İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/861 K.2025/543

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/861 Esas

KARAR NO: 2025/543

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)

DAVA TARİHİ: 30/11/2023

KARAR TARİHİ: 26/06/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı şirketin, davalıdan olan alacağına kavuşmak adına----- tarihinde İlamsız İcra Takibine geçildiğini, davalının ---- tarihli dilekçesi ile borca ve ferilerine itiraz edildiğini,---- tarihli kararı ile icra takibi hakkında durma kararı verildiğini, Söz konusu icra takibinin, icra dosyasına da sunulmuş olan "irsaliye yerine geçer." ibareli, ---- bedelli faturaya dayandığını,

söz konusu faturaya dayanan alacak ticari satım kapsamında davalı yan tarafından davacıya satılan malların ayıplı çıkması neticesinde uğranılan maddi zarara dayandığını,----adlı davacı şirketin müşterisi olan firmadan teslim edilen parçaların sertliğinde bir problem yaşadıklarına dair şikayetler alındığını, bu parçaları ürettildiği,

---- tarafından taraflarına sevk edilen---- standartında ki hammaddelerin yine---- tarafından gönderilen sertifikadaki kimyasal değerlerine baktıklarında ------ standartlarına göre uygun olduğu tespit edildiğini, davacı tarafından Sertifikada yazan değerlerin doğruluğunu sorgulamak için eldeki hammadde numunesini ---- akredite laboratuvarında spektral analiz yaptırıldığını, 2,040,22 TL karşılığında yaptırılan test sonuçlarına göre--- standartında----arasında olması beklenen karbon oranının 0,589 geldiğini, yani ----- karşılayamadığını tespit edildiğini,

aynı hammaddeye 1.286,20 TL karşılığında ----- akredite laboratuvarında yine spektral analiz testi yaptırıldığını, bu test sonucunda da ---- arasında olması beklenen karbon oranının 0,611 geldiğini ---standartlarını karşılayamadığını tespit edildiğini, son olarak ---irsaliye numarası ile ---- davacıya sevk edilen ---- standartında ki----- ile aynı döküm numarasına sahip hammadde numunesini de ---- laboratuvarında spektral analiz yaptırıldığını, 2.040.22 TL karşılığında yaptırılan test sonuçlarına göre ----- arasında olması beklenen karbon oranının 0,587 geldiğini ---- standartını karşılayamadığını tespit edildiğini,

yaşanan gelişmeler sonrasında davacı şirketin --- gelen tüm ürünler için spektral analiz yaptırılması zorunluluğu doğduğunu, olaydan sonra --- yaptığı ilk sevkiyatta ------standartın da tarafımıza hammadde sevkiyatı gerçekleştirildiğini, --- hammaddenin yanında gönderdiği malzeme sertifikasında yazan değerlerin ---- karşıladığı tespit edildiğini, fakat bir önceki olaydan ötürü hammadde numunesini -----laboratuvarına göndermek için davacıce karar alındığını, 2,628,00 TL karşılığında yaptırılan test sonuçlarına göre----- arasında olması beklenen karbon oranının 0,496 geldiğini ve----standartlarını karşılayamadığını tespit edildiğini,

Davacı açısından; üst üste yaşanan kalitesel problemler, stoktaki davalı/ borçlu yandan tedarik edilen hammaddeleri şüpheli ürün konumuna getirdiği için davacı stoğunda bulunan farklı lot numaralarından------ firmasına spektral analiz yaptırmak üzere gönderildiğini, 10.049,76 TL karşılığında yaptırılan test sonuçlarına göre ürünlerin uygunsuz olduğunu tespit edildiğini ifade ederek; davalının----- sayılı dosyası icra takibine yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına.

TTK 1530 maddesine göre 21.09.2023 tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi işletilmesine, davalının/borçlu kötü niyetli itirazı nedeniyle %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

SAVUNMA

Davalıya usulüne uygun dava dilekçesinin tebliğine rağmen davaya cevap sunmadığı görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, bakiye satış sözleşmesi alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın İİK 67. vd maddeleri gereğince tahsili talebine ilişkindir.Davacı, davalı ile aralarında satış sözleşmesi olduğunu, malların dava dışı müşterisine satılması sonrasında bir kısım malların ayıplı olduğunun anlaşıldığını, mallara ilişkin testler yapıldığını, yapılan testlere malların ayıplı olduğunun tespit edildiğini, bu nedenle davalıya “reklamasyon yansıtma” açıklamalı ------ bedelli fatura düzenlendiğini, anılan fatura alacağının tahsili için icra takibine geçildiği,

davalı tarafça icra takibine itiraz edildiğini, davalının haksız itirazının iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.Davalı, usulüne uygun davetiyeye rağmen cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmakla, HMK 128. maddesi gereğince, davacının, dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılmaktadır.

Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış, ------ üzerinden dosya içerisine alınıp incelenmiş,----- tarafların ---- kayıtları celp edilmiş,---- tarafların ticari sicil kayıtları dosya arasına alınmış,----- Talimat sayılı dosyası ile--- tarihli bilirkişi raporu alınmış,

---- tarihli bilirkişi heyeti raporu ve --- bilirkişi heyeti ek raporu alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.----- talimat sayılı dosyası ile alınan bilirkişi tarafından düzenlenen 27.06.2024 tarihli raporunda özetle, ------- defterlerinin e-defter olarak tutulduğu, Yevmiye Beratlarının yasal süresinde ve düzenli alındığının görüldüğü, Defterlerin Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ ne ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun olarak tutulduğu tespit edildiği, Davalı Şirket Resmi Defterleri Sahipleri lehine delil niteliğinde olduğu, Davacı -----Defterlerinde Davalı ----- Hesabı altında ------ ile takip edildiği,

davacı ve davalı arasında alım-satım cari hesap ilişkisi bulunduğu, 2023 yılının 657.688,33 TL Alacak Bakiye ile açıldığı, 56 adet Satınalma faturası ile 1.654.950.48 TL lik alım yapıldığı, Faturaların karşılığı 13 adet Havale ile 1.808.115,27 TL ödeme yapıldığı, 2023 yılında 3 adet iade faturası 71.790,06 TL ve 1 adet reklamasyon faturası ile 12.09.2023 tarihinde 432.733,50 TL iade yapıldığı, Davacı -----Resmi Defterlerine göre Davalı -------- cari hesabının 0 bakiyeli olduğu,

cari hesap bakiyesi bulunmadığı kanaatimizi takdiri sayın mahkemeye ait olmak üzere..." yönünde görüşlerini bildirmiştir.Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 06.01.2025 tarihli raporunda özetle, "...

Dosya muhteviyatındaki spektral analiz sonuçlarının değerlendirilmesi sonrası, davacı şirketin davalı şirketten satın aldığı ürünlerin --------- çelik standardına uygun olmadığı, Huzurdaki davada davacının ayıba bağlı zarar tazmin hakkını kullanmış olduğu, ayıbın süresinde bildirilmiş olup olmadığının Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu, bildirimin zamanında yapıldığı sonucuna varılacak olursa davacının talep edebileceği zararın ancak test masraflarına ilişkin olduğu, bunun ise toplam 16.004,18 TL olduğu, Davacının malların test edilmesi için yaptığı masraflar dışındaki zarar talebinin ispata muhtaç olduğu,

Davalı defterine göre davalının davacıdan mallara karşılık 432.742,94-TL alacaklı olduğu, davacının düzenlediği reklamasyon faturasının 432.733,50 TL olduğu, davacı tarafın sözleşmeden dönerek malları iade ettiği kurguda dahi davalının 9,44-TL alacaklı olacağı..." yönünde görüşlerini bildirmiştir.Bilirkişi tarafından düzenlenen 12.03.2025 tarihli ek raporunda özetle, "...Dosya muhteviyatındaki spektral analiz sonuçlarının değerlendirilmesi sonrası, davacı şirketin davalı şirketten satın aldığı ürünlerin ------ çelik standardına uygun olmadığından gizli ayıplı olduğu,

Huzurdaki davada davacının ayıba bağlı zarar tazmin hakkını kullanmış olduğu, ayıbın süresinde bildirilmiş olup olmadığının Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu, bildirimin zamanında yapıldığı sonucuna varılacak olursa davacının talep edebileceği zararın ancak test masraflarına ilişkin olduğu, bunun ise toplam 16.004,18 TL olduğu, Davacının malların test edilmesi için yaptığı masraflar dışındaki zarar talebinin ispata muhtaç olduğu, Davalı defterine göre davalının davacıdan mallara karşılık 432.742,94-TL alacaklı olduğu, davacının düzenlediği reklamasyon faturasının 432.733,50 TL olduğu,

davacı tarafın sözleşmeden dönerek malları iade ettiği kurguda dahi davalının 9,44-TL alacaklı olacağı..." yönünde görüşlerini bildirmiştir.

Taraflar arasında satış sözleşmesi olduğu, satış sözleşmesine konu malların davacı tarafından davalıya teslim edilmiş olduğu uyuşmazlık konusu değildir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık dava konusu malların ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise davacının ayıp sebebiyle zarar talebinin yerinde olup olmadığıdır.Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6.maddesi).İspat yüküne ilişkin bu genel kural, itirazın iptali davaları için de geçerlidir.

Yani, itirazın iptali davalarında da ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.Somut olayda, taraflar arasındaki satış sözleşmesi sebebiyle davalı taraf dava konusu malları eksiksiz ve ayıpsız olarak davacıya teslim etmeyi, davacı taraf ise teslim aldığı malların bedelini ödemekle yükümlüdür.

Dosya kapsamında alınan kök ve ek bilirkişi raporundaki tespitler nazara alındığında dava konusu malların gizli ayıplı olduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla TBK m. 227 uyarınca, ayıp halinde alıcının/davacının hakları şöyledir:

- Alıcı dilerse malı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, - Dilerse malı alıkoyarak maldaki ayıp oranında satış parasının uygun bir miktarda indirilmesini isteme, - Alıcı bu yollara başvurmadan, malın misli eşya olması koşuluyla ayıpsız misliyle değiştirilmesini isteme, - Aşırı masraf gerektirmediği takdirde tüm masraflar satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarılmasını isteme, - Zararların tazminini isteme.

Yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda davacı taraf dava konusu malları davalıya iade etmeden sözleşmeden dönmüş ve "reklamasyon fatura" bedeli altında dava konusu ürünlerin fiyatına denk iade faturasını davalıya göndermiştir. Davacı tarafından yapılan testlere ilişkin rapor tarihleri nazara alındığında davacının ayıp ihbarını süresinde yaptığının kabulü gerekir.

Davacı tarafça yapılan işlemler TBK 227/1-1 fıkrası kapsamında olup (malı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme) sözleşme kapsamında malları davalıya iade etmesi halinde davacının bedel ödeme borcu sona erecektir. Davacı tarafça davalıya gönderilen "reklamasyon yansıtma" faturasını davacının sözleşmeden dönme iradesi olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu sebeple davacının sözleşme bedelini ödeme borcundan kurtulduktan sonra ayrıca "reklamasyon yansıtma" faturası kapsamında alacak iddiasında bulunması TBK 227/1-1'e göre mümkün değildir. Davacı taraf TBK 227/2 gereği başkaca zararları varsa bu zararların tazminini talep edebilir.

Alınan kök ve ek bilirkişi raporu gereğince davacının dava konusu mallara ilişkin testleri yapması sebebiyle ödenen toplam 16.004,18 TL (2.040,22 + 1.286,20 + 2.628,00 + 10.049,76) davalıdan talep edebileceği, davacının başkaca zarar iddiasını ispat edemediği anlaşılmış, anılan gerekçelerle davanın kısmen kabulüne, davalının -------esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile 16.004,18-TL asıl alacak ve takip tarihinden itibaren işleyecek avans faizi üzerinden takibin devamına,

davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.İtirazın iptali davalarında davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun itirazında haksız olması ve alacağın likit olması şarttır. ----- Dosyaya konu alacağın likit ve davalının haksız olduğu anlaşıldığından, hükmedilen asıl alacak miktarı --------- üzerinden davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.