İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/83 K.2025/167

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/83 Esas

KARAR NO:2025/167

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 30/01/2024

KARAR TARİHİ: 05/03/2025

Mahkememizde görülen İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle davacı sigorta şirketi tarafından, ----- tarihleri

arasında geçerli olmak üzere, --- düzenlendiğini; ----isimli firmaya, birtakım oto yedek parça emtia satışı yapıldığını; satışı yapılan oto yedek parça emtialarının ---- olan karayolu nakliye taşıması için --- görevlendirildiğini; organize edilen nakliye planı kapsamında, emtiaların ------ yüklendiğini; aracın, --------- tarihinde ----- seyir halindeyken devrilmesi suretiyle trafik kazası meydana geldiğini; işbu kaza neticesinde sigortalanan filtre elementleri ve yakıt filtrelerinin hasara uğradığını;

oluşan bu hasara ilişkin sigortalı ------tarafından davacı şirkete yapılan başvuru neticesinde ekspertiz incelemesi yapıldığını ve eksper marifetiyle yapılan inceleme neticesinde davacı sigorta şirketi tarafından hasara uğrayan emtialar için sigortalıya 9.089,85 EURO hasar ödemesi yapıldığını; davacı sigorta şirketi Türk Ticaret Kanunu’nun 1472. maddesi ile sigortalısının haklarına halef olduğunu; anılan maddenin.

"Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder.

Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir." hükmünü havi olduğunu; ilgili madde gereğince davacı sigorta şirketinin ödemiş olduğu hasar bedelini taşıyıcı -----olan davalıya rücu hakkı bulunduğunu; davalı ------ sorumluluk sigortacısı olup takibe haksız şekilde itiraz ettiğini;

sigortalının emtiasının uğramış olduğu hasar miktarının eksper raporu ile sabit olduğunu;----- sayılı ilamında belirlendiği gibi ekspertiz raporlarının hukuken geçerli delil niteliği taşıdığını.

5684 s.lı Sigortacılık Yasası'nın 2/m maddesinde; ''Sigorta eksperi, Sigorta konusu risklerin gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan kayıp ve hasarların miktarlarını, nedenlerini ve niteliklerini belirleyen ve mutabakatlı kıymet tespiti, ön ekspertiz ve hasar gözetimi gibi işleri mutad meslek olarak yapan tarafsız ve bağımsız kişi'' olarak tanımlandığını; aynı kanunun 2. maddesinin 17. fıkrasında ''eksperler tarafından düzenlenen raporların delil niteliği taşıdığı''nın belirtildiğini---------- ilamında da ekspertiz raporunun kuvvetli delil niteliğinde olduğu kabul edildiğini;

dava öncesi, davalıya oluşan hasarla ilgili rücu ihtarı gönderilmiş olup davalı tarafça ödeme yapılmadığını; rücu alacağının tahsili amacıyla davalı aleyhine, -------sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını; davalının borca haksız ve kötü niyetli olarak itiraz etmiş olup, ------ sayılı icra takibini durdurduğunu; icra takibine yapılan haksız itirazın iptali amacıyla, huzurda görülecek davanın ikame edilme zaruretinin hasıl olduğunu;

açıklanan nedenlerle, borçlunun ----- icra takibine yaptığı haksız ve hukuka aykırı itirazının iptaline, takibin devamına karar verilmesini ve davalı aleyhine %20`den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dışı ---------- sorumluluğunda yapılacak taşımalar, davalı şirket nezdinde----- başlangıç ve---- bitiş tarihli ----------- sigortalı olduğunu; dava konusu taşımaya CMR Konvansiyonu hükümleri öncelikli olarak uygulanacağını; ----- “Eşyaların Karayolunda Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi”ne (“CMR”) 3939 sayılı yasa ile taraf olmuş, söz konusu Sözleşme ------ açısından yürürlüğe girdiğini.

Anayasa m. 90 f. 5 uyarınca usulüne göre yürürlüğe konmuş milletlerarası anlaşmalar kanun hükmünde olduğunu. MÖHUK m. 1 f. 2’de de,------ taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümlerinin saklı olduğunun açıkça belirtildiğini.

CMR’nin 1. maddesi uyarınca, bir kara taşımasının yükleme veya boşaltma yerlerinden birinin konvansiyona taraf ülkelerden biri olması halinde, başkaca koşul aranmaksızın sözleşme hükümleri uygulama alanı bulacağını; somut olayda, hem yükleme yeri ülkesi----, hem de boşaltma yeri ülkesi ------- taraf olduğundan derdest uyuşmazlığa işbu Konvansiyonun hükümlerinin öncelikle uygulanacağını; dava konusu talepler zamanaşımına uğradığını; dava konusu uyuşmazlığın tabi olduğu CMR Konvansiyonu m. 32 uyarınca, zamanaşımı süresinin, teslimde kısmi kayıp, hasar veya gecikmelerde, teslim tarihinden itibaren 1 yıl olduğunu;

dava konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını; taşıma konusu emtia hasarının, 08.12.2022 tarihinde meydana geldiğini.

Sayın Mahkemeniz nezdinde açılan işbu davanın, 30.01.2024 tarihinde açıldığını; davacı tarafça sigortalı şirkete 1 senelik süre içerisinde herhangi bir başvuru yapılmadığını; ispat külfetinin davacı tarafta olduğunu; davanın zamanaşımı sebebiyle reddine karar verilmesini talep ettiklerini; davacı tarafın işbu dava kapsamında aktif husumet ehliyetine haiz olmadığını; asla kabul anlamına gelmemek kaydı ile hasar dosyası kapsamında alınan eksper raporundaki zarar tespitinin dikkate alınması gerektiğini;

dava konusu hasara ilişkin davalı şirket nezdinde açılan -------- dosyası kapsamında inceleme yapılmış olup davacı tarafın kendi sigortalısına yaptığı ödemenin kendi abonman Poliçe sigortası teminatı kapsamında olup olmadığını ispat edemediğini; davacı tarafın tanzim ettiği poliçesi kapsamında olmayan bir hasar için sigortalısına ödeme yaptığını; dolayısıyla, işbu davaya ilişkin aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını.

Emtea Nakliyat Sigortası Genel Şartları’nın 5. maddesi uyarınca, "Aşağıdaki hususlar, sigorta hususi avarya dahil akdedilmiş olsa bile sigortanın dışındadır: Malların sevk ve naklinde, sebebi ne olursa olsun vaki gecikmeler, karantina veya kışlama tevakkufları, yükleme veya boşaltma istarya ve süresteryaları ile bunlara ait resim, harç ve masraflar; kur ve rayiç farkları veya faiz kayıpları, teslim etmemekte temerrüt veya geç teslim tazminatı. kardan mahrumiyet;

malların zati ayıbına izafe olunabilecek her türlü avarya, zayiat, bozulma ve eksilmeler , malların gereği veçhile hazırlanmamış veya tertiplenmemiş olmasından veya ambalaj kifayetsizliğinden ileri gelen ziya ve hasarlar; suhunetin ve atmosferik şartların tesirleri; mutad akma, fire ve aşınmalar fare, sıçan, kurt ve diğer haşaratın ika ettiği tahribat Sigortanın akidi nakliyatı bizzat yaptığı veya adamlarına yaptırdığı takdirde, kaptanın ve gemi adamlarının barataryasından, hile ve hud'asından, ihmalinden, ihtiyatsızlığından, ehliyetsizliğinden ileri gelen zıya ve hasarlar sigortaya dahil değildir.";

bu kapsamda, davacının poliçe kapsamında olmayan hasar için sigortalısına ödeme yaptığı sabit olduğundan davacı tarafın işbu dava bakımında aktif husumet ehliyetine haiz olduğunun kendiliğinden kanıtlandığını; dava konusu taleplerin davalı şirket tarafından tanzim edilen sigorta poliçesinin teminatı kapsamı dışında olduğundan, davalı şirketin dava konusu zarara ilişkin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını; asla kabul anlamına gelmemek kaydı ile poliçede yer alan 5.000,00 Euro’luk muafiyetin uygulanmasının zaruri olduğunu; taşıma konusu emtia zararının poliçe teminatı dışında kaldığını;

asla kabul anlamına gelmemek kaydı ile poliçede 5.000,00 Euro’luk muafiyet bulunduğunu; sorumluluğun kabulü anlamına gelmemek kaydıyla birlikte, davacı tarafın sınırlı sorumluluk hükümleri üzerinde kalan talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini; davalının dava konusu hasardan sorumlu tutulamayacağına dair savunmalara hiçbir şekilde halel gelmemek kaydıyla, bir an için davalının sorumlu olduğu düşünülse dahi, taraflar arasındaki uyuşmazlık CMR hükümlerine tabi olduğundan, tazminat miktarının da CMR m. 23 ve 25 hükümleri uyarınca hesaplanmasının zorunlu olduğunu.

CMR m. 25’de, “Hasar durumunda taşımacı, yükün madde 23 paragraf, 1, 2 ve 4 gereğince belirlenen değerine göre hesaplanmış kıymetten düşme karşılığı olan bedeli öder.” hükmünün bulunduğunu; dava konusu hasara ilişkin tazminat miktarının, CMR m. 23 hükmü uyarınca tespit edilmesi gerektiğini.

CMR m. 23/1’de, “Bu sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır.” ifadesine açıkça yer verildiğini. CMR m. 23 f. 2 ise “Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa geçerli piyasa fiyatlarına göre bir tespit yapılır.

Eğer ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcutsa, tespit, aynı cins ve kalitedeki malların normal kıymetine göre yapılır.” hükmünü amir olduğunu; tazminat hesabında dikkate alınması gereken bir diğer hususun, taşıyıcının sınırlı sorumluluğu olduğunu. CMR m. 23/3 hükmü uyarınca tazminatın, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8,33 Özel Çekme Hakkını aşamayacağını.

CMR’nin 25. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, tazminat miktarının ve sorumluluk sınırının, emtianın hasara uğrayan kısmı üzerinden hesaplanacağını;-------- ve -------- sayılı kararında; “…CMR Konvansiyonu’na göre parça hasarı halinde Konvansiyonun 23/3 maddesi uyarınca sınırlı sorumluluk sınırının belirlenmesinde bağlı bulunduğu yerden mekanik olarak ayrılabilen ve kendisinde meydana gelen hasarın bağlı bulunduğu esas parçayı ekonomik açıdan değersiz hale getirmediği hallerde sadece hasarlı parçanın brüt ağırlığı nazara alınması gerekmesine göre, davacı vekilinin tüm karar düzeltme itirazlarının reddi gerekmiştir.” şeklinde hüküm verildiğini;

davacının icra inkar tazminatı talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu; alacağın likit olmadığını; açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan icra takibine itirazın İİK 67. maddesi uyarınca iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesi talebinden ibarettir.

Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda; uyuşmazlığın davacı tarafından dava dışı sigortalısı olan-------- primli abonman sigorta poliçesi kapsamında ödenen taşımadan kaynaklı hasar bedelinin dava dışı taşıyıcı ----nakliye aracılığı sorumluluk sigortacısı olan davalıya rücuan tahsili amacıyla başlatılan icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talebine yönelik olduğu tespit edilmiştir.

Dosyanın CMR bilirkişisi ve sigorta bilirkişisine verilerek rapor aldırılmasına, bilirkişiye yerinde inceleme yetkisi verilmesine, karar verilmiştir.Bilirkişi 12/11/2024 Tarihli raporunda.

Tüm delillerin münakaşası, İİK md.67/II kapsamına giren taleple, zamanaşımına yönelik itirazın takdiri, her türlü hukuki tavsif ve nihai karar tamamıyla Yüce Mahkeme`ye ait olmak üzere, dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelere göre, ayrıntıları yukarıda açıklanan nedenlerle, derdest davanın kabulü halinde;

“davacının, davanın dayandığı icra takibine konu ettiği asıl alacağının 80.295,20 TL. tutarındaki kısmını davalı sigorta şirketinden talep edebileceği ve davacının rücu konusu yaptığı alacağına miktarı infaz aşamasında belirlenmek üzere (CMR Md.27/1 uyarınca davacı, davanın dayandığı takip tarihinden önce miktarını belirtmek suretiyle rücu talebini “yazılı olarak” davalı tarafa göndermediğinden; döviz için öngörülen yıllık %5 maktu faiz yerine) takip tarihinden itibaren reeskont avans faizi de işletilebileceği” rapor etmişlerdir.

Bilirkişi raporunun usul ve yasaya uygun denetime elverişli olarak hazırlandığı anlaşıldığından davalı vekilinin yeniden rapor aldırılması talebinin reddine, karar verilmiştir. Yapılan açıklamalardan sonra tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacı sigorta şirketinin --------sigorta güvencesine aldığı sigortalısı ------- alıcı firmaya satılan emtianın taşınması için dava dışı davalının sigortalısı ------ anlaşıldığı, ---- aracın devrilmesi sonucu meydana gelen trafik kazasında taşınan emtiaların hasara uğradığı ve oluşan zararı, sigortalısına 9.089,85 Euro

ödeme yaparak tazmin eden davacı sigorta şirketinin, ödediği bu tazminatı davalıdan rücuen tazmin edip edemeyeceği veya ne oranda tazmin edebileceği ile faiz oranı hususlarında toplandığı; taraflar arasında CMR belgesinin düzenlenmesine göre CMR hükümlerine tabi olduğu, davacı sigorta şirketinin nakliyat sigorta poliçesi ile güvence altına aldığı hasarı yürürlükte ve geçerli bir poliçe kapsamında ve sigortalısının gerçek zararını ödeyerek TTK m.1472 hükmüne göre kanuni halef olduğu, aynı zamanda sigortalısının hasar sebebiyle üçüncü kişiler üzerinde oluşan talep ve dava haklarını

devir almak suretiyle de TBK m.183 gereği akdi halef olarak işbu davayı açmaya hak kazandığı, dava dışı taşıyıcı somut olaya bağlı zararın tazmini bağlamında kendisini mesuliyetten kurtarabilecek beyyinelerin herhangi birinden istifa edemeyeceğinden, onun üzerine düşebilecek sorumluluğu sigorta güvencesi sağlayan davalı sigorta şirketinin davacıya karşı sorumlu olmasından dolayı işbu davanın kendilerine karşı yöneltilebileceği, davalı tarafça zamanaşımı definde bulunulmuş ise de, dava konusu emtianın kısmi kayıp, hasar veya gecikme durumunda,

yükün mevcut hali ile alıcısına teslim edildiği tarihten sonra iadesi için --- de düzenlenen proforma kapsamında 30 gün sonrasına denk gelen ------ tarihinden 1 yıl içinde dava açılması gerektiği, işbu davanın ---------- tarihinde açıldığı ancak takip tarihi itibari ile zamanaşımının kesildiği dikkate alınarak CMR m.32 gereği bir yıllık zamanaşımı süresinin geçmediği kabul edilmiştir.

Mahkememizce dosya CMR'nin 23. maddesindeki tazminat miktarının hesaplanmasına ilişkin düzenleme nazara alınarak; davalı nezdindeki --------- hasar dosyasına somut olay için görevlendirdiği----- Tarafından düzenlenen ----- yapılan taşıma esnasında, ----------- plakalı nakliye aracı seyir halindeyken, sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesiyle sağ yan tarafına devrilmesi nedeniyle meydana gelen tek taraflı trafik kazası sonucu oluşan hasarın,

poliçe şartları gereğince teminat dahilinde gerçekleştiği” yönünde kanaat ve yapılan hasar hesaplamasında “poliçe şartları gereği ilk gidiş navlun ve gümrük masraf talebinin hasar tutarına dahil edilmediği; dönüş masraf talepleri ise emtianın kısmen ayrıştırılarak kurtarılması ve sovtaj yolu ile değerlendirilmesi kapsamında hasarı minimize etmeye yönelik olduğundan, ilgili tutarın dikkate alındığı” belirtilmek suretiyle; dava konusu parsiyel yükün 6.994,65 Euro'luk hasarlı kısmı için ------değerlendirilebilecek kümülatif zararın 7.712,52 Euro;

tazminat miktarının da poliçede öngörülen 5.000.- Euro Muafiyet tenzil edilerek “2.712,52 Euro” olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle davanın dayandığı icra takibine konu asıl alacağın 80.295,20 TL tazminat miktarının gerçek zarara uygun olduğunun değerlendirildiği, CMR Md.27/1 uyarınca davacı, davanın dayandığı takip tarihinden önce miktarını belirtmek suretiyle rücu talebini “yazılı olarak” davalı tarafa göndermediğinden; döviz için öngörülen yıllık 965 maktu faiz yerine, takip tarihinden itibaren reeskont avans faizi de işletilebileceği gerektiği tespit edilmiştir.

Yapılan yargılama sonunda, kendi sorumsuzluğunu ispatlayamamış olan davalının hasardan sorumlu olduğu kural olarak kabul edilmiş ve davanın kısmen kabulü ile icra inkar tazminatına hükmedilmek sureti ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.