İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/54 K.2026/214

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/54 Esas

KARAR NO: 2026/214

DAVA

Alacak (Teminat Mektubundan Kaynaklı )

DAVA TARİHİ: 19/01/2023

KARAR TARİHİ:18/02/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Teminat Mektubundan Kaynaklı ) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı müvekkil şirketin ---- karşı tarafın --- yapacağı hastane inşaatı için ---- bu iş için kurduğu dava dışı grup şirketi ----- tarihli ve --- bedelli sözleşme imzaladığını, işbu sözleşmeye göre davacı-satıcı müvekkil şirketin, davalı-alıcı şirketin--- üstlendiği hastane inşaatı için gerekli olan endüstriyel inşaat kalıpları, kalıp sistemleri ve iskeleleri üretmek ve davalı-alıcı şirkete ihraç etmek suretiyle teslim etmekle yükümlü kılındığını, Bahsi geçen sözleşme gereğince, davalı-alıcı şirketin sözleşme bedelinin ---- kısmını peşin olarak ---tarihinde ödediğini,

bu ödemeye karşılık sözleşme konusu ürünlerin bedelinin peşin ödemesinin ve imalat sonrası eksiksiz ve ayıpsız olarak teslim edilmesinin teminatı olarak ---- bedelli teminat mektubunun davalı-alıcı şirkete teslim edildiğini, Söz konusu sözleşmenin 3.2. maddesine göre, davalı-alıcı şirketin ----- tarihine kadar siparişlerini vermesi kaydıyla, sözleşme konusu ürünlerin -- takvim günü içinde hazırlanacağı ve en geç --- tarihinde gemiye yüklemesi yapılacağının kararlaştırıldığını, buna bağlı olarak,

davalı-alıcı tarafa teslim edilen teminat mektubunda da, mektubun sözleşmenin imza tarihinden itibaren 60 gün süreli olacağının ifade edildiğini, Her ne kadar taraflar arasındaki sözleşmenin imza tarihi ------ tarihi olsa da, bahsi geçen sözleşme davacı-satıcı müvekkil şirket tarafından ---- tarihinde, davalı-alıcı şirket tarafından ise ---- tarihinde imzalandığını, sözleşmenin 3.2.

Maddesi uyarınca davalı-alıcı şirketin, ---- tarihinde sipariş verdiğini ve 24 günlük imalat süresinin de bu tarihten itibaren başladığını, Davacı-satıcı müvekkil şirket tarafından sözleşme konusu ürünlerin imal aşaması bitince 2 konteynır dolusu ürünün ---- tarihinde, 1 konteynır dolusu ürünün ----tarihinde, diğer 3 konteynır ürünün ise ---- tarihinde irsaliyelerinin düzenlenerek ----teslim edildiğini, aynı şekilde ---- tarihinde teslim edilecek 6 konteynır dolusu ürünlere ait ihracat beyannamesi düzenlendiğini, sonraki süreçte de sözleşme konusu ürünlerle ilgili nakliye şirketi ve armatör şirketi tarafından teslim alındığını,

gemiye yüklendiğini ve ----- doğru yola çıktığını, global ölçekte yaşanan ----döneminin konteynır ile

deniz taşımacılığı sektörü üzerinde yarattığı olumsuz etkilerden dolayı gemi tarihlerinin çok sık değiştiğini ve ötelendiğini, nitekim bu geminin de tarihinin değişerek ötelendiğini ve yüklemelerin ---- tarihlerinde yapılmış olmasının herhangi bir gecikmeye sebebiyet vermediğini, Davacı-satıcı müvekkil şirketin taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca üstlendiği tüm edimleri gereği gibi ifa ettiğini, buna karşı davalı-alıcı şirketin ----- kısmını haksız ve kötü niyetli olarak tahsil edereknakde çevirdiğini,

bu eylemiyle de ilgili banka nezdinde davacı-satıcı müvekkil şirketin ticari itibarını zedelediğini ve zarara uğrattığını,davalı-alıcı şirket tarafından tahsil edilen lehtarı davacı müvekkil şirket olan,------bedelli teminat mektubunun, davalı-alıcı tarafça haksız ve kötü niyetli olarak tahsil edilen ----kısmının, teminat mektubunun nakde çevirme tarihi olan --- tarihinden itibaren ticari faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte istirdadını, Davacı müvekkil şirketin ticari itibarının zedelenmiş olması sebebiyle, davacı müvekkil şirket lehine ---- manevi tazminata hükmedilerek,

--- tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, Davalının haksız ve kötü niyetli olarak işbu davanın açılmasına sebebiyet vermesi sebebiyle davalı aleyhine %20 oranında kötü niyet tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı müvekkilin, ----- hastanesi inşaatı için, ----anlaşma yaptığını, bu doğrultuda projenin inşasına devam ettiğini, davalı taraf ile kurulan ticari ilişki bu inşaat sırasındaki ihtiyaçtan doğduğunu, davacı müvekkilin, daha avantajlı fiyat sunan firmalar varken, Davacı----- firmasını tercih etmesinin nedeninin, teslimatı kısa sürede gerçekleştireceğini bildirmesi olduğunu ve sözleşmedeki şartların da bu doğrultu olduğunu, Davacı firma ile satın alma süreçlerinin ----- tarihinde ilk fiyat teklifinin gelmesi ile başladığını, ardından revizeler neticesinde ----- tarihinde müvekkile proforma fatura gönderildiğini ve ---- müvekkilin ---- tarafından malzeme siparişinin

onaylandığına dair mail gönderildiğini, ----- üzerinden de ayrıca bildirildiğini, Sipariş onayı verilip detaylar aşamasına geçilmiş olmasına rağmen davacı------ firmasının bu süreci sürüncemede bıraktığını, ardından müvekkil yetkilisi ----tarihinde tekrar hatırlatma yapıldığını, ancak davacı firmanın , ---savaşı bahanesiyle girdi maliyetlerinin arttığından bahisle ---- fiyat farkı talep ettiğini, bu talebin ticaret etiğine ve anlaşmaya uygun olmamasına rağmen işin aciliyetinden ötürü kabul edildiğini, Bununla birlikte davacı tarafın, teslim şeklinin sözleşme madde 3.1'de "SATICI,

sözleşme konusu malzemeleri ----- olacak şekilde teslim edilecektir." şeklinde----olarak anlaşılmasından kaynaklı olarak sorumluluğunun ---- limanına kadar teslim etmek olması nedeniyle yine bu süreçte navlun bedellerinde artış olduğunu ileri sürerek 2.399 EURO değerinde bir kez daha haksız fiyat artışı talep ettiğini, müvekkilinin önceliğinin süre olması nedeniyle ticari etiğe ve anlaşmaya uygun olmasa da bu rakam da karşılandığını, Sözleşme madde 3.2ye göre ---- kadar sipariş verilmesi kaydıyla teslim süresinin başlayacağının belirtildiği,

siparişin -------- verildiğini ve --- haksız fiyat artışına rağmen tekrar onaylandığını, bu süreçte siparişte herhangi bir değişiklik olmadığını, yalnızca fiyat arttırıldığını, bu nedenle siparişin geç onaylanması gibi bir durum söz konusu olmadığını, ----- de davacı -------tarafından teminat mektubu müvekkile gönderildiğini, yani dava dilekçesinde belirtildiği üzere sözleşmenin ------- itibaren başlaması gibi bir durum söz konusu olmadığını, ancak buna rağmen, davacı tarafın, üretim ve sevkiyat programında gecikmesi nedeniyle en geç ---- gemiye yükleme yapması gerekirken, --- ilk yüklemenin yapıldığını, Davalı müvekkilin,

davacı firmanın sorumluluğunu yerine getirmemesi nedeniyle zarara uğradığının sabit olması ve bu zararların da yalnızca bir kısmını tazmin amacıyla teminat mektubunu çevirmiş olması nedeniyle, ve dava şartı oluşmadığından hukuki dayanaktan yoksun işbu davanın reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, davacı firmanın satıcı sıfatıyla dava dışı grup şirketi olan ----- alıcı sıfatıyla yine dava dışı firmanın ---- yapacağı hastane inşaatı için ---- bedelli sözleşme imzalandığı, davacı satıcı firmanın ------ yapılacak hastane inşaatı için gerekli olan inşaat kalıpları, kalıp sistemleri ve iskeleleri üreterek dava dışı şirkete ihraç etmek suretiyle teslim edilmesi konusunda anlaşma sağlandığı, sözleşme bedeli olan ---- kısmın davalı şirket tarafından peşin olarak------- tarihinde ödendiği,

imalatın eksiksiz ve ayıpsız olarak teslim edilmesinin teminatı için davaya konu edilen ------- bedelli teminat mektubunun davalı alıcı şirkete teslim edildiği, davacı firma ile dava dışı grup şirketi arasında imzalanan sözleşmenin 3.2 maddesi uyarınca sözleşme konusu ürünlerin 24 takvim günü içerisinde hazırlanarak teslim edileceği şeklinde sözleşme akdedildiği ancak davalı firmanın 24 günlük takvim süresinin geçirildiği gerekçesiyle haksız olarak verilen teminat mektubunun nakde çevrildiği gerekçesiyle teminat mektubunun haksız bir şekilde nakde çevrildiğinin tespiti ve faizi ile istirdatı talebidir.

Davacı firmanın ---- olarak dava dışı grup şirketi olan ----Şirketinin "işveren" olarak-------yapılacak inşaat işinin endüstriyel inşaat kalıpları, kalıp sistemleri ve iskelenin yapılması konusunda anlaşmaya varıldığı, sözleşmeni 2.2 maddesi uyarınca toplam iş bedelinin---- Euro olarak belirlendiği, davaya konu edilen 3.1 maddesinin "satıcı, sözleşme konusu malzemeleri --------olacak şekilde teslim edilecektir, " 3.2 maddesinin "alıcının ---- tarihine kadar satıcıya siparişini geçmesi kaydıyla 24 takvim günü içerisinde ---- fabrikada alıcıya teslim edilecektir.

Tesliminin ardından en geç --- tarihine kadar gemiye yüklemesi yapılacaktır" maddesinin bulunduğu tespit edilmiştir. " Uyuşmazlık ; imzalanan sözleşmenin Teminat başlıklı 5 maddesi uyarınca davacı satıcı tarafından Alıcı olarak dava dışı ----- bedelli Kesin Teminat Mektubu verdiği , veriliş amacının sözleşme konusu ürünlerin eksiksiz ve ayıpsız olarak teslim edilmesinin garantisi olarak verildiği ve teminat mektubunun------ tarihinde teslim edildiği anlaşılmakla , sözleşmede yer alan 24 takvim günü imalat süresinin başlangıç ve bitiş tarihinin ne olduğu ,

davacı satıcının bu süre zarfında kendi üzerine düşen yükümlülükleri eksiksiz ve ayıpsız bir şekilde yerine getirip getirmediği, sipariş onayının gecikme nedeninin ne olduğu ve bu duruma hangi tarafın sebep olduğu ,sözleşme bedelinin ---- olduğu ve dava dilekçesindeki beyan uyarınca dava dışı alıcı şirket tarafından --- kısmının ---- tarihinde ödendiği kabul edildiği,

---- tarihli kesin teminat mektubundan -------Euroluk kısmı tahsil edilmiş olup , teminat mektubunun haksız ve hukuka aykırı olarak nakde çevrilip çevrilmediği , davacı satıcının sözleşme gereği edimlerini zamanında yerine getirip getirmediği ve bunun karşılığı olarak haklı gerekçe ile nakde çevrilip çevrilmediği , manevi tazminat şartlarının mevcut olup olmadığı ile sözleşmenin dava dışı --- imzalanması nedeniyle davalı tarafa husumet düşüp düşmediği hususlarıdır.

Dosya içerisine hükme esas alınan tarafların talimat yoluyla ticari defterlerin incelenmesine ilişkin raporlar ile ---- tarihli raporlar alınmıştır.

Davacı tarafın uyuşmazlık yılı olan ----- yılına ilişkin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonucu e-defter olarak tutulduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin yani beratlarının yasal süreç içerisinde yapıldığı, fiziki olarak tutulan envanter defterininde tasdiklerinin süresi içerisinde yapıldığı bu haliyle TTK 64,66 maddeleri ile VUK 220-226. maddeleri uyarınca usulüne uygun tutulduğu,

kayıt nizamı bakımından birbirini teyit ettiği ve HMK'nın 222.maddesi uyarınca davacının lehine delil kabiliyeti bulunduğu tespit edilmiş olup , davaya konu edilen ---- bedelli ------ ait teminat mektubunun davacı şirket tarafından davalı ----verildiği ancak buna dair --- yılı yasal ticari defterlerinde herhangi bir kayıt bulunmadığı,

------- tarihli davacı şirkete hitaben yazılan yazı uyarınca davalı ---- tarihli teminat mektubunun --- tarihli tazmin talebi uyarınca ----- bedelli kısmın nakde çevrildiği bilgisinin bulunduğu ve davacı şirketin ---- tarihli kaydı uyarınca "Teminat Mektubu Çözümü" açıklaması ile ----- davalı ------ alacak kaydı yapıldığı tespit edilmiştir.

Davalı firmanın -------- yılı ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonucu davacı tarafın e-defter olarak tutulduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin yani beratlarının yasal süreç içerisinde yapıldığı, fiziki olarak tutulan envanter defterininde tasdiklerinin süresi içerisinde yapıldığı bu haliyle TTK 64,66 maddeleri ile VUK 220-226. maddeleri uyarınca usulüne uygun tutulduğu, kayıt nizamı bakımından birbirini teyit ettiği ve HMK'nın 222.maddesi uyarınca davacının lehine delil kabiliyeti bulunduğu tespit edilmiştir.

Ancak -----yılı ticari defterlerde davacı ---- herhangi bir ticari ilişkiye rastlanmamıştır. Davaya konu edilen ---- bedelli teminat mektubu ---- yılı ticari defterlere kaydedilmiş olup ---- tutarla ----- kaydedildiği görülmüştür.

Yapılan Yargılama Sonucu; dava davacı firma ile dava dışı grup şirketi olan ----arasında akdedilen --------- kısmın peşinen ödenmesinin ardından yapılacak işin 24 takvim günü içerisinde hazırlanıp teslim edilmesine garanti olarak verilen "teminat mektubunun" geç teslim nedeniyle 24 günlük süreninde buna ilave edilerek hesaplanması nedeniyle haksız bir şekilde teminat mektubunun nakde çevrildiğinin tespiti ile ödenen bedelin faizi ile istirdatı talep edilmiştir.Davacı şirketin kayıtlarına göre ---- bedelli kısmın davalı şirket tarafından ----- tarihinde nakde çevrildiği ve ----kısmın ödendiği tespit edilmiştir.Davalı şirketin kayıtlarına göre

de ---- bedellik kısmın ------- tarihinde nakde çevrildiği yine aynı şekilde ---- tahsil edildiği kayıtlara geçmiş olup bu haliyle her iki tarafın kayıtlarına göre ------ teminat mektubunun nakde çevrildiği sabittir. Uyuşmazlık konusu ise davacı satıcı firmanın inşaat malzemesi ürünleri sözleşmenin 3.2 maddesi gereği 24 takvim günü içerisinde teslim edip etmediği ve teminat mektubunun haksız bir şekilde nakde çevrilip çevrilmediği noktasında toplanmaktadır.

Sözleşmenin 3.2 maddesinde alıcı ---- tarihine kadar siparişlerini verecek bu tarihten itibaren de satıcı davacı 24 takvim günü içerisinde --------- fabrikasında ürünleri alıcıya teslim edecektir ve teslimatın ardından en geç ------tarihine kadar da gemiye yükleme işlemi yapılacaktır.Davacının iddiası da tam bu noktada alıcı olan davalının sözleşme uyarınca ---- sipariş geçmesi gerekirken siparişlerin ---- verildiğini ve 24 günlük takvim süresinin de bu tarihten başladığını, geç siparişten dolayı 24 günlük süreninde sipariş tarihinden başlaması nedeniyle kendisinden kaynaklı bir gecikmenin olmadığını belirtilmiştir.

Bu durumda davalı alıcının kendisinin sözleşmede belirtilen takvimden daha sonraki bir tarihte sipariş vermediğini ispatlamakla yükümlüdür. Yani gecikmenin kendisinden kaynaklanmadığını ispat etmesi gerekir.

Dosya içerisine davalı firmaya ait olduğu anlaşılan ------ tarihli mailin içeriğinin incelenmesi sonucu sözleşmenin imzalanma aşamasına gelindiğini yine ---- tarihli mailin içeriğinden davacının teklifinin onaylandığını, ----tarihinde de yine aynı mailde de taslak halinin istendiği, ------- tarihli davacı mailinde de sözleşmenin taslağının davalıya iletildiği anlaşılmıştır.

Oysa sözleşmenin 3.2 maddesinde ------ tarihine kadar" davalı alıcı tarafından sipariş geçileceği ve bu tarihten itibaren de 24 takvim günü süresinin işlemeye başlayacağı belirtilmiş olmasına rağmen taraflar arasındaki mailleşme tarihi ---- tarihinde başlamış olup en son ---- davacının attığı mail ile sözleşme taslağının ve teklifin davalıya iletildiği tespit edilmiştir. En son ise ----tarihli davalı maili ile --------- revize edilen teklif onaylanmıştır.

Bu haliyle sözleşmedeki sipariş geçme tarihine davalı alıcı tarafından riayet edilmemiş, kendisinden kaynaklı bir gecikmenin cezasını da davacı tarafından alınan teminat mektubunu nakde çevirerek karşı tarafa yüklediği anlaşılmakla haksız olarak teminat mektubunun nakde çevrildiğinin tespit edilmesi nedeniyle açılan davanın kabulü ile ---- tarihinde nakde çevrilen ---bedelli kısmın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Davacının bir diğer talebi ise davaya konu edilen teminat mektubunun haksız ve kötüniyetli olarak nakde çevrilmesi sonucu davacı şirketin itibarının zedelendiği gerekçesi ile manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Uyuşmazlığa ilişkin olarak 6098 sayılı TBK 58 maddesinin uygulanması gerektiği tespit edilmiştir.

TBK 58 maddesi "Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören ,uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir. " ilgili madde gerçek kişi tüzel kişi ayrıma yapmadığından tüzel kişi olan davacı şirket içinde bu madde gereği kişilik haklarının zedelenip zedelenmediği incelenmelidir.

Davacı taraf verilen teminat mektubunun şartları oluşmadığı halde haksız ve kötüniyetli olarak nakde çevrildiği gerekçesi ile manevi tazminat istemiş ise de nasıl bir zararının olduğu konusunda davasını ispat edemediğinden bu talebi yönünden davanın reddi gerekmiştir.