İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/161 K.2024/243

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/161 Esas

KARAR NO:2024/243

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ: 04/03/2024

KARAR TARİHİ: 08/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin bir süredir ----- ticari ilişki içinde olduğunu ve bu ticari ilişki kapsamında müvekkilinin 71.602,48TL fatura alacağının doğduğunu, bunun üzerine mezkur şirket, müvekkiline lehdar olarak ----- bedelli çek düzenlendiğini beyan ettiğini ve müvekkiline teslim edilmek üzere --- tarihinde ----- aracılığı ile gönderildiğinin bildirildiğini ancak ------- arayarak müşterilerinin kargolarının bir kısmının çalındığını bildirdiklerini, yaşanan olaydan 3 gün sonra ----- tarafından aranarak çekin kendilerine ----- tarafından müvekkilinin kaşe ve imzası taklit edilerek ibraz edildiğinin bildirildiğini,

ve ---- çekin görüntüsünü talep ettiğini, yaşanan olaydan sonra ----- Tarafından suç duyurusunda bulunulduğunu, müvekkilinin çekn araka yüzündeki ilk ciro sahini hini görünse de müvekkili şirketin yetkilisine ait olduğu iddia edilen imzanın sahte olduğunu, müvekkilinin -------- herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı gibi tanışıklıklarınında olmadığını, yapılan araştırmalara göre mezkur şirketin çok kısa bir süre önce kurulduğunu, müvekkilinin çek arkasındaki bulunan görüntüye göre imza ve kaşesinin taklit edildiğini, dava konusu çekin müvekkiline hiç ulaşmadığını, bu nedenlerle,

davanın kabulü ile müvekkilinin lehdar olduğu iddia edilen ------- bedelli çekin ödenmesini engellemek amacı ile karar verilinceye kadar öncelikle tedbiren teminatsız olarak ödeme yasağı konulmasını ve sonrasında çekin iptaline karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin ileride tespit edilerek haksız çıkacak tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757-764. madde hükümlerine göre açılmış zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.Dosyanın safahatı incelendiğinde davanın ilk olarak----- sayılı dosyası ile açıldığı, esas olarak açılmak üzere tevziye gönderildiği, mahkememizin işbu esasına kaydının yapıldığı görüldü.Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652. Madde) Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi, senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.

Somut olayda, davacı tarafça sunulan çek görüntüsü incelendiğinde davacı, çekin hamili değil, dava konusu çekin cirantası konumundadır. Her ne kadar davacı taraf dava konusu çekteki (cironun)imzanın kendisine ait olmadığını, sahte olduğunu beyan etmekte ise de eldeki dava zayi sebebiyle çek iptali davası olup davanın sebebi ve amacı zayi olan çek sebebiyle hamile tanınan iptal hakkıdır.

Eldeki dava da (davacı iddiasına göre ciro sahte bile olsa ciro zincirinden görünüşte kopukluk olmadığından) dava konusu çekin hamili davacı değil, dava dışı ---------Dolayıyla çek hamili belli olup, zayi olma durumu söz konusu değildir. Davacının çekin çalınması ve cironun sahteliğine ilişkin talepleri TTK 792 maddesindeki çek istirdadı veya İİK 72 maddesinde menfi tespit davasının ya da alacak davasının konusu olabilir.

Gelinen aşamada dava konusu çekin hamilinin davacı olmadığı hususunun davacı tarafça sunulan belgeler ile sabit olduğundan davacının zayi sebebiyle çek iptali davası açmak hakkı bulunmamaktadır. Başka bir deyişle davacının dava açmak aktif husumeti bulunmadığı gibi ileri sürdüğü talepler TTK 792 maddesindeki çek istirdadı veya İİK 72 maddesinde menfi tespit davasının konusu olabileceğinden bu davayı açmakta hukuki yararı da bulunmamaktadır.

Hukuki yararının bulunması ise HMK.114/h maddesi uyarınca dava şartı olup, mahkemece kendiliğinden gözetilmek zorundadır. Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; iptali istenilen çek yönünden davacının hukuki yararının olmaması ve davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ---------