İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/946 K.2025/68

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2018/946 Esas

KARAR NO:2025/68

ESAS DAVA ( ------ Esas )

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 07/08/2018

BİRLEŞEN DAVA (----- Esas)

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 04/07/2019

KARAR TARİHİ: 05/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Esas davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket arasında ------ akdedildiğini, işbu sözleşme gereğince davalının ----- tüzel firmaları için -------- özgü uyarlama çalışmalarının ve çevre sistemler ile gerekli entegrasyonlarının yapılması projesinde -------- hizmetlerinin sunulması edimini üstlendiğini, fakat sözleşme hükümlerinin davalı tarafından layıkıyla yerine getirilmediğini, davalının defa kez yapılan uyarılara rağmen gerekli önlemleri almadığını, gerek ana proje müşterisi karşısında gerekse sektör genelinde zor duruma düşürdüğünü ve zarara uğradığını,

feshe konu sözleşmenin 16 ay süreli olmasına ve 01.05.2016'dan beri 25 aydan fazla süre geçmiş olmasına rağmen davalı tarafından istenen kalitede ve istenen sürede edim ifa edilmediğini, sözleşmenin 4.11 maddesinde belirtilen ana sorumlulukların davalı tarafından yerine getirilmediğini, sözleme hükümlerinin ihlal edildiğini, sözleşme gereği üstlenmiş olduğu yükümlülükleri yerine getirmediğini, sözleşmenin taraflara arasında birçok kez görüşme yapıldığını, yapılan tüm görüşmelerde her kademede pek çok kez, sunulan hizmetlerdeki eksikliklerin ve teslimlerin proje alanına olan uygunsuzluğu konularında sorun yaşandığı,

bu doğrultuda gerek müşterilerden gerekse proje ekibinden olumsuz geri bildirimler alındığının davalıya bildirildiğini, ilgili hususların düzeltilmesi ve eksikliklerin tamamlanması gereğinin hasıl olduğunun iletildiğini, tüm bildirimlere rağmen, davalı tarafından kalite, içerik ve zamanlama açısından kabul edilemez çıktılar sunulduğunu, projede ciddi bir sapmaya ve cezaya düşülmesine mahal verildiğini, müvekkili şirketin gerek ana proje müşterisi karşısında gerekse sektör genelinde zor duruma düşmesi ve zarara uğraması,

feshe konu sözleşmenin 16 ay süreli olmasına ve 01.05.2016'dan beri 25 aydan fazla süre geçmiş olmasına rağmen davalının edimini istenen kalitede ve istenen sürede ifa etmemesi nedeniyle sözleşmenin usul ve esaslara uygun şekilde ------- yevmiye numaralı ihtarname ile feshedildiğini, davalıya sözleşme gereği üstlenmiş olduğu edimi layıkıyla yerine getirmemiş, kararlaştırılan aşamaya gelinmemiş olmasına rağmen kararlaştırılan bedelin fazla kısmı ile birlikte ödendiğini, sözleşme bedelinin 633.333 $ olduğunu, davalı şirkete 506.666 $ ödeme yapıldığını,

fatura bedellerinin fazla kısmının iadesinin hukukun amir hükümlerinin ve hakkaniyetin gereği olduğunu, müvekkili şirketin toplam zararının sözleşme bedelinin daha üzerinde olduğunu, ana proje müşterisi tarafından uygulanacak olan cezai yaptırımlar ile finansal efektlerin müvekkili şirketin zararı kapsamında olduğunu, ayrıca kâr mahrumiyetinin de mevcut olduğunu, sözleşmenin 4.9 maddesinde kararlaştırılan ceza bedelinin de ödenmesi gerektiğini belirterek sözleşme ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince edimin çok üzerinde yapılmış olan fazla ödemenin iadesine,

tüm zararların tazmini ve sözleşmeden doğan cezai bedel olmak üzere şimdilik 9.500 $ (USD) nin davalı şirketten hakkın doğumundan itibaren işleyecek olan ticari faiz ile birlikte tazminine karar verilmesini talep etmiştir.Esas davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davalının ediminin, taraflar arasındaki sözleşmenin 2.maddesinde belirtildiğini, davacının üst yüklenici olarak müşterisi -------, davalı müvekkilinin ediminin, davacının alt yüklenicisi sıfatıyla vereceği danışmanlık hizmetlerinden ibaret olduğunu, bu danışmanlık hizmetlerinin anılan sözleşmede, tarafların projedeki sorumlulukları ve koşullarının açıkça tanımlandığını, sözleşme ekinde yer alan dokümanlarda ise müvekkilinin yükümlülüklerinin ayrıntılarıyla belirtildiğini, proje yaklaşımı uyarınca analiz, kavramsal tasarım, test senaryosu hazırlama,

veri aktarımı danışmanlığı ve canlıya geçiş danışmanlığı aşamalarında verilecek hizmetler ile sınırlandırıldığını, ------ canlıya geçiş tarihinin ise ----- ana yüklenicinin mutabakatı ile en son ---- olarak belirlendiğini, yani davalı müvekkilinin diğer tüm edimlerini bu tarihten çok önce yerine getirdiğini, davacının projedeki diğer iş ve işlemler için ikinci bir sözleşmesi olan bir başka alt yüklenicisinin çok uluslu ----- ihtiyaçlarına uygun olarak ------ tarafından hazırlanmış olan toplantı notları çerçevesinde uyarlanması ve olmayan fonksiyonlarında geliştirilmesi edimini yüklendiğini,

----- aktif olarak yer alan sadece davalının olmadığını, kendi proje ekibiyle hazır yazılım lisanslarını önden satan ----- danışmanları, nihayet bizzat davacı ile işbu dava dışı bırakılmış bir başka alt yüklenici ------ olduğunu, müvekkilinin sözleşme yükümlülüklerine aykırı davrandığı,

eksik hizmet ifa ettiği iddialarının iyi niyetle bağdaşmadığı gibi, asla kabul edilemez olduğunu, sözleşmenin 6.2 maddesinde sözleşmenin nasıl feshedilmesi gerektiğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin bu şekli şartının da ihlal edildiğini, sözleşmedeki açık hükme göre her aykırılığın giderilmesi için her seferinde, müvekkiline noter kanalı ile göndereceği bir ihtarname ile düzeltme için 15 gün süre vermesi,

bu süre içerisinde eksiklik giderilmezse ikinci bir ihtarname ile de sözleşmeyi fesih etmesi gerektiğini, ancak davacının davalının danışmanlık hizmetlerinden alabileceği her şeyi alana kadar beklediğini, başarıyla yönetemediği projesinde kabul alamayınca, sözleşmenin fesih hükmüne aykırı davranarak davalının kusurlu olduğunu iddia ettiğini, edimlerini tanımlamadan, onların telafisi için sözleşmeden doğan süreleri vermeden ve işbu projenin canlıya geçmesi gereken tarih olan 31.05.2018 tarihinden sonra ihtar göndererek doğrudan sözleşmeyi feshettiğini,

davacının sözleşme bedeline ilişkin faturaları ----- tarihinden itibaren ödedikten sonra bu aşamada hizmetin eksik ifa edildiği gerekçesiyle ödemen imtina etmesi ve iş bu davayı ikame etmesinin iyiniyetli olmadığının göstergesi olduğunu belirterek davacının taleplerinin ve davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dava yönünden dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili arasında ----- imzalandığını, davalının üst yüklenici olarak müşterisi --------yaptığı proje için müvekkilinin davalının altyüklenicisi sıfatıyla danışmanlık hizmeti verdiğini, müvekkilinin tüm edimlerini yerine getirdiğini ve bir kısım ödeme aldığını ancak kalan bedelin ödenmediğini, bunun üzerine icra takibi yaptıklarını, yapılan itiraz üzerine takibin durduğunu belirterek; davanın duruşma açılmaksızın bu dava ile arasında hukuki ve fiili irtibat bulunan ---- sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Birleşen davada cevap dilekçesinde özetle;

davacı tarafın sözleşme gereği edimlerini gereği gibi yerine getirmediğini, müvekkilinin yaptığı ihtar ve bilidirimlere rağmen eksiklerin giderilmediğini, taraflar arasındaki sözleşmenin müvekkilince usul ve esaslara uygun olarak feshedildiğini, müvekkilinin davacı tarafa fazladan ödeme yaptığını ve müvekkili şirketin davacı taraftan alacaklı olduğunu, birleştirme talep edilen dosyada alacağın talep edildiğini belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizin ------ tarihli alınan bilirkişi raporunda özetle. Defterlerin Usulüne Uygun Tutulup Tutulmadığı Yönünden.

Sayın Mahkemece inceleme kararı verilmiş olmasına rağmen davacı birleşen davada davalı---- tarafından defter ve belge ibraz edilmediğinden davacı birleşen davada davalı kayıtlarında inceleme yapılamadığı, Tacir olan davalı-birleşen davada davacı davalı -----yıllarına ilişkin ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin TTK ve VUK hükümlerine göre zamanında yapıldığı, Asıl Dava Yönünden. Detayları Raporumuzun 5 ve 6.bölümlerinde detaylı olarak açıklandığı üzere.

Feshin Haklı Olup Olmadığı Yönünden: Davacının taraflar arasında imzalanan ------tarihli Alt Yüklenici Hizmet Tedarik Sözleşmesi'ni haklı sebeple feshettiği ve feshin geçerli olduğu,Fazla Ödenen Bedelin İadesi Yönünden: Bu fesih neticesinde davacının henüz yapılmamış işlere ilişkin ödediği tutarların iadesini talep edebileceği, söz konusu iade edilecek tutarın 124.956,20 USD olduğu, Cezai Şart Alacağı Yönünden: 17.099,99 USD Cezai şart ödenmesi gerektiğine, Davacı-karşı davalının ceza koşulunu aşan bir zararının olduğunu ispatına ilişkin dosyada bir belge ve delil bulunmadığından bu husustaki talebinin yerinde olmadığı,

Faiz Talebi Yönünden: Detayları Raporumuzun 4.bölümünde açıklandığı üzere, Sayın Mahkeme'nin kısmen ya da tamamen Davacı lehine hüküm kurması halinde; fazla ödenen bedel alacağına 24.06.2018 tarihinden itibaren, cezai şart alacağına dava tarihinden itibaren eğer para (USD) anapara alacağı için 3095 s.k m.4/a maddesi kapsamındaki Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun Faizinde Devlet bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır.Birleşen-------Sayılı Dosya Yönünden.

Alacak Talebi Yönünden: Davalı/karşı Davacının talep ettiği faturanın sözleşmenin feshinden sonra düzenlendiği, sözleşme hükmü gereğince fesihten sonra düzenlenen faturanın ödenmesinin talep edilemeyeceğine, Faiz Talebi Yönünden: Davalı-karşı davacı şirketin takip öncesinde faiz talebinde bulunmadığı için taleple bağlılık kuralı gereği bu konuda değerlendirme yapılmayacaktır.

Mahkeme'nin kısmen ya da tamamen Davacı lehine hüküm kurması halinde; takip tarihinden sonrasında yabancı para (USD) anapara alacağı için 3095 s.k m.4/a maddesi kapsamındaki “.. Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet bankalarının o yabancı para ile açılmış biryıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır.

(3095 Sayılı Kanun m.4a) ...” faizi isteyebileceği şeklinde rapor sunulmuştur.

Mahkememizin 15/01/2024 tarihli alınan bilirkişi raporunda özetle.

Taraflar arasındaki sözleşmenin feshi tarihi itibariyle, sözleşme konusu işin tüm deliller gözetilerek proje planında geçen aktiviteler bazında yaklaşık %80 oranında tamamlandığı, Sözleşme konusu işin ana hatlarıyla kurulum, canlıya geçiş ve eğitim aşamalarında kaldığı, sözleşmenin süresinde tamamlanamamasında gelen ek taleplerin ve gereksinimlerde değişikliğe gidilmesinin ve buna bağlı olarak proje planının birçok kez revize edilmesinin önemli ölçüde etkili olduğu, ayrıca hedeflenen aktivitelerin ekstra efor gerektirmesi ve zaman planını etkilemesi de başkaca nedenler arasında yer aldığı,

bu tip yazılım projelerinde değişimin kaçınılmaz olduğu, projelerde gereksinimlerin sık sık değişime uğrayabildiği, somut olayda da başlangıçta karar kılınan yapılarda ve isterlerde değişikliğe gidildiği sabit olduğu, Sözleşme konusu uygulama üzerinde inceleme yapma imkanı mümkün olmadığından edimlerin ifası ve yazılım yaşam döngüsünün belirlenen sürelerde tamamlanamaması yönünden taraflara bir kusur atfetmenin mümkün gözükmediği, sözleşme konusu işin son aşamalara dayanması ancak sonuçlandırılamamasının sözleşmenin feshedilmesi ile orantılı olduğu,

Proje planına göre işin tamamlanma oranı (%80) baz alındığında, sözleşme bedelinden işin tamamlanma oranının karşılığı hesaplanıp, davalı – karşı davacıya yapılan ödemeden mahsup edildiğinde, davalı-karşı davacının 0,40 USD tutarında alacaklı olduğu ve somut olayda bu tutarı davacı-karşı davalıdan talep edebileceği şeklinde görüş ve kanaatini bildirmiştir.

İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

Asıl davanın hukuki niteliği taraflar arasında akdedilen alt yüklenici hizmet tedarik sözleşmesinden kaynaklanan ödenen fazla bedelin iadesi, uğranılan zararın tazmini ve cezai şart bedeline ilişkindir.Birleşen ------ sayılı dosyasında davanın hukuki niteliği taraflar arasında akdedilen alt yüklenici hizmet tedarik sözleşmesinden kaynaklanan bedele ilişkin itirazın iptali davasıdır.

Asıl ve birleşen dava yönünden taraflar arasında akdedilen sözleşme, mehil yazışmaları dosyaya celp edilmiş, taraf tanıkları yeminli olarak dinlenmiş, bilirkişi heyetinden uyuşmazlığın çözümü için kök rapor ve ek raporlar aldırılmış, birleşen dosya yönünden takip dosyası celp edilmiştir.

Asıl dava yönünden yapılan incelemede taraflar arasında ------ tarihli alt yüklenici hizmet tedarik sözleşmesi imzalandığı, işbu sözleşmeye göre ------isimli tüzel firmaları için ------mevzuatları kapsamında -------- özgü uyarlama çalışmalarının ve çevre sistemler ile gerekli entegrasyonların yapılması amacıyla analiz, tasarı, eğitim, test, veri aktarımı ve canlıya geçiş hizmetlerini kapsadığı davalı tarafın sözleşmeye göre analiz kavramsal tasarı, veri aktarımı, test yapılması, canlı geçiş ve proje yönetimi adımlarında yükümlü olduğu, teknik tasarım entegrasyon tasarım, geliştirme, verinin eski sistemden çekilmesi,

veri aktarımı, test senaryolarının hazırlanması, canlı geçiş adımlarında danışman rolünde olduğu sorumlu ve bilgilendiren rolü bulunmadığı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalının sözleşmede tayin edilen süre içerisinde edimlerini tam olarak ifa etmediği bu nedenle davacının -------- yevmiye numaralı ihtarnamesi fesih ihbarında bulunduğu ve sözleşmeyi fesih ettiği, sözleşmenin haklı fesih olup olmadığı, davalının edimlerini ifa edip etmediği,

davalının süresinde ve edimlerini eksik ifa etmesi nedeniyle davacı tarafın zarara uğrayıp uğramadığı ve sözleşmede hüküm altına alınan cezai şart koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediği hususlarındadır.

Mahkememizce aldırılan teknik bilirkişi raporuna göre davalının sözleşme gereği iş tanımı belirlenmiş ve veri aktarımı, canlı geçiş aktarımında danışman rolünde olduğu, sorunlu ve bilgilendiren rolü olmadığı, projede analiz aşamasının %100 oranında tamamlandığı, tasarım aşamasının %100 oranında tamamlandığı, geliştirme faaliyetlerinin %100 oranında tamamlandığı, verilerin eski sistemden çekilmesi %100 oranıda tamamlandı, veri aktarım faaliyetlerin %100 oranında tamamlandığı, test senaryolarının hazırlanması ve testlerin uygulanması aşamasının %100 uygulandığı,

uygulamada kurulum ve canlıya geçiş planı uygulaması aşamasının tamamlanmadığı buna bağlı olarak anahtar kullanıcı eğitimi aşamasının da tamamlanamadığı, projeye katkı sunan davalı personelin projede aktif olarak çalıştıklarını gösterir çalışma bilgilerinin, uçak bilgilerinin ve çözüm önerileri bildirilerin dosyada mevcut olduğu, e-mail yazışmalarıyla bu durumun açıklığa kavuştuğu, sözleşmesini fesih tarihi itibariyle sözleşme konusu işin tüm deliller gözetilerek %80 oranında tamamlandığı,

sözleşmeye göre her ne kadar tamamlanma tarihi, ----- tarihli yönlendirme konusu hususunda projenin tamamlanma tarihinin ----- dönemi olarak revize edildiği ve taraflar arasında yapılan ek protokolle de 16 aylık olan proje süresinin tarafların mutabakatıyla 24 ay olarak değiştiği, projenin süresindetamamlanmamasının çok sayıda davacı tarafın talebi üzerine yapılan proje revizelerinden kaynaklandığı, bu anlamda edimlerin eksik ifa edilmesinde davalı tarafa kusur izafe edilmesinin mümkün olmadığı, sözleşmenin davacı tarafça fesih nedeniyle edimlerin kalan kısmınında ifa edilmesinin mümkün olmadığı,

tüm bu tanık beyanlarıyla da bu durumun teyit edildiği anlaşılmakla, davacı tarafın davalının sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle davalı tarafa dosya içerisindeki deliller kapsamında kusur izafe edilemeyeceğinden bedel iadesi ve cezai şarta hükmedilmesinin mümkün olmadığı ayrıca davacının bu edimlerin eksik ifası nedeniyle ne kadar zarara uğradığı konusunda delil ve belge sunulmadığından zarar miktarı somutlaşmadığından zarar tazminine ilişkin talebinde reddine karar vermek gerekmiştir.Birleşen dava yönünden yapılan incelemede taraflar arasında akdedilen 01/05/2016 tarihli alt yüklenici hizmet tedarik sözleşmesi

nedeniyle davacı tarafın davalıya edimlerin eksik ve süresinde ifa edilmemesi nedeniyle sözleşmenin feshine dair ihtarnameye cevaben birleşen dosya davacısı olan ----- yevmiye nolu ihtarnamesi ile birleşen dosyanın davalısı tarafından iade edilen ücret bedeline ilişin fatura olan ------ bedelli faturaya istinaden fatura bedelinin kısmen ödenmemesi nedeniyle -------sayılı takip dosyasıyla 149.467 ABD üzerinden takip başlatıldığı, işbu takibe borçlu tarafından itiraz edilmesi üzerine süresi içerisinde itirazın iptali davası açıldığı,

------sayılı dosyasına açılan işbu dava taraflar dava konusu, dava sebebi nedeniyle Mahkememizde görülen işbu davada aralarında irtibat bulunması nedeniyle HMK 166 maddesi gereğince birleştirme kaarı verildiği görüldü.

İşbu davada taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen sözleşmeden kaynaklanan ücret alacağına ilişkindir.Asıl ve birleşen dava yönünden yapılan bilirkişi incelemesinin sonucunda ve dinlenen yeminli tanıkların anlatımlarında birleşen dosya davalısı olan iş sahibinin sözleşmeyi haklı olarak fesh etmediği, işin %80 oranında tamamlandığı, işin %100 oranında tamamlanmama kısmının birleşen dosyanın davacının kusurundan kaynaklanmadığı bu nedenle birleşen dosya davacının sözleşme bedeline hak kazanacağı sözleşme bedelinin 633.333 USD olarak belirlendiği,

proje planı kapsamında işin tamamlanma oranına göre davacının hak edeceği ücret alacağın 506.666,40 USD olduğu, davacı karşı davacı tarafından 506.666,00 USD ödeme yapıldığı bu nedenle birleşen dosya davacının talep edebileceği alacak miktarının 0,40 USD olduğu kanaatine varılarak------- sayılı takip dosyasında itirazın kısmen kabulü ile takibin 0,40 USD üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacak faturaya davalı olduğundan ve likit kabul edildiğinden asıl alacak üzerinden %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.