İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/596 K.2025/173

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/596 Esas

KARAR NO:2025/173

DAVA

Sermaye Piyasası Kanunundan Kaynaklanan (Alacak)

DAVA TARİHİ: 17/05/2022

KARAR TARİHİ: 12/03/2025

Mahkememizde görülmekte olan Sermaye Piyasası Kanunundan Kaynaklanan (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dilekçesinde özetle.

Davalının müvekkili şirket nezdinde ----- yapan nitelikli bir yatırımcı olduğunu, davacı müvekkili nezdinde ------ yapmak için yatırım hizmetleri çerçeve sözleşmesini onayladığını, söz konusu sözleşme ile birlikte sermaye piyasası mevzuatı kapsamında dava konusu işlemleri yapmak için gerekli olan risk bildirim formu uygunluk testi gibi evrakları da usulüne uygun bir biçimde onayladığını, söz konusu belgeler ile birlikte davalının vadeli işlem opsiyon piyasasında farklı vadelerde ve farklı özelliklerde işlemler yapmaya başladığını,

söz konusu işlemlerin dayanak varlığı düşeceği ve yükseleceği beklentisi ile gerçekleştirilen ve belirli bir teminat kapsamında gerçekleştirilen işlemler olduğunu, aynı şekilde dava konusu işlemlerin tamamıyla ---- denetiminde ve ------- mevzuatına tabi olarak gerçekleştirilen işlemler olduğunu, dava konusu işlemler bir beklentiye dayalı olarak gerçekleştirildiğinden işlemin türüne, içeriğine ve riskin boyutuna göre belirli bir teminat ile gerçekleştirildiğini, davalının hesabındaki teminat hesabının da tüm yatırım şirketleri gibi ---- bünyesinde takip edildiğini,

huzurdaki davanın konusunun esasında söz konusu işlemlere dair olmadığından dava konusu işlemlere dair ayrıntılı çalışmalar yapılmasına gerek görülmeyeceğini, davalının beyanlarına veya itirazları kapsamında bu hususta ayrıntılı açıklama yapılacağını, davalının gerçekleştirdiği işlemlerin kapsamında zarar ettiğini, söz konusu zarar nedeniyle ---- nezdinde bulunan teminat hesabında büyük bir teminat açığı oluştuğunu, huzurdaki davanın müvekkili yatırım şirketi tarafından ödenmek zorunda kalan teminat hesabına ilişkin olduğundan davacı tarafından gerçekleştirilen ------- yatırım işlemlerine dair ayrıntılı açıklamalar yapılmadığını,

bununla birlikte Mahkeme tarafından da bilindiği üzere söz konusu işlemlerin kökeninin işlemlere konu edilebilecek dayanak varlıktaki değişimler olduğunu, davalının da pek çok yatırımcı gibi eğişim dalgalanma kapsamında yatırım yapmak isteyen bir yatırımcı olduğunu, davalının dava konusu işlemler konusunda bilinçli ve farkındalığı yüksek bir yatırımcı olduğunu, bu nedenle çok kısa bir zamanda çok sayıda işlem gerçekleştirdiğini ve yaptığı işlemlerin bir kısmında kar bir kısmında da zarar elde ettiğini, kar ve zarara rağmen işlem yapmaya da devam ettiğini,

söz konusu işlemlerin bir teminat kapsamında gerçekleştirilen işlemler olup tamamıyla ------ denetiminde ve ----mevzuatına tabi olarak gerçekleştirilen işlemler olduğunu, davalı hesabındaki teminat hesabının da tüm yatırım şirketli gibi------- bünyesinde takip edildiğini, davalının son işlemlerinde ise döviz ve diğer dayanak varlıkların yükseleceği beklentisi ile işlemler yaptığını, ancak ------- tarihinde alınan kur korumalı mevduat başta olmak üzere alınan ------------ önlemler dolayısıyla özellikle kurlardak volatilite beklenmedik bir biçimde ani ve sert bir düşük yaşadığını,

söz konusu düşüşün pek çok yatırımcı gibi davalının da beklentisinin ve dolayısıyla işlemlerinin tam aksi yönde bir zararın realize olmasına sebep olduğunu, davalının gerçekleştirmiş olduğu işlemler dolayısıyla zarar ettiğini, ancak bu zararın huzurdaki davanın konusu olmadığını, söz konusu zarar neticesinde işlemlerin negatif yönde seyir etmeye başladığını ve bunun sonucunda da davalının --------- nezdinde bulunan teminat hesabında ciddi bir teminat açık meydana geldiğini, davalının hesabında oluşan teminat açığının davalıdan telefon,

------ diğer iletişim araçları ile müteaddit kere talep edildiğini ancak davalının ısrarla ödemeye yanaşmadığını, söz konusu teminat açığının müvekkili tarafından ödendiğini, müvekkili şirketin ve davalı arasında imzalanan yatırım işlemleri çerçeve sözleşmesinin 11.2 bölümündeki vadeli işlemler ve opsiyon piyasası işlemlerine ilişkin teminat esaslarının düzenlenen kısmında belirtildiği gibi müşteri yatırım kuruluşu nezdindeki hesaplarında açık pozisyonlarına ilişkin belirtilen şekil ve şartlarda teminat bulundurma yükümlü olduğunu,

sözleşmenin 11.2 maddesinin devamında ------- işlemlerinde değer kaybı veya diğer nedenlerle teminatın altına düşmesi durumunda, müşterinin teminat tamamlama çağrısı üzerine teminatı tamamları gerektiğinin düzenlendiğini, yatırımcının taşıdığı pozisyon gereği teminat bulundurma yükümlülüğünün yerine getirilmesi gerektiğini aksi halde yatırımcı aracı kuruma aracı kurumun da ---- karşı sorumlu olacağını, davalı gibi pek çok yatırımcının söz konusu teminat hesabının ---- nezdinde tutulduğunu,

-------- yatırımcıların teminat tutarı bulunması gereken teminat seviyesinin altına düşmesi veya TL teminat açığı bulunması durumunda ilgili hesaplar için teminat tamamlama çağrısı yükümlülüklerini en geç bir sonraki işlem günü için belirlenmiş olan saate kadar yerine getirmek zorunda olduğunu, bu sebeplerle davalı gibi pek çok yatırımcının alınan ekonomik tedbirler sonucunda dayanak varlıktaki ani düşü dolayısıyla ciddi anlamıyla zarar ettiğini, gerçekten de 21.12.2021 tarihinde ülke çapında sadece 1 günde 1,4 milyar TL'lik teminat tamamlama çağrısı yapıldığını, söz konusu teminat tamamlama çağrısının davalıya sözleşmeye uygun olarak -----,

mail ve telefon ve diğer iletişim araçlarıyla bildirildiğini ve fakat davacının söz konusu teminatı aranmaktan imtina ettiğini, teminat tamamlama çağrısı bakımından ----- yeterli olduğunun düşünüldüğünü, ancak bu hususta bir tereddüt oluşması durumunda davalı ile gerçekleştirilen telefon görüşmelerine dair ses kayıtlarının müvekkilinin yatırım şirketinden getirtilmesini talep ettiklerini, davalının tüm teminat tamamlama çağrılarına rağmen gerekli teminatı yatırmadığını ve işlemleri kapatmadığını,

davalı tarafından teminat tamamlanmadığından dolayı ----- talebi ve ilgili mevzuat çerçevesinde söz konusu teminatın müvekkili tarafından ödemek zorunda kaldığını, ------nezdindeki eksi bakiyenin davalının teminat tamamlama çağrısına uymaması sebebiyle müvekkili tarafından tamamlanması gerektiğini, müvekkilinin uğradığı bu kaybın temerrüt faiziyle birlikte tazminini talep etme zorunluluğu doğduğunu,

yapılacak yargılama sonunda ve toplanacak beyanlar ile deliller çerçevesinde davalı tarafından yatırılmayan teminat sebebiyle müvekkili nezdinde doğan zararın fazlaya ilişkin haklar saklı kalarak şimdilik 150.000TL'sinin faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkili şirkete verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasını talep ve dava etmiştir. Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle.

Davacı aracı kurum nezdinde 10.11.2021 tarihinde ------ işlemleri yapmak amacıyla hesap açtığı, 67.000 TL yatırarak işlemlere başladığı, davacı aracı kurumun ihmalleri neticesinde tüm kazancını kaybettiği, Davacı tarafın 167.000 TL tutarında bir zarara uğradığını iddia ederek, -----yapıldığı iddia edilen ödemeyi tevsik edici hiçbir delil ibraz etmediği, Davacı aracı kurumun, işlem emirlerini borsaya bildirmeyerek zararın oluşmasına neden olduğu,

17.12.2021 günü öğleden sonra ----- endeksinin yönünü aşağı çevirmesi ile birlikte riskini azaltmak istediği ve elindeki ----- uzun pozisyonlarının sayısının fazlalığı, bu pozisyonları kapatması durumunda piyasa fiyatının gerileyebileceği ve zararını arttırıcı etki oluşacağını değerlendirerek,--- pozisyon sayısını azaltmak yerine---- arttırmayı tercih ettiği, mevcut riskini dengelemek adına ------- emirleri girdiği, emirlerin iletildiği ve fakat sonradan yaptığı kontrolde emirlerin iptal edildiğini fark ettiği, davacı aracı kurumun dava dilekçesinde bu hususlara yer vermediği,

iptal nedeni olarak da ------- tarafından iptal edildiği yönünde bilgi verildiği, şayet iletilen emirleri iptal olmasaydı karını ve teminatını koruyabileceği, Emirlerin iptal edilmemesi durumunda; -------tarihinde zarar etmeyerek karını koruyabileceği, emirlerin iptal olması sebebiyle bu durumdan mahrum bırakıldığı, zamanında verdiği ve fakat davacı aracı kurum tarafından iptal edilen emirler gerçekleşmediği için davalı müşterinin hesap bakiyesinin artıya geçmediği, Ek teminat yatırma imkânı bulunmadığı için de, zararda olan pozisyonların davacı aracı kurum tarafından resen zararına kapatıldığı, gerekli özenin gösterilmediği,

-------- formu imzalatılmadığı gibi bir örneğinin verilmediği, deneme hesabının açılmadığı, teminat miktarını aşan bir zarardan sorumlu tutulamayacağı, nitelikli yatırımcı sıfatı taşımadığını iddia ederek davanın reddi ve yargılama gideri ve vekâlet ücretinin dava değeri üzerinden hesaplanarak davacı tarafa yüklenmesi talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME VE DELİLLER

Dava hukuki niteliği itibariyle taraflarca akdedilen yatırım hizmetleri çerçeve sözleşmesi kapsamında davalının yaptığı---- sonucunda ortaya çıkan teminat açığını tamamlamamış olması nedeniyle davacı aracı kurum tarafından --------davalı adına ödenen tutarın tahsiline ilişkindir.Mahkememizce alınan 13/03/2023 bilirkişi raporunda özetle.

Dosya eki’nde yer alan tüm sözleşme ve formlar incelendiğinde, sözleşme ve formların sermaye piyasası mevzuatına uygun olarak tanzim olunduğu ve davalı tarafından onaylandığı, davacı aracı kurumun davalı müşterisini, gerçekleştirilen işlemlerden doğan teminatın tamamlanması hususunda mevzuata ve taraflar arasındaki sözleşmelere uygun şekilde zamanında uyardığı, elektronik posta yoluyla davalıyı bilgilendirdiği,

taraflar arasında akdedilen sözleşme ve diğer formlarda yer alan hükümler çerçevesinde, davalı müşterinin her halükarda, hesabındaki eksi bakiyeyi herhangi bir bildirim veya ihbar beklemeksizin eksi bakiyenin oluştuğu tarih itibariyle ivedi şekilde ödemekle yükümlüğü olduğunun belirtildiği, davalının hesabındaki eksi bakiyeyi tamamlamaması halinde aracı kurum tarafından --------ödeme ve bunu davacıya rücu hakkının bulunduğu,

sermaye piyasası mevzuatı ve takas süreçlerine ilişkin düzenlemelerin de davacı kurumun takas alacağı nedeniyle davalıya rücu hakkını aracı kurumlara bahşettiği, davacı aracı kurumun ------teminat açığından kaynaklı alacağının bulunduğu ve davacı aracı kurumun, husule geldiği iddia olunan zarardan, yukarıda açıkladığımız teknik ve hukuki gerekçeler çerçevesinde sorumlu tutulamayacağı, anılan tutardan davalının sorumlu bulunduğu sonuç ve kanaatini bildirmiştir.

Mahkememizce 24/05/2024 tarihli alınan bilirkişi raporunda özetle.

Heyetçe hazırlanan kök rapora vaki itirazların değerlendirilmesi neticesinde, anılan itirazların kök raporda ulaşılan sonuç ve kanaatimizi değiştirir mahiyette bulunmadığı, süreç içerisinde sermaye piyasası mevzuatı ve takas mevzuatı çerçevesinde davacı kurum tarafından gerekli işlemlerin ve bildirimlerin yapıldığı, taraflar arasında münakid sözleşme hükümlerine aykırılık teşkil edebilecek bir hukuka aykırılığa rastlanmadığı,

davalının hesabında oluşan teminat açığının davalı tarafından kapatılmaması nedeniyle, davalının hesabındaki eksi bakiyenin tamamlanmaması halinde davacı aracı kurum tarafından ------ödeme yapılması gereği bulunduğundan, ödeme tutarının davalıya rücu edilmesinin yerinde olduğu, davacı aracı kurumun 28.12.2021 tarihi itibariyle -3.760.177,05 TL teminat açığından kaynaklı alacağının bulunduğu ve davacı aracı kurumun, anılan tutarı davalıdan talep hakkı bulunduğu sonucuna varıldığı kanaatini bildirmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre davacı aracı kurum ile davalı arasında yatırım hizmetleri çerçeve sözleşmesi akdedildiği, yargı denetimine elverişli bilirkişi raporunda gösterildiği şekilde davacının kayıtlarına göre ---- tarihi itibariyle ---- takas alacağının bulunduğu, uyuşmazlık konusu işlemin-------- işlemi olduğu, teminat açığının sistem tarafından aracı kuruma raporlanmasından sonra teminat açığı olan müşteri adına yeni bir emir girilmesine sistemin engel olduğu, teminat açığı kapatılmazsa aracı kurumun bunu takasbanka ödeme yükümlülüğü bulunduğu,

dosyada mevcut olan davacı ile davalı arasındaki davacı kurum tarafından davalıya yapılan teminat tamamlama konulu bilgilendirmelerin ---tarihinde saat 12:15:51'de , ------ tarihinde saat 09:06:57 de, seans açılmadan önce --- tarihinde saat 09:21:13'de yapıldığı, borsanın yazısına istinaden hesabın ----------- işlemleri sonrasında hesap güncelemesi ile beraber kullanılabilir teminat değerinin riskli duruma düştüğü , davacı aracı kurumun davalı müşterisine taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamındaki hükümlere göre zamanında uyardığı elektronik posta yoluyla davalıyı bilgilendirdiği,

davalının hesabındaki eksi bakiyeyi tamamlamaması halinde aracı kurum tarafından takasbanka ödeme ve bunu davacıya rücu hakkı bulunduğu ,------ mevzuatı ve takas sürecine ilişkin düzenlemelerinde davacı kurumun ----- alacağı nedeniyle davacıya rücu hakkını aracı kurumlara bahşettiği , taraflar arasında akdedilen çerçeve sözleşmesinin 11. Maddenin teminat hükümleri ile 11.2 vadeli işlemler ve --- işlemlerine ilişkin teminat esasları kapsamında aracı kurumun teminat tamamlama çağrılarına rağmen teminat açığının kapatılmaması halinde rücuya tabi olmak üzere teminat açığının kapatılacağı, her türlü iletişim yoluyla müşteriyi uyarma hakkı olduğu,

davalının daha önce davacı aracı kurum tarafından düzenlenen uygunluk testlerini geçtiği ve ------- ilgili tüm prosedürün tamamlandığı buna göre dosyada mevcut olan hesap ekstresi müşteri portföyü ve bilirkişi incelemesi kapsamında oluşan açık nedeniyle davacı tarafından sözleşme hükümlerine uygun olarak davalının açık pozisyonlarının kapatıldığı dolayısıyla da davacı tarafından yapılan tüm işlemlerin sözleşme hükümlerine uygun olarak gerçekleştiği,

oluşan teminat açığı nedeniyle davacı tarafından davalı adına takasbanka ödenen ve davalının hesabının ulaştığı tutarın davalıdan talep edebileceği anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.