İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/404 K.2024/590

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2021/404 Esas

KARAR NO:2024/590

DAVA

Alacak ve Teminat Mektubunun İadesi (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan )

DAVA TARİHİ: 17/06/2021

KARAR TARİHİ: 13/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak ve Teminat Mektubunun İadesi (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

İDDİA

Davacı vekili, davalı şirket ile dava dışı -----müteşekkil ----- müvekkil şirket arasında akdedilen sözleşme ile adi ortaklık taahhüdü altında bulunan -------- bünyesinde yer alan üstyapı işlerinin yapımı müvekkil şirket tarafından alt yüklenici olarak üstlenildiğini, sözleşmenin-------maddesinde kararlaştırıldığı şekilde müvekkil tarafından 2.000.000,00 TL kesin teminat mektubu verildiğini, sözleşmenin “Yürürlük” başlıklı 34 üncü maddesi uyarınca müvekkilin, adi ortaklık tarafından İdareye bildiriminin yapıldığını, -------- yazısı ile müvekkilin söz konusu işte alt yüklenici olarak çatışmasının uygun görüldüğünün bildirildiğini,

işin devamı sırasında sözleşmenin adi ortaklık tarafından davalı ------------ devredildiğini, sözleşmenin 10.1. maddesinde, hakedişin idarece onaylanmasını takiben 3 gün içinde altyüklenici hakedişinin düzenleneceği ve İdare tarafından müteahhidin hakkedişinin ödenmesini müteakip 5 gün içinde altyükteniciye hak ediş ödemesinin yapılacağının kararlaştırıldığını, işin başlangıcından itibaren hakediş ödemelerinin sözleşme şartlarına uygun yapılmadığını, süresinde ve tam olarak ödemediğini, bu hususta gönderilen yazı ve e-postalardan sonuç alınamadığını,

bunun üzerine tarafların karşılıklı mutabakatı sonucu taraflar arasındaki sözleşmenin sonlandırıldığını, işin başlangıcından itibaren KDV hariç 12.089.479,29 TL tutarında 9 kez hakediş düzenlendiğini, sözleşmenin sonlandırılmasından sonra 27/02/2020 tarihli tutanakla, müvekkile ait ------- bulunan şantiyeden alınan malzemeler karşılığnda müvekkile 78.750,00 TL ödeneceğinin kararlaştırıldığını, yine ayrı bir tutanakla-------- tesisatının 60.000,00 TL bedelle satın alındığını, ayrıca, davacı müvekkile ait 17.551,83 m3 malzemenin ----davalı şirket uhdesinde bırakıldığını, bu malzeme bedeli olan 347.947,47 TL'nin müvekkile ödenmesi gerektiğini,

davalı şirketin uhdesinde bulunan teminat mektubunun süresinin uzatılmasını talep ettiğini, mektubun süresinin 30/07/2021 tarihine kadar uzatıldığını, sözleşme ilişkisinin sonlandığı tarihe kadar müvekkilin tüm yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, davalıdan alacaklı durumda olduğunu, müvekkile iade edilmesi gereken teminat mektubunun karşı tarafça nakde çevrilmesi halinde telafisi güç ve imkansız zararlara uğranılacağını, öncelikle, teminatsız olarak, Sayın Mahkeme'nin aksi kanaate olması halinde ise uygun bir teminat karşılığında teminat mektubunun nakde çevrilmesinin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına,

müvekkilin sözleşme kapsamında yaptığı işlerden bakiye alacaklarına ilişkin şimdilik 970.524,60 TL ile müvekkil tarafından bırakılan malzemâ bedellerine karşılık şimdilik 486.697,40 TL olmak üzere toplam 1.457.222,00 TL alacağın temerrüt tarihinden, olmadığı taktirde dava tarihinden itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, ayrıca davalıya verilen----- bedelli teminat mektubunun müvekkile iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili, müvekkili ile dava dışı----------sözleşmesi imzalandığını, devam eden süreçte de söz konusu projenin üst yapı işlerinin davacı ------tarafından yerine getirilmesi için müvekkil ile davacı firma arasında sözleşme akdedildiğini, sözleşmenin ifası sırasında davacı firmanın ekonomik sıkıntı içine girdiğini, işçilerin ücretlerini dahi ödeyemez duruma geldiğini, davacının, ----- dosyası ile konkordato başvurusunda bulunduğunu,

üstelik davacı firmanın tür değişikliği yaparak ----statüsüne geçtiğini ve bu kez de -------- dosyası ile bir kez daha konkordato başvurusunda bulunduğunu,----------yazısıyla “Alt işverenin ödeme güçlüğüne düşmesi durumunda, alt işverene ilişkin ücret alacaklarının önce asıl işverenden talep edilmesi gerektiği, bu kapsamda müvekkil şirketin ödeme güçlüğüne düşüp düşmediği konusunda” müvekkil şirketten bilgi talep edildiğini, müvekkil şirketin, gerek projenin devamı gerekse de İdare'ye karşı yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla hiçbir fedakarlıktan kaçınmayarak projeyi kendi imkanları ile tamamladığını,

üstelik ---- ------ davacı hakkında idari para cezası tahakkuk ettirdiğini, davacının eksik ve ayıplı imalatları nedeniyle müvekkil firmanın İdare tarafından defalarca kez uyarıldığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin “Taahhüdün Yerine Getirilmemesi” başlıklı 15. maddesi.

“Aft yüklenicinin, taahhüdünü işbu Sözleşme, Ana Sözleşme ve eklerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi hallerinde, Ana Sözleşmede yer alan oranda gecikme cezası uygulamak üzere, Müteahhit'in en az 10 gün süreli ihtarına rağmen aynı halin devam etmesi durumunda ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı Ana Sözleşme-hükümlerine göre tasfiye edilir” hükmüne amir olduğunu, teminat mektubunun, davacının eylemleri nedeniyle müvekkil firmanın olası zararlarının temini için verildiğini,

müvekkil firmanın olası zararlarının temini açısından tek imkanının dava konusu teminat mektubu olduğunu, haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Eser Sözleşmesinden kaynaklı alacak davası ve , davacı yükleniciye yapılacak ödemelerin teminatı olarak davalıya verilen teminat mektubunun iadesine ilişkindir. Dava dışı---- arasında ----tarihinde --- arası kavşak tanzimi, toprak işleri, tünel, sanat yapıları, üst yapı ---- yapım işi ikmal inşaatı işleri ile ilgili olarak sözleşme imzalanmış, bilahare ----muvafakati ile ----- devredilmiştir.

Bu nedenle artık davacı sadece davalımız ile sözleşme imzalamış olup, iş bu davayı da imzalamış bulunduğu bu taşeronluk sözleşmesine dayandırmaktadır.

Mahkememizce taraf delilleri toplanmış, yapılan inşaat işleri ile ilgili tüm belgeler, hak edişler, keşif özetleri,---- tüm tutanaklar getirtilmiş, taraf şirketlerin ticari kayıtları inceletilmiş, tüm deliller değerlendirilmek suretiyle sonuca varılmıştır.Taraflar arasındaki akdi ilişki ihtilafsız olup, davalı tarafın ayıplı iş yapıldığı iddiası mevcuttur.

Bu konuda davalı taraf mesajlara dayansa da, söz konusu olan mesajlar incelendiğinde bunların ''ayıp ihbarı'' niteliğinde bulunmadığı, neleri ayıplı olduğu belirtilip bunların giderilmesi için bir süre verilip giderilmediği takdirde de sonuçlarının ihtar edilmediği; kaldı ki TTK 18/3 maddesi gereğince tacirler arasında diğer tarafı temerrüte düşürmeye, sözleşmeyi feshe, sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar veya ihtarların Noter aracılığıyla, taahhütlü mektuplar telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemiyle yapılması gerektiği;

mahkememize sunulan mesajların ayıp ihtarı niteliği bulunmadığı gibi usulünce de yapılmadığı belirlenmiştir.

Ayrıca davalı şirketin incelenen kayıtlarında bizzat davacı alacağını 800.269,30 TL olarak kayıtlı olduğu; davalı şirketin, karşı tarafça ödenmesi gerekirken kendisinin ödediği ------- borçlarını, motorin yansıtma bedellerini, mekanik kesintileri, nakliye bedellerini, asfalt bitimi, personel yemek bedelini, işçilik yansıtma bedelini ve bu gibi kalemlerini kestiği 3 adet faturada tek tek gösterip; davacı alacaklarından bunları düştükten sonra 800.269,30 TL davacı alacağının gözüktüğü;

davacı tarafından karşılanması gerekirken davalıca karşılanan her tür harcama yada 3.kişilere yaptırılan işlerin davacıya fatura edilmiş iken, davalının iddia ettiği gibi eksik ve ayıplı işler gerçekten bulunsaydı bunların fatura edilmemesi ve bizzat davalı kayıtlarında davacı alacağından düşülmeyeceği, hayatın olağan akışına aykırı bulunmuş; bu nedenle davacının yaptığı işlerin ayıplı işler olmadığı,

bizzat davalının kayıtlarına göre kabul görüp, bunlardan davacı tarafından yapılması gereken ancak davalıca yapılan yada 3.şahıslara yaptırılan tüm işlerinde bedeli düşüldükten sonra davalı kayıtlarına göre gerçekleşen davacı borcu 800.269,30 TL olduğu mahkememizce kabul edilmiş, Davacının ---- incelenen ticari kayıtları yönünden talimat yolu ile alınan raporda da, davalı tarafta kalan stok malzemenin değerini 481.341,42 TL olduğu belirlenmiş ve mahkememizce bu miktar kabul edilmiş, Adi ortaklık zamanındaki kayıtlarda incelenip bu kayıtlar yönünden davacının devir eden alacağının 0,11 TL olduğu belirlenmiş,

buna ilişkin bilirkişi raporu da mahkememizce kabule şayan bulunmuş olup;Toplanan tüm delillerde, davalı şirketin ----- birlikte adi ortaklık oluşturmak suretiyle yapımını üstlendiği ----arası kavşak tanzimi, toprak işleri, tünel, sanat yapıları, üst yapı --------- yapım işi ikmal inşaatı işlerinde, davacımızı bir kısım işler yönünden alt taşeron olarak görevlendirdiği; taraflar arasında bir eser sözleşmesinin oluştuğu; davacı taşeron'un üstlendiği işleri tamamladığı; bir an için yaptığı işlerin ayıplı olduğu kabul edilse dahi, davacının ''süresinde ve usulünce yapılmış ayıp ihtarı bulunmadığı'' savunmasına nazaran;

tarafların tacir oldukları, TTK 23/C maddesi gereğince gerçekleşen ve süresinde bir ayıp ihtarının bulunmadığı; yine bu ayıbın bir yerde gizli ayıp olduğu kabul edilse dahi TBK gereği ''ayıp ihtarı'' niteliğinde ihtarlar ile davacı yana bildirilmediği, her şeyden önce de bizzat davalının kendi ticari defterine göre davacıya 800.269,41 TL borçlu olduğunun kayıtlı olması;

davalı kayıtlarında bu rakama ulaşılırken davacı tarafından karşılanması gerekirken davalıca karşılanan yada 3.şahıslara yaptırılan tüm iş bedelleri de düşüldükten sonra bu miktarın kaydedilmiş olması karşısında davacı tarafın bakiye iş bedelinden 800.269,41 TL alacaklı olduğu tespit edilmiş, yine davacıya aitken davalıda kalan stok malzeme bedelinin de bizzat incelenmesiyle tespit edilen 481.341,42 TL bedeli eklendiğinde davacının 1.281.610,72 TL alacaklı olduğu mahkememizce kabul edilmiş,Davacı tarafın davalıya verdiği sabit olan teminat mektubunun amacı;

işin sonunda davacı yüklenici aldığı avans ödemelerinden daha az iş yaptığı ortaya çıkarsa, idarenin zararını karşılamaktır. Ancak davamızda, davacı yüklenici tahsil ettiği iş bedelinden daha fazlasını inşa etmiş ve 1.281.610,72 TL alacaklı hale gelmiştir.

Davacı alacaklı iken, davalının teminat mektubuyla güvence altında kalmasına karar verilmeyeceği, artık bu teminat mektubunun iadesine karar verilmesi gerektiği mahkememizce kabul edilmek suretiyle aşağıdaki hüküm tesis olunmuştur.Hüküm altına alınan miktar, 1.281.610,72 TL alacak ile 2.000.000,00 TL teminat mektubu bedelinin toplamı olan 3.281.610,72 TL olup, eksik harç ve vekalet ücretleri takdirinde de bu miktarlar nazara alınmıştır. (kabule ilişkin kısım yönünden)

DAVANIN KISMEN KABULÜNE

1.281.610,72 TL'lik dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline davacıya verilmesine,

Fazlaya dair alacak talebinin reddine,

Davalıya verilen ---------- bedelli teminat mektubunun davalı yanca davacıya iadesine,

Alınması gereken 224.166,82 TL ilam harcından peşin olarak alınan 24.885,72 TL ilam harcının mahsubu ile eksik 199.281,10 TL ilam harcının davalı şirketten alınıp hazineye irat kaydına,

Tamamı davacı tarafça karşılanan 24.885,72 TL ilam harcıyla 59,90 TL başvuru harcı toplamı, 24.945,62 TL harcın tamamı ile, 7.500,00 TL bilirkişi inceleme ücretlerinin ve 821,00 TL talimat ve posta giderinin kabul ve ret oranına göre 7.897,36 TL lik kısmının toplamı 32.842,98 TL yargılama giderinin davalıdan tahsiline davacıya verilmesine; karar kesinleştiğinde bakiye gider avansı kalırsa davacıya iadesine,

Dava açılmadan önce gidilen zorunlu arabuluculuk ücreti olan 1.360,00 TL'nin kabul ve ret oranına göre 1.195,00 TL sinin davalıdan tahsiline, kalan 165,00 TL sinin ise davcıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, bu hususta harç tahsil müzekkeresi hazırlanmasına,

Karar tarihindeki AAÜT gereğince davacı lehine 300.448,30 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine; reddedilen kısım üzerinden de 28.097,81 TL nispi vekalet ücretinin davacı şirketten alınarak davalı şirkete verilmesine,

Dair karar, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, karar gerekçesinin tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olarak oy birliği ile verildi, açıkça okundu usulen tefhim olundu. 13/06/2024