İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/824 K.2024/636

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/15 Esas

KARAR NO:2024/618

DAVA

Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)

DAVA TARİHİ: 08/01/2024

KARAR TARİHİ: 02/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin oğlu müteveffa ------ sevk ve idaresindeki ---plakalı araçla tek taraflı kaza yaptığını, ----- tarihinde vefat ettiğini, aracın malikinin ------olduğunu, davalı şirket tarafından kaza yapan araca motorlu araçlar ----- yapıldığını, poliçe numarasının---- olduğunu, poliçenin geçerlilik tarihinin ---- olduğunu, kazayla ilgili --------soruşturma dosyasında soruşturma açıldığınu, söz konusu kazada müteveffanın alkol veya uyuşturucu madde etkisinde olmadan kendi asli kusuruyla kaza yaptığının tespit edildiğini, müvekkilinin ev hanımı olduğunu, müteveffanın vefat etmesi nedeniyle maddi desteğinden yoksun kaldığını,

müteveffanın yasal mirasçısı olmasa da desteğinden yoksun kalan 3.kişi konumunda olduğunu, kaza sonucunda ölen müteveffanın annesi olan müvekkili ----------- nezdinde oluşan gerçek zararın (destekten yoksun kalma) poliçelerde yer alan bedelleri dahi aşar nitelikte olduğunu, nitekim nüfus kaydına göre ölenin annesi olan müvekkilin bahse konu olay nedeniyle destekten yoksun kaldığı da dikkate alındığında, müvekkilinin mahrum kaldığı destek oranında tazminat talebinde bulunabileceğini, yine müvekkilinin yaşı ve ekonomik durumu itibariyle ölenin maddi ve manevi desteğine her zaman ihtiyaç duyacağını,

kaldı ki uygulamada söz konusu desteğin para veya maddi katkıdan ibaret olmayıp çeşitli hizmet ve yardımların(bayram ziyaretleri gibi haller de dahil) da bu kapsamda değerlendirileceğinin gözetilerek ölenin ölüm tarihi olan ------ tarihinden itibaren işleyecek avans faizle birlikte taraflarına ödenmesini talep ettiklerini, davalı sigorta şirketine yazılı olarak destekten yoksun kalma tazminatı talebinde bulunulduğunu,------- sigorta şirketi tarafından yasal süre içerisinde taraflarına herhangi bir cevap verilmediğini, ödeme yapılmadığını, daha sonra arabuluculuğa başvurulduğunu, davalı sigorta şirketiyle anlaşmaya varılamadığını,

açıklanan nedenlerle; fazlaya ilişkin dava ve talep haklarının saklı kalması kaydıyla şimdilik 100,00 TL destekten yoksun kalma maddi tazminatının poliçenin en üst limitiyle sınırlı kalması kaydıyla, kaza tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; -----plakalı kazaya karışan aracın müvekkili şirkete, ----- tarihleri arasında geçerli olmak üzere --------- olduğunu, iş bu poliçeden dolayı sorumluluğunun, sigortalısı kusuru oranında olmak üzere, bedeni zararlarda şahıs başına azami 360.000-TL ile sınırlı olduğunu, poliçe limitini bildirmelerinin davayı ve iddiaları kabul anlamında olmadığını, poliçeye müstenit müşterek müteselsil sorumluluklarının poliçe limitiyle sınırlı olup, keza masraf ve vekalet ücreti sorumluklarının da bu miktara isabet eden oranlarda olacağının, poliçe limitinin maktuen ödenecek rakam olmadığını,

hiçbir surette işbu başvuruyu kabul anlamına gelmemek kaydıyla; zorunlu trafik sigortası sorumluluk sigortası olup bu nedenle bu sigorta ile sigorta ettiren kişinin işleteni olduğu motorlu araçların üçüncü kişilere verdikleri zararların karşılanmasının amaçlandığını, davaya konu trafik kazasında müteveffa ----, müvekkili şirketçe sigortalı ------- aracın sürücüsü olduğunu, kazanın meydana gelişinde tam kusurlu olduğunu, bu hususun kaza tespit tutanağında ve kovuşturmaya yer olmadığına dair kararda açıkça belirtildiğinin,

bu durumda müteveffanın kendi kusuru ile sebep olduğu davaya konu kaza sonucunda davacının destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesinin hukuka aykırı olacağını, somut olayda hem uyuşmazlık konusu kaza sonucu vefat eden kişi; hem de davacı; sigorta şirketi karşısında zarar gören üçüncü kişi olarak değerlendirilemeyeceğini, dolayısıyla üçüncü şahıs olarak kabul edilmesi mümkün olmayan davacının uyuşmazlık konusu----- tazminat talep hakkı da bulunmadığının, açıklanan nedenlerle; davanın reddine, masraf ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminat istemine ilişkindir.

Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış, sigorta poliçesi, hasar dosyası celp edilmiş, ------ davacının gelir durumu ve ödeme bilgisi celp edilmiş, ------ üzerinden celp edilerek dosya arasına alınmış, mütevaffanın hizmet döküm cetveli ve davacının nüfus kayıt örneği ---- üzerinden dosya arasına alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı oğlunun ---- plakalı aracı kullandığı sırada yaptığı tek taraflı kazada vefat etmiş olması nedeniyle aracın------ poliçesini düzenleyen sigorta şirketinden destekten yoksun kalma tazminatı talep etmektedir.

Poliçenin düzenlenme tarihi ise 14/06/2019'dur.----- karar sayılı ilamı ile de belirtildiği üzere;Karayolu Trafik Kanunu’nun 91. maddesi gereği, KTK 85. maddesinde belirtilen bir motorlu aracın işletilmesinin bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olması durumunda, poliçe limiti dahilinde işletenin sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere, mali sorumluluk sigortası yaptırılması zorunludur.Türk Ticaret Kanunu’nun 1425. maddesine göre sigorta poliçesi genel ve varsa özel şartları içerir.Yeni -----Şartları 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Genel şartlar C.10. maddesi ile de 12/8/2003 tarihli ve 25197 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni Genel Şartlar C.11 maddesine göre, Genel Şartlar yürürlük tarihi olan 01.06.2015 tarihinden sonra akdedilmiş sözleşmelere uygulanacaktır.

Bunun doğal sonucu olarak artık eski genel şartların, yeni genel şartların yürürlük tarihinden sonra düzenlenen poliçelerde uygulanma imkanı bulunmamaktadır.Karayolları Trafik Kanununun 93. maddesi gereği, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları teminat tutarları ile tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmi Gazetede yayımlanır.

Böylece Hazine Müsteşarlığı Kanundan aldığı yetki ile zorunlu sigorta genel şartlarını belirler. Sigortacılık Kanunu'nun. "Sigorta Sözleşmeleri" başlıklı 11. maddesinin birinci cümlesinde. "Sigorta sözleşmelerinin ana muhtevası, Müsteşarlıkça onaylanan ve sigorta şirketlerince aynı şekilde uygulanacak olan genel şartlara uygun olarak düzenlenir." ifadesi mevcut olup bu doğrultuda, yapılacak sözleşmeler (poliçeler) genel şartlara uygun olmak zorundadır.

KTK 93. Md. İptali için Anayasa Mahkemesine açılan dava ret edilmiştir. Zorunlu sigorta genel şartlarını, Türk Borçlar Kanunu’nun 20. maddesinde düzenlenen genel işlem koşulu kapsamında olup olmadığı da değerlendirilmelidir. TBK'nın 20. maddesinde belirtildiği üzere; önceden, tek başına hazırlanarak karşı tarafa sunulan sözleşme hükümleri genel işlem koşulu kapsamındadır.

Oysa -------- sözleşmede taraf olmayan ----- tarafından, Kanundan alınmış olan yetkiye dayalı olarak belirlenir. Ayrıca Genel Şartları TBK'nın 20. maddesinin son fıkrasında “Genel işlem koşullarıyla ilgili hükümler, sundukları hizmetleri kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle yürütmekte olan kişi ve kuruluşların hazırladıkları sözleşmelere de, niteliklerine bakılmaksızın uygulanır.” düzenlemesi kapsamında düşünmek de mümkün değildir.

Çünkü kanunda açıkça belirtildiği üzere, kanun veya yetkili makamlar tarafından verilen izinle kişi ve kuruluşların hazırladıkları sözleşmeler yürütmekte oldukları bir hizmet ile ilgili olmalıdır.

Oysa Hazine Müsteşarlığı, zorunlu mali sorumluluk sigortası hizmeti veren bir kuruluş olmadığı gibi hizmeti alan taraf ile bir sözleşme ilişkisi içinde bulunmamaktadır.01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren ---------- uygulanmasının, Karayolları Trafik Kanunu’nun 95. maddesinde belirtilen "tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceği" ilkesine aykırı olduğunu söylemek mümkün değildir.

Bu ilkenin uygulanabilmesi için her iki tarafın özgür iradesi ile poliçe düzenlendikten sonra zarar görenin aleyhine tazminatın kaldırılması yada azaltılmasını gerektirecek değişikliklerin yapılması durumunda geçerli olacaktır.

Oysa 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren ------Şartları, yürürlüğe girmesinden sonra düzenlenen poliçelerde geçerli olacağından, poliçenin düzenlendiği tarih itibarı ile Karayolları Motorlu araçlar ---------- Sigortası’nın kapsamı tüm taraflarca bilinmektedir. Sigortacı, işletenin sorumluluğunu poliçe ve genel şartlar kapsamında üstlendiğine göre, sonradan bir değişiklikten bahsetmek mümkün olmayacaktır.

Kaldı ki, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1423. maddesine göre sigortacı, sigorta sözleşmesine ilişkin tüm bilgileri, sigortalının haklarını, sigortalının özel olarak dikkat etmesi gereken hükümleri, gelişmelere bağlı bildirim yükümlülüklerinden oluşan aydınlatma yükümlülüğünü sigortalıya karşı yerine getirmese dahi sigortalı, sözleşmenin yapılmasına 14 gün içinde itiraz etmemiş ise sözleşme poliçede yazılı şartlar ve poliçenin ayrılmaz bir parçası olan genel şartlar kapsamında yapılmış olur.01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde.

“Karayolları Trafik Kanunu maddesinin (ç) bendine göre ancak üçüncü kişinin ölümü dolayısıyla oluşan destek zararları, destekten yoksun kalma (ölüm) teminatı kapsamındadır. Bunun sonucu olarak, sigortacının destek zararlarından sorumlu olması için, motorlu aracın işletilmesi sırasında ölen kişinin mutlaka üçüncü bir kişi olması gerekir.

Eldeki davada ise, murisin (desteğin) üçüncü kişi olarak kabulü mümkün değildir.Yine Genel Şartların A.6. maddesi (d) bendine göre, destekten yoksun kalan hak sahibinin, sigortalının sorumluluk riski kapsamında olmakla beraber, destek şahsının kusuruna denk gelen destek tazminatı taleplerinin teminat kapsamı dışında tutulması nedeniyle asli kusuru ile kendi ölümüne neden olan sürücü murisin tam kusuruna isabet eden destek tazminatı sigorta teminatı kapsamında bulunmamaktadır.

Davacının davalı sigorta şirketinden destek tazminatı talep etme hakkı bulunmadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.