İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/672 K.2025/261

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/672 Esas

KARAR NO:2025/261

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ: 22/09/2023

KARAR TARİHİ: 10/04/2025

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı firmanın yukarıda yazılı adreste faaliyet gösterdiğini, 05.09.2023 tarihinde yan binasında başlayan yangın firmanın bulunduğu binaya sıçradığını ve bu şekilde burada büyük bir hasara yol açtığını, çevre binalara da sıçrayan ve yaklaşık 12 saatte söndürülebilen yangın sebebiyle davacı firmanın bütün demirbaşlarının yanında bugüne geçmişten bugüne kadar ki bütün ticari defter ve belgelerinin de zayi olduğunu, yangından ancak iki gün sonra binaya girebilen davacı firma yetkileri bütün demirbaşları ile beraber bilgisayarları ve bunların bağlı olduğu sunucuların da hasar gördüğünü,

sunucu ve bilgisayarların incelendiğini ve çalıştırılmaz durumda olduklarının anlaşıldığını, davacı firmanın e defter kullanıcısı olmadığından herhangi bir mali dokümana ulaşma imkanının kalmadığını, işbu dilekçenin yazıldığı gün teslim alınan yangın raporunu sunduklarını, davacı firmanın yangın raporunda geçen------ firma ile aynı binana, bu binanın bodrum katında yer aldığını, küçük bir tabelası olan davacı firmanın ilk incelemelerde dikkatten kaçtığını, fakat gerekli inceleme yapılırsa davacı firmanın da aynı adreste olduğu,

yangın nedeniyle bütün demirbaşı ile birlikte defter ve belgelerinin zayi olduğunun anlaşılacağını, meydana gelen elim hadise neticesinde işletmenin içerisindeki tüm malzemelerin tamamen yanarak kullanılamaz hale geldiğini gösterir nitelikteki fotoğraflar da yine sayın mahkemenizin değerlendirmesine sunulmak üzere dilekçe ekinde sunulduğunu, yangın olayına tanıklık eden ve ticari defterlerin orada olup olmadığını bilen kişiler de tanık olarak bildirileceğini,

davacı şirketin ticari işletmesinde bulunan tüm resmi evraklar ve zorunlu olarak tuttuğu bütün ticari defter ve belgeler yangın sebebiyle zayi olduğundan Türk Ticaret Kanunu m.82/d-7 uyarınca sayın mahkemenizden ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etme zarureti doğduğunu, beyan ederek davacı firmanın bugünden geriye dönük olarak tutmak ve saklamak zorunda olduğu tüm ticari defter ve belgelerinin zayi olduğuna dair belge verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, TTK 82/7 maddesi uyarınca açılan zayi belgesi belgesi istemine ilişkindir.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış, ------- davacı şirketin kayıtları ve bilgileri celp edilmiş,

12.02.2025 tarihli bilirkişi raporu alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.Bilirkişi tarafından düzenlenen 12.02.2025 tarihli raporunda özetle, "...İlgili Vergi Dairesinden gelen yazılara istinaden; davacı hakkında, hali hazırda süregelen bir vergi incelemesinin bulunmadığı, Zayi belgesi istenen defterlerden, Yevmiye, Kebir ve Envanter defteri olup tacirin tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defterlerden olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/7.

Maddesinde düzenlenen koşulların gerçekleştiği dolasıyla zayi belgesi talep edebileceği, davacı tarafından talep edilen--------yılları Yevmiye , Defteri Kebir ve Envanter defterleri, için zayi belgesi talep edebileceği, ---------yılı ticari defterlerinin tasdiklerinin yaptırılmadığı, işbu sebeple ilgili döneme ait zayi belgesinin talep edilemeyeceği, Davacı şirketin diğer talep etmiş olduğu çok geniş kapsamlı belgeler için dosya kapsamında yapılan incelemeler neticesinde hangi belgelerin var olup olmadığı, zayi olup olmadıklarının tespit edilmesinin mümkün olmadığı,

bu husustaki takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu..." yönünde görüşlerini bildirmiştir. TTK.m.82/7 uyarınca; tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet nedeniyle ziyanı halinde, ziyanın öğrenildiği tarihten itibaren 15 günlük hak düşürücü sürede zayi belgesi istenmesi mümkündür.

Huzurdaki davada yangın olayı 05/09/2023 tarihinde meydana gelmiş olduğu, yangın söndürme ve hasar tespit işlemleri sebebiyle davacının olay tarihinden iki gün sonrasında ticari defterlerin zayi olduğunun tespit edildiği, olayın oluş şekli ve dosya kapsamı değerlendirildiğinde davacı iddialarına mahkememizce itibar edildiği, zayi belgesi davasının 22/09/2023 tarihinde hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.Tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler (tacir tüzel kişi ise); yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri ve karar defteridir.

TTK'nın 82/7 maddesine göre zayi belgesi verilebilmesi için bu maddede belirtilenler gibi olağanüstü hallerden ve önlenemez nedenlerden birinin olmasının yanında tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve kayıtlarını özenle muhafaza etmesi, basiretli bir tacir olmanın gerektirdiği özeni göstererek defter ve belgelerini saklaması ve zayi olmaması için üzerine düşen bütün yükümlülükleri özen ile yerine getirmesi gerekmektedir.

Madde içeriği dikkate alındığında özellikle bir tabi afet veya hırsızlık gibi kişinin iradesi dışında bir olay nedeniyle defterlerin zayi olması ve bunun talepte bulunan tarafından ispat edilmesi gerekmektedir.

Davacı dava konusu ---- yıllarına ilişkin yevmiye, defteri kebir ile alış, satış ve demirbaş faturaları hakkında zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.Tüm dosya kapsamı, alınan bilirkişi raporları ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; dosyada bulunan yangın raporu dikkate alındığında davacı şirkete ait ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu ilişkin binanın yangın nedeniyle kullanılmaz hale geldiği, TTK ve VUK maddelerince 5 yıllık ve 10 yıllık saklanma süresine tabi ticari defter ve belgelerin yanmak suretiyle tamamen zayi olduğu,

davacı şirketin vergi dairesinden gelen müzekkere cevabında vergi inceleme sevk konusunda bir kararın olmadığının anlaşıldığı, davacı tarafından 2020 yılına ilişkin ticari defter ve kayıtların tasdiklerinin yaptırılmaması sebebiyle davacının 2020 yılı ticari defterlerine ilişkin talebinin yerinde olmadığı, diğer yıllara ilişkin taleplerinin yerinde olduğu, saklama yükümlülüğü yönünden davacının iyi niyet ve basiretli tacir gibi hareket etme kurallarına uyduğuna mahkememizce kanaat getirildiği,

dava konusu -----yıllarına ilişkin defter kayıtlarının noter tasdiklerinin yapılmış olduğu dikkate alındığında davacı tarafın zayi talebinin ilgili yıllar yönünden yerinde olduğu anlaşılmış, anılan gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.