İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/688 K.2025/223

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/688 ESAS

KARAR NO:2025/223

DAVA

Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 18.09.2024

KARAR TARİHİ: 25.03.2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ----- kuruluşu, yapılanması, faaliyet konuları ve hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesine ve posta sektörünün düzenlenmesine ilişkin 6475 Posta Hizmetleri Kanunu 28655 Sayılı Resmi Gazetede 23.05.2013 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe girdiğini, Kanunun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde;

"ğ) Evrensel posta hizmet sağlayıcısı: Evrensel posta hizmetini yetki belgesi uyarınca yürütmekle yetkili kılınan hizmet sağlayıcısını, h) Evrensel posta hizmet yükümlüsü: Evrensel posta hizmetini görev sözleşmesi uyarınca sağlamakla yükümlü kılınan hizmet sağlayıcısını, ı) Görev sözleşmesi: ----- posta hizmetlerini sunmak üzere hak ve yükümlülüklerini belirleyen sözleşmeyi," ifade edeceğinin belirtildiği, ------ müvekkili şirket arasında ----tarihinde yukarıda belirtilen.

“Posta Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Görev Sözleşmesi” akdedildiğini ve müvekkili şirketin Evrensel Posta Hizmetleri Yükümlüsü olarak belirlendiğini, 6475 Sayılı Yasa ile Evrensel Posta Hizmetleri Yükümlüsü olarak belirlenen müvekkili Kuruluşun görev ve hizmet alanına ilişkin tekel hakkının (posta tekeli) 6475 Sayılı Posta Hizmetleri Kanunu’nun 6’ncı maddesinde düzenlendiğini, buna göre posta tekeli kapsamında bulunan gönderileri müvekkili şirket yerine başka kurye/kargo firmalarına taşıttıran davalı ------ posta tekelini ihlal ettiğini ve Ticaret Kanununun haksız rekabete ilişkin hükümlerini ihlal ettiğini,

taşıttırılan gönderilerin miktarının ancak davalı şirketin ticari kayıtlarının dava aşamasında incelenmesi neticesinde tespit edilebileceğini, yargılama esnasında davalının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesini ve inceleme neticesinde gönderi adetlerinin tespit edilmesini, tüm bu nedenler ve Mahkemece re’sen belirlenecek hususlara binaen fazlaya ilişkin haklar ve talep arttırım hakları saklı kalmak kaydıyla;

davalı --------- tarafından 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu uyarınca posta tekeline ve TTK m.54/2 ve m.55/1-e maddelerine aykırı faaliyette bulunulması suretiyle dava tarihinden geriye dönük üç yıl olarak hazırlanan, kabul edilen, taşınan, taşıttırılan, dağıtılan vs. gönderilerin/mektupların gerçek adedinin tespitini ve bu ihlal kapsamındaki gönderilerin her biri için müvekkili şirket nezdinde belirlenen ücret tarifesindeki posta ücretinin on katı tutarında miktarın tahsilini, gerçek gönderi adedinin müvekkili idarece tespiti objektif olarak mümkün olmadığından davanın belirsiz alacak davası olarak kabulünü,

şimdilik 100,00-TL'nin ihlal tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte tahsilini, muarazanın menini ve haksız rekabetin/müdahalenin önlenmesini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasının mümkün olmadığını, tekel hakkının kapsamının davacının dava dilekçesinde bahsettiği şekilde olmadığını, gönderici davalı müvekkilinin tekel hakkının ihlali nedeniyle sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, somut durumda tekel hakkının ihlali söz konusu olmamasına rağmen ve kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla, tekel hakkı ihlalinin söz konusu olduğu varsayımda dahi bundan göndericinin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, ----- maddesinde, Posta tekelini ihlal edenlerin,

bu ihlal kapsamındaki gönderiler için evrensel posta hizmet yükümlüsünce belirlenen posta ücretinin on katı tutarında meblağı evrensel posta hizmet yükümlüsüne tazminat olarak ödemekle yükümlü olduğunun hükme bağlandığın ancak posta tekelini kimlerin ne şekilde ihlal edebilecekleri hususunun Kanunda düzenlenmediğini, göndericinin de sorumlu olacağının belirtilmediğini, -------- idari para cezalarına ilişkin 5/3 maddesinde yer alan, “Aşağıda belirtilen hallerde ilgili hizmet sağlayıcısına bir önceki takvim yılındaki net satışlarının yüzde birine (%1) kadar idari para cezası uygulanır: a) Hizmet sağlayıcısı tarafından,

evrensel posta hizmet yükümlüsüne tahsis edilen posta tekelinin ihlal edildiğinin Kurum tarafından veya mahkeme kararıyla tespit edilmesi. b) Hizmet sağlayıcısının yetki belgesi devri, hisse devri, birleşme, devralma veya tüzel kişilik yapısındaki değişikliğe ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmemesi.” hükmünden de anlaşılacağı üzere idari para cezasının sadece hizmet sağlayıcısı için öngörüldüğünü, hizmetten faydalanan gönderenle ilgili bir yaptırıma ise yer verilmediğini, bu çerçevede gerek----- düzenleme olmaması ve gerekse yukarıda atıf yapılan Yönetmelik çerçevesinde müvekkili bankanın sorumluluğunun söz konusu olmadığını,

bu nedenle davanın husumet yönünden de reddi gerektiğini, davacının iddia ettiği şekilde haksız rekabetin söz konusu olmadığını ayrıca kabul anlamına gelmemek kaydıyla önemle vurgulamak gerekir ki bir Kanun hükmünün ihlalinin haksız rekabet sayılabilmesi için ihlalin aynı zamanda piyasadaki rekabeti haksız şekilde bozması gerektiğini ancak piyasaya girişi yasaklayan hükümlerin amacının rekabeti korumak olmadığını, bu sebeple bu türden hükümlere aykırılığın haksız rekabet teşkil etmeyeceğini, davacının hangi hakka dayanarak dava tarihinden geriye dönük olarak üç yıllık inceleme ve tazminat talep ettiğinin de anlaşılamadığını,

tüm bu nedenlerle; öncelikle davanın usulden ve hukuki dayanaktan yoksun olduğundan esastan reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE;Dava.

6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanunu uyarınca posta tekeline ve TTK m.54/2 ve m.55/1-e maddelerine aykırılılık iddiasıyla açılan haksız rekabete dayalı tazminat davasıdır.Davacı vekili özetle; -------- tarihinde yapılan sözleşme ile davacının "Evrensel Posta Hizmetleri Yükümlüsü" olarak belirlendiğini, bu kapsamda 6475 Sayılı Posta Hizmetleri Kanununun 6. Maddesinde düzenlenen gönderiler bakımından davacının tekel hakkı bulunduğunu, davalı banka tarafından, posta tekeli kapsamında bulunan gönderilerin dava dışı kurye firmalarına taşıttırıldığını,

bu durumun da haksız rekabet teşkil ettiğini beyan ederek zararlarının tazminini dava ve talep etmiş; davalı vekili ise; posta tekeli ve haksız rekabet hükümlerinin muhatabının --------- serbest piyasa ekonomisi içerisinde rekabet içerisinde bulunduğu diğer posta ve taşımacılık hizmetleri sunan kuruluşlar olduğunu, davalının ise taşımacılık hizmetinden faydalanıcı konumunda olduğunu beyan ederek davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddini talep etmiştir.

Bir davada, davacı ve davalı sıfatının kime ait olduğu tamamen maddi hukuka göre belirlenir. Dava dilekçesinde, davacı ve davalı olarak gösterilen kişiler şeklen taraf ise de; hakkın sahibi veya kendisine karşı hakkın himayesi istenmesi gereken kişiler olmadıkları belirlenir ise, davanın sıfat yokluğundan (husumetten) reddi gerekir.

Husumetten red kararı usule ilişkin bir karar olmayıp; davada taraf olarak gösterilenlerden birinin taraf sıfatının bulunmadığını belirleyen esasa ilişkin bir karardır. Husumetten red kararı, davada taraf olarak gösterilenler arasında kesin hüküm teşkil eder.Uygulamada sıfat yerine genel olarak "husumet", davacı bakımından "aktif husumet ehliyeti", davalı bakımından "pasif husumet ehliyeti" tabirleri kullanılmaktadır.

Davacı vekili, davalı bankanın posta tekel hakkını ihlal ettiğini beyan ederek haksız rekabete dayalı tazminat talebinde bulunmuştur.TTK’nın 54/1. maddesinde maddenin amacı. “Haksız rekabete ilişkin bu Kısım hükümlerinin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.

TTK'nın 56/1. Maddesine göre ise; “Haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse; a) Fiilin haksız olup olmadığının tespitini, b) Haksız rekabetin men’ini, c) Haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, haksız rekabet yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesini ve tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise, haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasını, d) Kusur varsa zarar ve zıyanın tazminini,

e) Türk Borçlar Kanunu’nun 58 inci maddesinde öngörülen şartların varlığında manevi tazminat verilmesini, isteyebilir.

Davacı lehine ve (d) bendi hükmünce tazminat olarak hâkim, haksız rekabet sonucunda davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığına da karar verebilir.” şeklinde düzenlenmiştir.6475 sayılı yasanın posta tekel hakkını düzenleyen 6.maddeye göre; "(1) Aşağıdaki hizmetler evrensel posta hizmet yükümlüsünün tekelindedir: a) Temel ücret göz önünde bulundurularak Kurumun önerisi ve Bakanlığın teklifi ile Cumhurbaşkanı tarafından ağırlığı veya ücreti belirlenen yurt içi ve yurt dışı haberleşme gönderilerinin kabulü, toplanması, işlenmesi,

sevki, dağıtımı ve teslimi. b) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun elektronik tebliğe ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 7201 sayılı Kanun ve diğer kanunlar kapsamındaki elektronik ortam dâhil her türlü tebligatın kabulü, toplanması, işlenmesi, sevki, dağıtımı ve teslimi. c) Barışta Türk Silahlı Kuvvetlerinin posta hizmetleri. ç) Postada alınacak ücretleri gösteren posta pulları, kişisel pul, anma pulları, posta kartları ve ilk gün zarflarının bastırılıp satışa çıkarılması.

(2) Birinci fıkranın (a) bendine göre belirlenmiş olan ağırlık ve ücret limiti gönderi içerisindeki haberleşme mahiyetindeki maddeye ilişkindir. Reklam, tanıtım, broşür gibi maddelerin ilavesi suretiyle ağırlığın aşılması veya değişik promosyon ve iskonto usulleri uygulanarak ücret limitinin dışına çıkılması posta tekelinin ihlali sayılır.

(3) Posta tekelini ihlal edenler, bu ihlal kapsamındaki gönderiler için evrensel posta hizmet yükümlüsünce belirlenen posta ücretinin on katı tutarında meblağı evrensel posta hizmet yükümlüsüne tazminat olarak ödemekle yükümlüdür. Bu tazminat, evrensel posta hizmet yükümlüsüne irat kaydedilir. Bu kapsamda tespit edilen gönderiler, evrensel posta hizmet yükümlüsü tarafından gecikmeksizin alıcısına sevk edilir.

Posta tekeli ihlali hakkındaki yaptırımlara ilişkin diğer mevzuat hükümleri saklıdır."Tüm bu açıklamalar ışığında; haksız rekabetin, rakip işletmeler ve tedarikçiler tarafından gerçekleştirilebilen ancak sonuçları itibarıyla müşterilere ve tüketicilere de zarar verebilen eylemler olduğu,

haksız rekabete dayalı davaların, haksız rekabet fiilini gerçekleştiren kişiler aleyhine açılabileceği, davalı taraf olarak haksız rekabet eden mal ve hizmet sağlayıcıları ya da tedarikçilerinin gösterilebileceği, müşteri ya da tüketicilerin davalı olamayacağı, 6475 sayılı Kanun’un “Posta Tekeli” başlıklı 6. maddesi uyarınca, posta tekeli ihlalinden hizmet sağlayıcılarının sorumlu olacağı, posta hizmetinden faydalananların tekel hakkının ihlalinden sorumlu olacağına dair yasal bir düzenleme bulunmadığı;

davalı bankanın taşımacılık hizmetinden faydalanıcı konumunda olup kendisine bu davanın yöneltilemeyeceği anlaşılmakla, pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur: