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları incelenmiş, yargılama sırasında 28/02/2018 tarihinde kabul edilen 7101 sayılı kanunun 61. maddesi ile 6102 sayılı T.T.K.'nın 4. maddesinin 2. fıkrasının değiştirilmesi sebebiyle basit yargılama usulüne geçilmiş, tahkikat aşamasında deliller toplanmış,------- sayılı İcra Dosyası celp edilerek dosya içerisine alınıp incelenmiş,

Davalının nüfus kayıt örneği uyap üzerinden dosya arasına alınmış,------ dava konusu çeklerin bilgileri celp edilmiş, mahkememizin ---- esas sayılı dosyası dosya arasına alınarak incelenmiş,----dosyası ile --------sayılı dosyası kararı uyap üzerinden celp edilerek dosya içerisine alınıp incelenmiş, ------ davalının vergi kayıt bilgileri celp edilmiş---------- davalının esnaf kaydı bilgileri celp edilmiş, ---- davalının gerçek kişi ticari işletme kaydı bilgileri celp edilmiş, ----- davalının müddetname bilgileri celp edilmiş, 08.03.2023 tarihli bilirkişi raporu alınmış,

18.02.2024 tarihli bilirkişi heyeti raporu alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.Bilirkişi tarafından düzenlenen 08.03.2023 tarihli raporunda özetle, "...İnceleme konusu çekin arka yüzünde--------- atfen atılmış ciro imzası ile davacı şirket yetkilileri ---------karşılaştırma imzaları arasında, imza incelemesinde kullanılan grafolojik ve kaligrafik tanı unsurları bakımından herhangi bir uygunluk ve benzerlik saptanmadığından,

inceleme konusu ciro imzasının, mevcut karşılaştırma imzalarına kıyasla davacı şirket yetkililerinin eli ürünü OLMADIĞI kanaatine varılmıştır..." yönünde görüşlerini bildirmiştir.Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 18.02.2024 tarihli ek raporunda özetle, "...Tüm tespitlerin ışığında ve Adli Tıp Grafoloji Uzmanının raporu dikkate alındığında söz konusu senedin sahte kaşe ve imza ile ciro edilmiş olduğu söz konusu durumun mutlak defi mahiyetinde olduğu, bu hali ile davacı yanın kambiyo senedinde imzası bulunanların tümüne karşı bu mutlak defi’ yi dermeyan edebileceği, davacı yönünden senetteki ciro zincirinin kopmuş olduğu,

davaya konu senetlerin davacıyı bağlamayacağı ve bu senetlerden dolayı cirantalara karşı hiçbir hukuki bağlayıcılığının bulunmadığı, mevcut durumda istirdat talebinin isabetli olarak değerlendirilebileceği mütalaa edilmektedir..." yönünde görüşlerini bildirmiştir. TTK 792 maddesinde.

“Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir. Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur.

Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir. Dava konusu ----------bedelli çeklerin incelenmesinde; " davaya konu edilen ----- bedelli çek ile 136.825,00 TL bedelli iki adet çeklerin;

-Birinci ciranta ---- -İkinci ciranta----- -Üçüncü ciranta ------

-----------Şubesine İbraz eden davalı-hamil ..." şeklinde olduğu görülmüştür. Dava konusu çeklerin ciro silsilesinde görünürde herhangi bir kopukluk olmadığı, çekler üzerindeki ciro silsilesi tam olup davalının dava konusu çekin son yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca çek ödeme aracı olup sebepten mücerrettir.

Çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak kötüniyetle iktisap etmiş olması veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunması halinde çeki iade ile yükümlü olup davalının dava konusu çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu hususunun davacı tarafça inandırıcı delillerle ispat edilmesi gerekir.Somut olayda,

alınan 08/03/2023 tarihli bilirkişi raporu gereğince ---- bedelli çekteki imzanın davacıya ait olmadığı,------ bedelli çek yönünden davalılara verilen kesin süre içerisinde çek aslının mahkememize ibraz edilmemesi sebebiyle davacının 136.825,00-TL bedelli çek yönünden imza inkarını kabul etmiş sayılacağı değerlendirilmiştir.

(Mahkememizin 9 numaralı celse 1 numaralı ara kararı gereğince) Dava konusu çeklerin ciro silsilesinde görünürde herhangi bir kopukluk olmadığı, çekler üzerindeki ciro silsilesi tam olduğu görülmüştür. Çeklerdeki ciro silsilesi, kambiyo senetlerinin sebepten mücerret olması ve imzaların istiklali ilkesi gereğince çeklerdeki imzanın davacıya ait olmamasının davalı-hamil ---- yönünden çekleri iade yükümlülüğü doğurmamaktadır.

Çeklerdei imza inkarı mutlak defi niteliğinde olup davacıya menfi tespit hakkı tanısa da TTK 792. md gereği çeki iade hakkı vermemektedir. Başka bir deyişle, çekteki davacı cirosu sahte olsa bile, davalı, kendisinden önceki ciroların sıhhatini araştırma yükümlülüğü altında olmayıp, davalının bu sahteliği bilerek ya da ağır kusuruyla çeki iktisap ettiğinin kanıtlanması gerekir.

Davacının davalı-hamil ------ çekleri iktisapta ağır kusurlu ve kötüniyetli olduğunun ayrıca ispat edilmesi gerekmektedir. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder.

Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir.

Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur.

Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir.Mahkememizce çekin davacının elinden çıkmasından sonraki cirantalar -----ciranta------ hakkında ---- üzerinden yapılan kontrollerde çok sayıda sahtecilik, dolandırıcılık, alacak, menfi tespit ve istirdada yönelik ceza ve hukuk davasının bulunduğu gibi çok sayıda icra takibinin de olduğu görülmüştür.

Davalı-hamil ------ kaybolmasından sonra iktisap eden cirantalar hakkında çok sayıda sahtecilik, dolandırıcılık, alacak, menfi tespit ve istirdada yönelik ceza ve hukuk davalarının bulunması dikkate alındığında davalının basiretli bir işadamı gibi davranma yükümlülüğü gereği çekin iktisabında gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir----------- Başka bir deyişle, alınan 18/02/2024 tarihli bilirkişi raporu, dava dışı cirantların defter ibrazından kaçınmasına yönelik tutulan 115/09/2023 tarihli tutanak,

08/03/2023 tarihli bilirkişi raporu ve dosya kapsamı dikkate alındığında davalı iktisapta ağır kusurlu olduğundan davacının istirdat talebi yerindedir. Davacının, davalı-hamil -------- yönelik istirdat talebinin kabulüne karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.