İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/310 K.2024/321

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/310

KARAR NO : 2024/321

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 02/05/2024

KARAR TARİHİ : 03/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ----- Şubesi nezdinde bulunan ----- çek hesap numarasına bağlı dava dilekçesinde belirtilen çeklerin yetkili hamili ve keşidecisi olduğunu, şirketin ödemelerinde kullanılmak üzere; işbu çekleri 01.01.2020 tarihli olarak 1.000-TL olarak düzenleyerek imzaladığını ve şirket ödemelerinde kullanılmak üzere şirket muhasebesi ile ilgilenen ...'na teslim ettiğini, ancak çeklerin müvekkili tarafından kaybedildiğini, 01.01.2020 tarihli, her biri 1.000-TL bedelli 61 (altmış bir) adet çek yaprağının zayii sebebi ile iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 818/1-s ve 757.maddesi kapsamında çek iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde;

'' (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."

"İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise;

'' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir.

Kanunun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca;

''(1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

(2) Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir." Hükümleri yer almaktadır. Anılan maddeler uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı çeki kaybeden hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulun ---- Karar sayılı İlamında vurgulandığı üzere)

Bu nedenle hem yasal düzenlemedeki açıklık hem de geçerliliğini sürdüren istikrarlı Yargıtay uygulaması dikkate alındığında, keşidecinin çek iptali davası açmasına yasal olanak bulunmadığı kabul edilmelidir.

Keşideci - hesap sahibinin kaybettiği, çaldırdığı yada benzer şekilde elinde çıkan çek veya çek yaprağı ile ilgili olarak kendisinden talepte bulunulması halinde, hak iddia edene karşı menfi tespit davası açması mümkündür.Sonuç olarak, dava dilekçesi içeriğinde, iptali istenen çek yapraklarının davacının mali müşavir olarak çalıştığı ----- keşideci olduğu çekler olduğu,

işbu çeklerin şirket ödemelerinde kullanılması için davacıya teslim edildiği mali müşavirin hamil konumunda olmadığı veya hamil olarak ciro edilmemesi sebebiyle kendi adına çekler hakkında dava açamayacağı diğer bir değişle çek üzerinde hak sahibi olan kişi olmadığından davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla HMK' nın 114/1-d ve 115/2. Maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.