İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2015/1101 K.2024/699

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2015/1101 Esas

KARAR NO: 2024/699

DAVA

Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 13/11/2015

KARAR TARİHİ: 01/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkil şirketin keşidecisi bulunduğu, ------- tarihli çek asıllarının, davalı ---- yetkilisi muhasebe personeli ---- imza karşılığı teslim edilerek müvekkil şirket kayıtlarına işlendiğini, ancak davalı şirket tarafından, müvekkil şirkete ---------yeymiye numaralı ihtarname tebliğ edildiğini, işbu ihtarnamede dava konusu çeklerin kayıtlarında görünmediği, şayet çek asıllarının muhasebe-tahsilat personeli ---- teslim edilmiş ise kendisi hakkında------ suç duyurusunda bulunulduğunu, çeklerin söz konusu personelleri tarafından üçüncü kişilerce sahte cirolarla devredildiğinin tespit edildiği,

bu nedenle çeklerin ------- ciro edilerek bankaya ibrazları halinde ilgili cironun sahte ciro olacağını, bu doğrultuda çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerce bankaya ibrazı ve tahsiline engel olunmasının ihtar edildiğini, davaya konu çeklerin nama yazılı çekler olduğunu, nama yazılı çeklerde davalı şirketin kaşe ve imzası bulunmadan bu çeklerin üçüncü kişilerce kullanılması mümkün olmadığını, müvekkil şirket tarafından davalı şirkete, ileride yapılacak ticaretin teminatı olarak iş avansı için verilen vadesi gelmiş 28.10.2015 tarihli çek ile henüz vadesi gelmemiş dava konusu diğer çeklerin,

davalı şirketin ciroladığı davalının elinden suç konusu oluşturacak şekilde çıkması sebebiyle davanın açıldığını, davanın kabulüne, müvekkilin dava konusu çekler sebebiyle davalı şirkete borcunun olmadığının tespitine, müvekkil tarafından ödenen ve ödenecek bedellerin ve dava konusu çeklerin istirdadına ve iadesine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, her ne kadar davacı dava dilekçesi ile, müvekkil şirkete 3 adet çek verdiğini, bu çeklerin iptalini, ödeme yasağı konulmasını, müvekkil şirkete çeklerle ilgili borcu olmadığının tespitini, çeklerin istirdadını talep etmişse de; davadaki beyanların gerçeklerle örtüşmediğini, her ne kadar davacı çeklerin müvekkil şirkete teslim edildiğinden bahisle, müvekkil şirket aleyhine tedbir talebinde bulunmuş ve bu tedbiri müvekkil şirket yönünden kabul edilmiş ise de;

söz konusu çeklerin müvekkil şirkete teslim edilmediğini, eylemler kapsamında haklarında adli makamlara gerekli müracaatlar yapıldığını, yine davaya konu çeklerin bir tanesinin sahte imza ile müvekkil şirket cirosu yapılarak 3. Kişi eline geçtiğinin anlaşıldığını, muhtemelen diğer iki çek de aynı şekilde sahte cirolarla 3. Kişilerin eline geçmiş olabilir düşüncesinde olduklarını, tüm bu anılan nedenlerle davanın reddini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı-Karşı Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, ---------adet çekin karşı dava konusu olduğunu, şirket bünyesinde yapılan araştırmalarda şikayete konu çekler dışında bir çok müşteri çekinin ve şirket çekinin de kayıp/çalıntı olduğunun anlaşıldığını, şirketin çalıntı çeklerinden bir kısmı 3.şahıslar tarafından bankaya ibraz edilmiş olduğunu, tahsil edilmeye çalışılmış, şirket dışından bir kısım kişilerin de bu eylemlere iştirak ettiklerinin anlaşılmış ve söz konusu çeklerle birlikte,

olaya karışan tüm kişiler hakkında olayın tüm yönleriyle araştırılması ve ilgililer hakkında adli işlemlerin yapılmasını teminen ---- şikayet dilekçesi verildiğini,------ sayılı dosya üzerinden işlem yapıldığını, davaya konu çeklerin ise, müvekkili şirket tarafından karşı davalıya teslim edildiği yönünde sıhhati tartışmalı da olsa belge elde edildiğini, müvekkili şirketin söz konusu çekleri davacı/ karşı davalıya vermesini gerektirir bir borcu olmadığını, karşı davalı şirketin müvekkile 3 adet çek teslim ettiği iddiasını ortaya attığını, şirket kayıtlarının incelendiğinde ise söz konusu çeklerin müvekkil şirkete teslim edilmediğini,

müvekkil şirket kayıtlarında yer almadığının görüldüğünü, karşı davaya konu çeklerle ilgili olarak, müvekkil şirketin karşı davalıya bir borcu olmadığının tespitini, karşı davaya konu çeklerin ve çeklerle ilgili olarak ödenen veya ödenecek bedellerin karşı davalıdan istirdadına, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı-Karşı Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

davalı/ karşı davacı, şirket kayıtlarının incelendiğinde söz konusu çeklerin şirket kayıtlarında yer almadığının görüldüğünü, çekleri müvekkil şirketlerine teslim edildiğinin ispat külfetinin davacı müvekkil şirketinde olduğunu bu sebeple müvekkil şirketin çekleri kendilerine teslim ettiğini ispat etmesi gerektiğini ileri sürdüğünü, davalının işbu iddia ve beyanları gerçeklerle hiçbir şeklide bağdaşmadığını, davalı/karşı davacı şirket yetkilileri tarafından yapılan suç ihbarı, davalı şirket müdürünün beyanları, davalı şirket muhasebecisinin beyanları ve itirafları birlikte değerlendirildiğinde;

çeklerin üçüncü kişilere sahte imzalarla devredildiği de tartışmasız olduğunu, ciro silsilesinin koptuğunu, bu nedenle iyi niyetli olmayan üçüncü kişilerin de Mahkemenizce davaya dahil edilmesini, davalı/karşı davacı şirkete dava konusu çekleri iş avansı olarak verildiğini, müvekkil şirketin cari hesaplarda bu kadar borcu bulunmadığını, nama yazılmış çeklerin, taraflar arasındaki cari hesap ve kayıtları incelendiğinde davalı/karşı davacıya bu kadar borcunun olmadığını, davalı tarafa borcun çok üstünde çekler verildiği ortaya çıkacağından dava konusu çeklerin bu nedenle de iadesi ve iptalini talep etmek zorunlu olduğunu,

davalı/karşı davacının bu yöndeki tüm iddia ve beyanlarının da reddi gerektiğini, haklı davalarının talepleri gibi kabulü ile karşı davanın reddini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE:Asıl ve birleşen davalar kambiyo senedinden kaynaklı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.Taraf teşkili sağlanmış, taraf delilleri celp edilmiş, menfi tespit istemine konu tüm çeklerin akıbeti ile ilgili banka yazı cevapları, ----soruşturma dosyası celp edilmiş, uyuşmazlığın çözümü bilirkişi incelemesi gerektirdiğinden dosya bilirkişiye tevdi edilmiş;Bilirkişi ------rapor içeriğine göre.

Esas dava açısından; ilgili çeklerin keşide edildiğini, --- tarafından.

“Söz konusu çeklerden; ---karşılıksız işlemi görmüş olduğunu,----seri numaralı çekler ise------ sayılı yazısına istinaden yasaklı kodu tanımlanmıştır." şeklinde bilgi verildiğini, buna göre dava konusu edilen çeklerden ---------çeklerin Savcılık yazısına istinaden "yasaklı" kodu tanımının yapıldığını, dolayısıyla söz konusu çeklere herhangi bir ödemenin yapılmadığının görüldüğünü, ancak davacı şirketin davalı şirkete çekleri verdiğinin karşılıklı kabul edilmesine rağmen, davacının ilgili çekleri davalıya herhangi bir belge karşılığında verdiğine ilişkin dava dosyası kapsamında bir belgeye rastlanmadığını, netice itibariyle,

davacı --- tarafından davalı----- olmak üzere daya konusu edilen toplamda ---- çekler için davacının talebinin yerinde olmadığını, davacı ----- bedelli çek, davalı karşı davacı----- çekle olmak üzere, toplam ----ödeme yapıldığının görüldüğünü, ancak tahsilat makbuzlarında tarih yazmamakla birlikte çeklerin fotokopilerinin üzerinde ---- tarihinin yazılı olduğunu, davalının davacıyı takip ettiği açık hesap ekstresinde----tarihinde davacının; ----- tarihinde davacıya----- çek vermesini gerektirecek herhangi bir borcu olmadığını beyan etmiştir. ---------- ------- rapor içeriğine göre.

Davacı-Karşı Davalı'nın -----Tahsilat Makbuzu” ile Davalı-Karşı davacıdan aldığı çeklerin ---- Şubesinden verilmiş olan ----------- bedelli çeklerin keşideci davalı-karşı davacı ------ lehtarının davacı-karşı davalı------- olduğu ve çeklerin ödenmediğini, diğer 5 adet çeklerin ise müşteri çekleri olduğunu, çeklerin arkasında davalı-karşı davacı ----- cirosunun bulunduğunu, bu cirodan sonrada davacı-karşı davalı ------ cirosunun bulunduğu ve 3. Kişiler tarafından ibraz edilerek çek bedellerinin ödendiğini, Davacı-karşı davalı -------ticari defter ve kayıtlarını bilirkişi incelemesine ibraz etmediğini,

bilirkişi incelemesine ibraz edilen Davalı-karşı davacı ------ ticari defter ve kayıtlarına göre. Davacı-karşı davalı --- takip ettiği hesap ekstresinde -----Alacaklı olduğunu, ---- Alacaklı olduğunu beyan etmiştir.

Asıl dava yönünden yapılan incelemede, davacı vekilince ------- tarihli çekilme dilekçesi sunulduğu, dilekçenin davacı asile tebliğine rağmen davacı tarafça dava dosyasının takip edilmediği ve işlemsiz bırakıldığı, davalı tarafça da asıl davanın takip edilmediği, ----- tarihli celsede asıl davanın yenileninceye kadar 1. Kez işlemden kaldırılmasına karar verildiği, yasal 3 aylık sürede dava dosyasının yenilenmediği anlaşılmakla asıl davanın H.M.K.nun 150-(5) madde hükmü gereğince davanın açılmamış sayılmasına dair karar vermek gerekmiştir.Karşı dava yönünden yapılan incelemede;------ sayılı dosyası celp edilmiş incelenmesinde.

Sanık ------ olay tarihinde çalışmakta olduğu---firmasına ait çekleri şirket adına kullanarak ciro silsilesinde sahtecilik yaptığı, çekin diğer sanıklar -----tarafından ciro edildiği ve ---- tarafından ibraz edilmesi üzerine sahte olduğu iddiasıyla dava açıldığı,

sanık ---savunmalarında özetle;------- şirketinde muhasebeci olarak çalıştığını çek keşide etmek veya cirolamak gibi bir görevinin bulunmadığını, çekleri teslim aldığını ancak şirket yetkililerinin bilgi ve rızası dahilindeki işlemler dışında tasarrufta bulunmadığını, suçlamaları kabul etmediğini beyan ettiği anlaşılmış, hakkında nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçundan açılan ceza davasında beraat kararı verildiği, --- tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.--------- sayılı dosyası celp edilmiş incelenmesinde;

şüphelinin dosya arasında mevcut imza sirkülerine göre müşteki ------ Şirketinde 10 yıldan beri muhasebeci olarak çalıştığı, şirketin imza sirkülerine göre yönetim kurulu başkan ve başkan yardımcısı, temsile yetkili ortaklar mağdurlar ------ sahibinin hesaplarını kontrol edip borç bakiyesinin yüksek olması nedeniyle adı geçen şirketin müdürü ---- arayarak Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında toplam 29 adet çekin 1.771,729,73 TL lik çekin şirketin muhasebecisi şüpheliye teslim edildiği halde şirketin kayıtlarına işlenmemesi nedeniyle borçlu göründüklerinin bildirilmesi üzerine başlatılan soruşturma kapsamında;

1-Mağdur şirketin muhasebecisi olan şüphelinin Ağustos, Eylül ve Ekim ayında 29 adet çeki aldığı halde ve çeklerin alındığına dair borçlu şirketlere verilen belgeye de çeklerin kendisi tarafından alındığını yazarak imzaladığı halde şirket kayıtlarına işlemediği, 2-Yine henüz vadesi dolmayan 17 adet 242.836,26 TL lik çeklerin muhasebeci şüpheli tarafından alınıp cari hesaplara işlendiği halde çek asıllarının başkalarına verildiği, 3-Yine toplam 13 adet 275.300,00 TL lik çeklerin alındığı halde çek asıllarının şirkette olmadığı,

4-Mağdur şirketin müşterilerine ait toplam 12 adet 1.114,050,00 TL lik çeklerin ----- Şirketine verildiği, ancak çek asıllarının henüz ele geçirilmediği, Şüphelinin savunmasında 10 yıldan ----muhasebeci olarak çalıştığını, iddia konusu işlemlerin şirket yetkilisi müşteki ------ bilgisi dahilinde yapıldığını, kendisine müştekinin sözlü olarak bu şekilde yapmasını söylediğini, ancak elinde yazılı bir belgesinin olmadığını, sözü edilen toplam 71 adet müşterilere ait çekleri müşterilerin kendilerine getirip teslim ettiğini, getiren acentelere teslim aldığına dair imzalı belge verdiğini ancak şirketi muhasebe kayıtlarına giriş yapmadığını,

sebebinin ise son 3 aylık dönemde şirketin faturaları ile ilglii yaşanan sıkıntıları çözmek olduğunu, daha sonra bu çekleri----- firma sahibi -------- isimli şahıslara teslim ettiğini, bu işlemin resmi olmadığı için şirket müdürüne bilgi vermediğini, mağdur şirketin acentası müşterilerinden aldığı çekleri adı geçen bu kişilere verdiğine dair herhangi bir belge almayıp bizzat elden ve şirket ofisinde bu kişilere teslim ettiğini, bu firmaların açık adresini bilmediğini savunduğu, müşteki anlatımı, şüphelinin savunması, imza sirküleri, şüphelinin yazılı savunması,

müştekinin alacaklı olduğu şirket tarafından kendisine verildiğine ve şüpheli tarafından teslim alındığına dair şüpheliye teslim edilen çekler ile ilgili alındı belgesi örnekleri ve tüm soruşturma evrakı kapsamına göre mağdur şirkette muhasebeci olan şüphelinin mağdur şirketin alacaklı olduğu acentelerinin kendisine teslim ettiği toplam 71 adet müşteri çeklerini alarak muhasebe kayıtlarına girmeyerek başkalarına şirketin bilgi ve rızası dışında vererek kullanıp TCK'nın 155/1-2 madde ve fıkrası kapsamından kendisinin veya başkasının yararına olarak hizmet ilişkisi gereği kendisine teslim edilen şirket çeklerini kullanarak müteselsilen hizmet

nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işlediği, TCK'nın 212'nci maddesinde sahte resmi veya özel belgenin bir başka suçun işlenmesi halinde kullanılması halinde hem sahtecilik hem de ilgili suçtan dolayı ayrı cezaya hükmolunacağının düzenlendiği, dosya arasında mevcut imza sirkülerine göre şirketi temsil ve ilzama ve şirket adına ciro (çek keşide) yetkisinin şirketin imza sirkülerinde belirtilen yönetim kurulu başkan ve üyelerine ait olduğu, şüphelinin bu suretle elde ettiği çekleri yetkisi olmadığı halde başkalarına ciro etmesinin ve çek asıllarının ele geçirilmesini ayrı bir suç ve soruşturma konusu olduğu,

bu haliyle şüpheli hakkında CMK'nun 170/2 madde ve fıkrası uyarınca kamu davası açmak için yeterli şüphe oluşturacak delil mevcut bulunduğu cihetle; delillerin takdiri mahkemeye ait olmak üzere atılı suçtan dolayı şüphelinin yargılamasının yapılarak eylemine uyan yukarıda belirtilen kanun maddeleri uyarınca cezalandırılmasına karar verilmesi kamu adına talep ve iddia olunur" ibarelerine yer verilerek sanığın cezalandırılması istemi ile mahkememize kamu davası açıldığı, Mahkemece dosyada mevcut imza sirküleri, sanığa teslim edilen çekler ile ilgili alındı belgesi örnekleri ve tüm dosya evrakı kapsamına göre;

sanığın katılan şirketin alacaklı olduğu acentelerin kendisine teslim ettiği toplam 71 adet müşteri çeklerini alarak muhasebe kayıtlarına girmediği, başkalarına şirketin bilgi ve rızası dışında çekleri vererek kullandığı, olayın yeminli tanık beyanları ile de doğrulandığı,

dolayısıyla sanığın kendisinin veya başkasının yararına olarak hizmet ilişkisi gereği kendisine teslim edilen şirket çeklerini kullanarak müteselsilen hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu işlediği tüm dosya kapsamından anlaşıldığından savunmasına itibar edilmemiş, katılan şirketin zararı giderilmediğinden davalı ------- çalışanı ------hakkında hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçundan 1 yıl, 10 ay, 15 gün hapis ve 225 gün adli para cezası kararı verildiği, kararın ------- sayılı kararı ile istinaf başvurusu kesin olmak üzere ret edilerek kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.------- bedelli çekin akıbeti sorulduğunda;

çekin en son ---- olduğu, ibraz edilip ödendiği anlaşılmıştır.---verilme, ---- bedelli çekin akıbeti sorulduğunda; keşidecinin ----- tarafından ibraz edildiği ve ödendiği anlaşılmıştır. ----- bedelli çekin akıbeti sorulduğunda; keşidecinin ----- olduğu, ciro ile-----tarafından ibraz edildiği ve ödendiği anlaşılmıştır.----- bedelli çekin akıbeti sorulduğunda; keşidecinin 3. Kişi firma olduğu, ---- ibraz edildiği ve ödendiği anlaşılmıştır.----- bedelli çekin akıbeti sorulduğunda; ----- yetkilisi tarafından ibraz edildiği, ödendiği anlaşılmıştır. ------ bedelli çekin akıbeti sorulduğunda; keşidecisinin------ olduğu,

lehtar tarafından ----ibraz edildiği, karşılıksız işlemi gördüğü, ödemesinin yapılmadığı anlaşılmıştır.------bedelli çekin akıbeti sorulduğunda; keşidecisinin------- olduğu, banka tarafından ödenmediği, çekin en son ---- olduğu anlaşılmıştır.Tüm dosya kapsamı ve denetime elverişli bilirkişi rapor içerikleri gözetildiğinde;

karşı davacı tarafından toplam ------ numaralı iki adet tahsilat makbuzu ile -----------tarafından teslim alınarak tahsilat makbuzu düzenlendiği ancak karşı davalı şirketin, müvekkili şirketten alacağı olmamasına rağmen, o dönem şirket çalışanları ile iş birliği yaparak toplam değeri 199.873.41.TL olan 2 tanesi şirkete ait, 5 tanesi müşteri çeki olmak üzere toplam 7 adet çekin davalı şirkete verildiği ve tahsil edildiği ve bu yolla haksız kazanç sağlamış olduğu, huzurdaki davaya konu çeklerin bir alacak/borç ilişkisi nedeni ile bir bedel ödenmesi amacıyla verilmediği, şirket yetkililerinin bilgisi dışında verilmiş bedelsiz çekler olduğu,

verilmesi suç teşkil etmekte olup, çekleri alan şirketin de bu suça ortak olduğu düşünüldüğünde davalı şirketin çekleri tahsil etmesinin haksız fiil oluşturduğu, davada talebin öncelikle bedelsizlik iddiasına dayandığı belirtilerek eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Taraf ticari kayıtlarının incelenmesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda karşı davacının, karşı davalı ------- olduğunun tespit edildiği, karşı davacının dayandığı olayların, çalışanı ----tarafından şirket ve müşteri çeklerinin karşı davalıya verilmesine yönelik ------- sayılı dosyasında verilen kesinleşmiş mahkumiyet kararı, ifadeler gözetildiğinde sabit olarak değerlendirilmesi gerektiği, ayrıca karşı davacının davalıya borcunun değil alacağının bulunduğunun rapor ile tespit edildiği, karşı dava konusu çeklerin karşı davalıya verildiğine dair iki adet çek tahsilat makbuzunun bulunduğu,

------ sayılı dosyasında verilen kesinleşmiş mahkumiyet kararı, karşı davacının alacak miktarı ve varlığı gözetildiğinde; ödenen çekler yönünden (toplam 74.873,41 TL) istirdat talebinin kabulüne, bedeli ödenmeyen----------- bedelli çeke yönelik istirdat talebinin, çekin hamilinin davalı şirket olmaması, 3. Kişi elinde bulunduğunun anlaşılması nedeniyle reddine dair karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

ASIL DAVADA

3)Alınması gerekli olan 427,60 TL maktu harcın davacı tarafından dava açılırken peşin olarak yatırılan 5.038,72 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 4.611,12 TL harcın yatırana iadesine, 4)Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 5)Davalı tarafından herhangi bir masraf yapılmadığından karar verilmesine yer olmadığına, 6)Davalı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak davalıya verilmesine, 7)Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

KARŞI DAVADA

8)Alınması gerekli karar harcı 9.383,97 TL’den peşin olarak yatırılan 3.413,00 TL'nin mahsubu ile 5.970,97 TL bakiye harcı karşı davalıdan alınarak tahsili ile hazineye irad kaydına,

9)Davacı tarafça yatırılan 3.413,00 TL peşin harcın karşı davalıdan tahsili ile karşı davacı tarafa ödenmesine,

10)Davacı tarafından yapılan 53,30 TL ilk dava masrafı, 2.050,00 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 2.103,30 TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre (%68 kabul) 1.430,00 TL' sinin karşı davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, arta kalanın davacı üzerinden bırakılmasına,

11)Karşı Davalı vekili kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin karşı davalıdan alınarak karşı davacıya verilmesine,

Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren (2) hafta içinde (HMK 345/1), mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle, ---- Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesince incelenmek üzere tarafların istinaf yasa yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair karşı davacı vekilinin yüzüne, asıl davacı vekilinin yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 01/10/2024