İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/570 K.2025/62

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/570 ESAS

KARAR NO:2025/62

DAVA

Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 02.08.2024

KARAR TARİHİ: 21.01.2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili -----kuruluşu, yapılanması, faaliyet konuları ve hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesine ve posta sektörünün düzenlenmesine ilişkin ----- tarihinde yayınlanarak yürürlüğe girdiğini, bu çerçevede; ---- ile müvekkili şirket arasında 23.07.2013 tarihinde yukarıda belirtilen;

------ akdedildiğini ve müvekkili şirketin ---- olarak belirlendiğini, ---- olarak belirlenen müvekkilinin kuruluşun görev ve hizmet alanına ilişkin tekel hakkının --- düzenlendiğini, posta tekeli kapsamında bulunan gönderilerin davalı ------- tarafından müvekkili şirket haricinde dava dışı kurye firmalarına taşıttırıldığının açık olduğunu,

davalının posta tekeline aykırı olarak taşıttırdığı gerçek gönderi adedinin müvekkili idarece tespiti objektif olarak mümkün olmadığından posta tekeli hakkının ihlali niteliğindeki gönderilerin gerçek adedinin ticari kayıt ve defterlerin incelenmesi suretiyle bilirkişi marifetiyle belirlenmesi ve bu ihlal kapsamındaki gönderilerin her biri için müvekkili kuruluş nezdinde belirlenen ücret tarifesindeki posta ücretinin on katı tutarında tazminatın ihlal tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte tahsili için işbu davayı açtıklarını,

tüm bu nedenler ve Mahkemece resen belirlenecek hususlara binaen fazlaya ilişkin hakları ve talep arttırım hakları saklı kalmak kaydıyla; davalı ------------ maddelerine aykırı faaliyette bulunulması suretiyle dava tarihinden geriye dönük üç yıl olarak hazırlanan, kabul edilen, taşınan, taşıttırılan, dağıtılan vs. gönderilerin/mektupların gerçek adedinin tespiti ve bu ihlal kapsamındaki gönderilerin her biri için müvekkili şirket nezdinde belirlenen ücret tarifesindeki posta ücretinin on katı tutarında miktarın tahsilini,

gerçek gönderi adedinin müvekkili idarece tespiti objektif olarak mümkün olmadığından davanın belirsiz alacak davası olarak kabulü ile şimdilik 100,00-TL'nin ihlal tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte tahsilini, muarazanın menine ve haksız rekabetin/müdahalenin önlenmesini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı vekilinin dava dilekçesinde belirttiği düzenlemelerde, posta tekeli ve haksız rekabet hükümlerinin yer aldığını, işbu hükümlerin muhatabının ise ------ piyasa ekonomisi içerisinde rekabet içerisinde bulunduğu diğer posta ve taşımacılık hizmetleri sunan kuruluşlar olduğunu, müvekkilinin ise taşımacılık hizmetinden faydalanıcı konumunda olduğunu, haksız rekabet hukukuna göre sadece serbest piyasa içerisinde birbirine rakip olan işletmeler değil;

tüketiciler, müşteriler ve mesleki-ekonomik birlikler de haksız rekabet davası açma hakkına haiz olduğunu, öğretide haksız rekabet hukukunun yegane amacının tüketici, müşteri, tedarikçi gibi serbest piyasada yer alan diğer aktörlerin de menfaatine olacak şekilde dürüst ve bozulmamış bir rekabet ortamının sağlanması olduğunun belirtildiğini, bu hususun, TTK.nun 54/1.

Maddesinde “Haksız rekabete ilişkin bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.” ifadelerine yer verilmek suretiyle açıkça belirtildiğini, tüketiciler ve müşteriler aleyhine haksız rekabete dayalı olarak dava açılmasının hukuken mümkün olmadığını, TTK.nun “Haksız Rekabet” başlıklı dördüncü bölümünde yer alan hükümlerin, yalnızca rakipler ve tedarik edenlerin dürüstlük kuralına aykırı davranışları ile ticari uygulamalarını düzenlendiğini, anılan Kanunun “I-Çeşitli Davalar” başlıklı 56/1.

Maddesi. “Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse;

a) Fiilin haksız olup olmadığının tespitini, b) Haksız rekabetin men’ini, c) Haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, haksız rekabet yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesini ve tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise, haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasını, d) Kusur varsa zarar ve zıyanın tazminini, e) Türk Borçlar Kanunu’nun 58 inci maddesinde öngörülen şartların varlığında manevi tazminat verilmesini, isteyebilir. davacı lehine ve (d) bendi hükmünce tazminat olarak hâkim,

haksız rekabet sonucunda davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da karar verebilir.” Madde metninden de görüleceği üzere haksız rekabete dayalı davaların müşteriler tarafından açılabileceği açıkça düzenlendiğini, davacı tarafından posta tekeline ve haksız rekabet hükümlerine aykırılık iddialarıyla müvekkilinden tazminat talebinde bulunulduğunu ancak söz konusu talebin zaman aşımına tabi olduğunu, 6475 Sayılı Kanun, posta sektöründe ------- posta tekeli olmasını değil, rekabetçi bir piyasa yaratmayı amaçladığını, 6475 Sayılı Kanuna göre posta hizmetlerinin, hizmet sağlayıcıları tarafından yerine getirildiğini,

müvekkilince---- yanı sıra diğer hizmet sağlayıcılarından faydalanılması posta tekelinin ihlali anlamına gelmediğini, dava konusu edilen posta hizmetleri bakımından, ----- posta tekeli olduğu istisnai durumların söz konusu olmadığını, davacının posta tekeli, haberleşme niteliği taşıyan gönderilere ilişkin olduğunu, dava konusu posta gönderilerinin ise bu kapsamda olmayan ticari emtia niteliğine haiz olduğunu, davacı ile müvekkili arasında akdedilen sözleşme uyarınca ------- münhasırlık yetkisi bulunmadığını, aksine performansa dayalı olarak hizmet verileceği hususunda anlaşma sağlandığını,

herhangi bir hukuka aykırı fiili olmayan müvekkilinin haksız rekabete dayalı olarak tazmin sorumluluğunun bulunmadığını, ------ posta tekeli ihlali iddasıyla ikame edilen ve---- Kanun dönemine ilişkin davalarda verilen kararların ---- sonuçlandığını, yerleşik içtihatların müvekkilinin savunmalarını destekler nitelikte olduğunu, tüm bu nedenlerle;

sözleşme hükümlerine uygun olarak faaliyet gösterdiği hususları gözetilerek haksız ve mesnetsiz yere açılan davanın, öncelikle husumet ve zaman aşımı şeklindeki usuli itirazları gereği usulden reddini, aksi halde davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava.

6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu uyarınca posta tekeline ve TTK m.54/2 ve m.55/1-e maddelerine aykırılılık iddiasıyla açılan haksız rekabete dayalı tazminat davasıdır.Davacı vekili özetle;----- ile davacı arasında ---- tarihinde yapılan sözleşme ile davacının -------- olarak belirlendiğini, bu kapsamda 6475 Sayılı Posta Hizmetleri Kanununun 6. Maddesinde düzenlenen gönderiler bakımından davacının tekel hakkı bulunduğunu, davalı banka tarafından, posta tekeli kapsamında bulunan gönderilerin dava dışı kurye firmalarına taşıttırıldığını, bu durumun da haksız rekabet teşkil ettiğini beyan ederek zararlarının tazminini dava ve talep etmiş;

davalı vekili ise; posta tekeli ve haksız rekabet hükümlerinin muhatabının ----serbest piyasa ekonomisi içerisinde rekabet içerisinde bulunduğu diğer posta ve taşımacılık hizmetleri sunan kuruluşlar olduğunu, davalının ise taşımacılık hizmetinden faydalanıcı konumunda olduğunu beyan ederek davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddini talep etmiştir. Bir davada, davacı ve davalı sıfatının kime ait olduğu tamamen maddi hukuka göre belirlenir.

Dava dilekçesinde, davacı ve davalı olarak gösterilen kişiler şeklen taraf ise de; hakkın sahibi veya kendisine karşı hakkın himayesi istenmesi gereken kişiler olmadıkları belirlenir ise, davanın sıfat yokluğundan (husumetten) reddi gerekir. Husumetten red kararı usule ilişkin bir karar olmayıp; davada taraf olarak gösterilenlerden birinin taraf sıfatının bulunmadığını belirleyen esasa ilişkin bir karardır.

Husumetten red kararı, davada taraf olarak gösterilenler arasında kesin hüküm teşkil eder. Uygulamada sıfat yerine genel olarak "husumet", davacı bakımından "aktif husumet ehliyeti", davalı bakımından "pasif husumet ehliyeti" tabirleri kullanılmaktadır. Davacı vekili, davalı bankanın posta tekel hakkını ihlal ettiğini beyan ederek haksız rekabete dayalı tazminat talebinde bulunmuştur.TTK’nın 54/1. maddesinde maddenin amacı.

“Haksız rekabete ilişkin bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.TTK'nın 56/1. Maddesine göre ise.

“Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse; a) Fiilin haksız olup olmadığının tespitini, b) Haksız rekabetin men’ini,c) Haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, haksız rekabet yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesini ve tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise, haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasını, d) Kusur varsa zarar ve zıyanın tazminini,

e) Türk Borçlar Kanunu’nun 58 inci maddesinde öngörülen şartların varlığında manevi tazminat verilmesini, isteyebilir.

Davacı lehine ve (d) bendi hükmünce tazminat olarak hâkim, haksız rekabet sonucunda davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da karar verebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.6475 sayılı yasanın posta tekel hakkını düzenleyen 6.maddeye göre; "(1) Aşağıdaki hizmetler evrensel posta hizmet yükümlüsünün tekelindedir: a) Temel ücret göz önünde bulundurularak Kurumun önerisi ve-------- tarafından ağırlığı veya ücreti belirlenen yurt içi ve yurt dışı haberleşme gönderilerinin kabulü, toplanması, işlenmesi,

sevki, dağıtımı ve teslimi. b) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun elektronik tebliğe ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 7201 sayılı Kanun ve diğer kanunlar kapsamındaki elektronik ortam dâhil her türlü tebligatın kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimi. c) Barışta ---------posta hizmetleri. ç) Postada alınacak ücretleri gösteren posta pulları, kişisel pul, anma pulları, posta kartları ve ilk gün zarflarının bastırılıp satışa çıkarılması.

(2) Birinci fıkranın (a) bendine göre belirlenmiş olan ağırlık ve ücret limiti gönderi içerisindeki haberleşme mahiyetindeki maddeye ilişkindir. Reklam, tanıtım, broşür gibi maddelerin ilavesi suretiyle ağırlığın aşılması veya değişik promosyon ve iskonto usulleri uygulanarak ücret limitinin dışına çıkılması posta tekelinin ihlali sayılır.

(3) Posta tekelini ihlal edenler, bu ihlal kapsamındaki gönderiler için evrensel posta hizmet yükümlüsünce belirlenen posta ücretinin on katı tutarında meblağı evrensel posta hizmet yükümlüsüne tazminat olarak ödemekle yükümlüdür. Bu tazminat, evrensel posta hizmet yükümlüsüne irat kaydedilir. Bu kapsamda tespit edilen gönderiler, evrensel posta hizmet yükümlüsü tarafından gecikmeksizin alıcısına sevk edilir.

Posta tekeli ihlali hakkındaki yaptırımlara ilişkin diğer mevzuat hükümleri saklıdır."Tüm bu açıklamalar ışığında; haksız rekabetin, rakip işletmeler ve tedarikçiler tarafından gerçekleştirilebilen ancak sonuçları itibarıyla müşterilere ve tüketicilere de zarar verebilen eylemler olduğu,

haksız rekabete dayalı davaların, haksız rekabet fiilini gerçekleştiren kişiler aleyhine açılabileceği, davalı taraf olarak haksız rekabet eden mal ve hizmet sağlayıcıları ya da tedarikçilerinin gösterilebileceği, müşteri ya da tüketicilerin davalı olamayacağı, 6475 sayılı Kanun’un “Posta Tekeli” başlıklı 6. maddesi uyarınca, posta tekeli ihlalinden hizmet sağlayıcılarının sorumlu olacağı, posta hizmetinden faydalananların tekel hakkının ihlalinden sorumlu olacağına dair yasal bir düzenleme bulunmadığı;

davalı bankanın taşımacılık hizmetinden faydalanıcı konumunda olup kendisine bu davanın yöneltilemeyeceği anlaşılmakla, pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur: