İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/892 K.2025/842

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/892 Esas

KARAR NO: 2025/842

DAVA

İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 25/04/2023

KARAR TARİHİ: 23/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ------ keşide edilen------dosyası ile bahse konu çek hakkında Zayii sebebiyle İptal ve Ödeme Yasağı Konulması Talepli dava açıldığını, ------Sayılı dosyasından, Tensiple birlikte taleplerinin yerinde görülerek, 3.000,00 TL Teminat yatırıldığı takdirde, dava konusu çekin bankaya ibrazı halinde dava sonuçlanıncaya kadar “Tedbiren Ödenmemesine”, Tedbir Kararının Muhatap Banka Şubesine bildirlmesine,

ayrıca dava konusu çekin ibrazı söz konusu olduğu takdirde, ibraz edenin kimliği ile çekin arkalı önlü fotokopisinin Mahkemeye gönderilmesine karar verildiğini, -------Sayılı dosyasında ilişkin tensiple birlikte hükmolunan karara ilişkin 3.000,00 TL Teminat yatırıldığını ve çeklerin Tedbiren Ödenmemesine ilişkin müzekkereler ilgili bankalara gönderildiğini,------Tarafından söz konusu müzekkereye cevaben "İlgi yazınızda araştırmanıza konu olan ------- nolu hesabına tanımlı ----- tarafından elektronik takas ortamında ibraz edilmiş olup, çek üzerinde bulunan mahkeme ödeme yasağı kararına istinaden çekin arka yüzüne gerekli şerh düşülmüş,

karşılıksız işlemlerine tabi tutulmamıştır. Söz konusu çek ve çeki ibraz eden hamil bilgileri karşı banka nezdindedir." şeklinde cevap verildiğini, -------Sayılı dosyasından ------ yazılan müzekkereye cevaben "İlgide kayıtlı yazınızda yer alan dava dosyasına konu çek ile ilgili Bankamız sisteminde araştırma yapılmış olup, tespit edilen bilgiler tarafınıza sunulmuştur.

Davaya konu keşideci -----seri nolu çek------ tarafından Bankamıza ibraz edilmiş olup imza sirküleri ekte yer almaktadır." şeklinde cevap verildiğini ve ------- tarihli duruşması ile çeki ibraz eden kişiye karşı istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, Bu suretle söz konusu çeklerin art niyetli kişilerin eline geçmiş olduğunu, davalıya karşı iş bu dava ikame edildiğini, Banka tarafından ----Sayılı dosyasına sunulan cevap yazısında söz konusu çek kaybolduktan sonra -----tarafından bankaya ibraz edildiği belirtildiğini, ancak söz konusu çekin ------ rızası dışında elinden çıktığını, yolda kaybolduğunu,

Söz konusu çek ile birlikte 9 adet çek de nedeni bilinmeyen bir şekilde yolda kaybolduğu, söz konusu çeki ele geçirecek kötü niyetli kişiler tarafından kullanılmasını engellemek amacıyla ------Ticaret Mahkemesi'nde çek iptali davaları ikame edildiği ve bilgileri verilen çek haricinde dört çek hakkında daha önce ----suç duyurusunda bulunulduğunu ve------Soruşturma sayılı dosyası ile soruşturmaya başlanıldığını, İş bu çek hakkında da ayrıca suç duyurusunda bulunulacağını, dosya numarasının bildirileceğini, Davalı tarafının kaybolan/çalınan çeki kullanarak başkalarını aldatmak ve haksız menfaat sağlama çabası içerisinde olduğunu,

Zira müvekkili olan ---------iş bu çeki ticari faaliyeti kapsamında -------isimli şirketten aldığını almış olduğu çek karşılığında ve ticari faaliyeti kapsamında ayakkabı tabanı verdiğini, Sonrasında bu çekin müvekkili olan şirket tarafından yine ticari faaliyeti kapsamında ciroladıktan ---- şirkete gönderilmek üzere kargoya verileceği sırada bilinmeyen/tespit edilemeyen sebeplerle kaybolduğu/çalındığı,

Söz konusu çekin müvekkili olan şirket cirosundan sonra gelen cirolar (------tarafından söz konusu çekin son hali sunulmadığı için müvekkil cirosu ile davalı şirket arasında başkaca ciro işlemi görüp görmediği taraflarınca bilmemesi ile birlikte çekin son halinin bankadan mahkememizce celbini talep ettiği Çekin son halinin celbi sonrası bu hususta ayrıca beyanda bulunacağı) veya bankaya ibraz eden ------hiçbir ticari ilişkisi ve taşınıklığı bulunmadığını, İş bu hususlar ticari defter, kayıt ve belgelerin incelenmesi ile ortaya çıkacağını,

Müvekkili olan şirket cirosundan sonra gelen cirolarda yer alan kişi ve kurumlar ile Çeki elinde bulunduran Davalı ------ dava konusu senedi kötü niyetle iktisap ettiğini, detaylıca izah edilen nedenlerle dava konusu çekin istirdadı ile müvekkiline iadesinin sağlanması için mahkememize başvurma zarureti doğduğunu, talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazında bulunduklarını, yetkili mahkemenin -------Adliyesi olduğunu, öncelikle davacı tarafından ikame edilen iş bu davada dava şartlarından olan, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarından arabuluculuk sürecinin işletilmemiş olduğunu, bu nedenle dava şartı yokluğundan, davanın esasına dahi girilmeksizin usulden reddine karar verilmesini, Bu mümkün olmadığında ise esas incelemesinden önce incelenerek karara bağlanması gereken konulardan olan yetki itirazlarının değerlendirilerek,

genel yetki kurallarının geçerli olduğu iş bu davanın yetkili ------- Mahkemelerinde açılması gerekirken yetkisiz----Mahkemelerinde açılmış olması nedeniyle, yetki ilk itirazları kapsamında reddine karar verilmesini, Davanın ciro zincirindeki kişi ve firmalara ihbarına karar verilmesini, Usule ve ilk itirazlara yönelik yapılan açıklamalar kapsamında davanın reddine karar verilmeyip de esas incelemesi yapılacak olması durumunda ise;

dava konusu çekin, davalı olan müvekkil şirketin ticari ilişkisine istinaden alınmış olması ve zaten iş bu davada ispat yükü kendisinde olan davacı tarafın davalı müvekkile atfettiği kötü niyet iddiasını ispatlamasının mümkün olmadığını, buna ilişkin herhangi bir somut delil sunmadıklarını, yalnızca soyut iddialardan ibaret beyanlarının bulunduğunu ve çek hakkında ödeme yasağı bulunması nedeniyle cironun iptal edilmesini, şu anda davalı olan müvekkilin hamil konumunda olmaması nedenleriyle davanın esastan reddine, karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, TTK 792. maddesi gereğince çek istirdatı talebine ilişkindir.Dosyanın safahatı incelendiğinde; ilk olarak açıldığı --------- karar sayılı ilamıyla yetkisizlik kararı verildiği, usulüne uygun gönderme talebine istinaden dosyanın mahkememize tevzi edilerek iş bu esasa kaydı yapılarak yargılama sonuçlandırılmıştır.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş,

hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış, ----- dava konusu çekin bilgileri celp edilmiş, ------ soruşturma sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilerek dosya arasına alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.Eldeki dava da, davacı tarafından 02/06/2025 tarihli dilekçesi ile iradi taraf değişikliği talebinde bulunulduğu, mahkememizce talebin HMK 124/3 kapsamında kabul edildiği ve dahil edilen davalı ------ dava dilekçesi ve tensip zaptının tebliğ edildiği, davalı---- tarafından sunulan cevap dilekçesi ile arabuluculuk dava şartı itirazının ileri sürüldüğü anlaşılmaktadır.

6102 sayılı TTK’nın 5/A maddesi ile getirilen düzenlemede, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması bir dava şartı olarak kabul edilmişti.

28/3/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında” şeklinde değiştirilmiş, bu hükmün yürürlük tarihi 01/09/2023 olarak kabul edilmiştir.

Başka bir deyişle 7445 sayılı kanun gereği 01/09/2023 tarihinden sonra konusu para olan menfi tespit ve istirdat davalarında da dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekmektedir.Burada HMK 124 maddesinde düzenlenen tarafta iradi değişiklik hakkında bilgi vermekte fayda bulunmaktadır. İradi taraf değişimi ile eski davalı, davanın tarafı olmaktan çıkarılmakta ve yeni davalı onun yerinde geçirilmek suretiyle davanın tarafı olmaktadır.

Bu değişiklik ile yargılama ilişkisi sona ermemekte; aksine yeni davalıya karşı devam etmektedir. Bu nedenle davacının yeni davalıya karşı ileri sürdüğü talep, maddi hukuk bakımından yargılama esnasında yeni açılmış bir dava olarak görülebilir.

Dolayısıyla davacı değişimindeki gibi, davalı tarafta iradi taraf değişiminde de yeni davalıya karşı dava açılmasının maddi ve usul hukukuna ilişkin sonuçları, eski davalıya dava açıldığı tarihte değil, yeni davalının davaya taraf olarak katıldığı andan itibaren ortaya çıkar.------ 6100 sayılı Kanun'un 124 üncü maddesine göre iradi taraf değişikliği talebinden önce, yeni tarafa karşı arabuluculuk başvurusunda bulunularak arabuluculuk faaliyetinin tamamlanmış olması hâlinde, arabuluculuk dava şartının gerçekleştiği kabul edilmelidir. -----Somut olay ele alındığında,

davanın ilk açıldığı tarih olan ---- itibariyle davalı ------yönünden arabuluculuk dava şartı zorunlu değildir. Çünkü çek istirdatı davası yönünden arabuluculuk dava şartının zorunlu olduğu değişikliğin yürürlük tarihi ------ tarihidir.

Davacı taraf ----tarihinde iradi taraf değişikliği talebinde bulunmuş olup talep tarihi itibariyle -- tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md.5.A /1 uyarınca çek istirdatı davası, arabuluculuğa tabidir ve bu husus dava şartıdır. ------ Yukarıda açıklandığı üzere HMK 124 maddesi gereğince davaya dahil edilen davalı ------ yönünden talep tarihinden önce arabuluculuğa başvurması zorunludur.

Davacı tarafça bu yönde sunulmuş herhangi bir beyan olmadığından iradi taraf değişikliği yapılan davalı ---- arabuluculuk faaliyetinin yerine getirilmemesi sebebiyle davanın 6325 Sayılı HUAK 18/A ve TTK 5/A maddesi gereğince davanın usulden reddine karar verilmiştir.Davacı vekilinin tarafta iradi değişiklik talebi yerinde görüldüğünden davalı ------dahil edilmiş, davalı ------ sehven dava açıldığı anlaşılmıştır.

Davalı şirket -------yönünden (HMK 124 iradi taraf değişikliği kabul edildiğinden) davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ----