İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/869 K.2026/255

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/869 Esas

KARAR NO : 2026/255

DAVA

Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 21/11/2024

KARAR TARİHİ : 01/04/2026

Mahkememizde görülen Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Davacı firma kat karşılığı inşaat yapmakta, davalı firma ile beton tedariki

konusunda anlaşma yaptıklarını, sözleşme gereği davacı sözleşme bedelini önden avans olarak çek teslim

etmek suretiyle ifa edecek, akabinde davalı firma teslim edilen çek karşılığı kadar davacının inşaatına

beton dökeceğini, Beton kalitesi ruhsat ve sözleşme gereği C30 olarak belirlenmiş olduğunu, davalı bir süre

sözleşmeye uygun beton döktüğünü, ancak davacının inşasına devam ettiği -------- ilçesi ---------

Mahallesi --------- Sokak, ---------- pafta, -------- ada, --------- parsel, ---------olan --------- (arsa

sahibi) (ek1 yapı ruhsatı) ait inşaatın ---------- Şti. tarafından yapılan denetimde

14.06.2024 tarihinde atılmış olan bodrum kat tabliye betonu 28 günlük rapor sonucu düşük çıktığını, 15.07.2024 tarihinde yerinden alınan Karot numune sonucu statik proje C30 beton sınıfını karşılamadığını, İnşaatta inşa faaliyetler denetim firması tarafından durdurulduğunu, Bu sebeple

davacının inşasına devam ettiği inşaatı 16.07.2024 ve 17.09.2024 tarihleri arasında durdurulmuş olduğunu, inşaat

davacı tarafından ruhsata uygun hale getirildikten sonra davacının bir hafta ısrarlı talebine rağmen haksız

ve farklı gerekçelerle davalının beton göndermediğini, Davacının tüm bu sebeplerle sözleşmeyi başka bir firma ile anlaşmak suretiyle

fiili olarak feshettiğini, tüm bu sebeplerle davalı karşı tarafa teslim edilmiş olan davacı tarafından

düzenlenen-------- bankası ---------- şubesine ait düzenleme yeri ---------- 25.11.2024 tarihli ---------- seri numaralı 295.000 TL bedelli çekin bedelsiz kaldığını, İhtar çekmek suretiyle davalıdan davacının bakiye alacağını ve uğradığı zararları talep ettiğimiz halde taleplerimiz sonuçsuz kaldığını, Dosyaya delil olarak beton tedarik sözleşmesini bu aşamada sunamadıklarını, Davacı sözleşmeye ulaşamamakta, davacı tarafından sözleşme bulunduğunda dosyaya sunma hakkı saklı kalmasını,

davacı tarafından davalı karşı tarafa teslim edilen --------- Bankası --------- şubesine ait

düzenleme yeri ---------- 25.11.2024 tarihli--------- seri numaralı 295.000 TL bedelli çek bedelsiz

kaldığını, tüm bu sebeplere davacının daha fazla zarara uğramaması; ticari faaliyetlerinin aksamaması için uyuşmazlık konusu çekin tedbir amacıyla ivedilikle ödemesinin durdurulmasını, ödemeden men yasağı konulmasını, uyuşmazlık konusu çekin ibrazı halinde ödenmemesi yönünde ihtiyati

tedbir kararı verilmesini -------- Bankası -----------

şubesine ait düzenleme yeri --------- 25.11.2024 tarihli ---------- seri numaralı 295.000 bedelli çek

ödemesinin durdurulmasını, ödemeden men yasağı konulması amacıyla ivedilikle ihtiyati tedbir kararı

alınmasını, davanın kabulünü, yargılama sonucu davacının borçlu olmadığını, çekin bedelsiz kaldığının

tespitine bedelsiz kalan çekin iadesine veya iptalini, olası icra takiplerinin durdurulmasına çekin icra

baskısı altında ödenmesi ihtimalinde bedelinin ticari avans faiziyle iadesine/istirdadına, yargılama

giderlerinin davalı tarafa yükletilmesine davacı lehine tarifeye uygun vekâlet ücretine hükmedilmesine

karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça davalı şirkete -------- Noterliğinin 15.10.2024 tarih --------- yevmiye numaralı ihtarnamesinde davalı şirket tarafından teslim edilen betonun C30 olması gerekirken, Karot analizlerinde betonun C25

sınıfında olduğunun tespit edildiği iddiası ile inşaatın durdurulduğunu ve bu nedenle maddi zararları

oluştuğu iddiası ile 1.035.118,00 TL gibi afaki ve gerçek dışı bir rakamın ödenmesi hususlarını davalı

şirkete ihtar edilmiş olduğunu, gelinen aşamada ikame edilen davada tamamı ile farklı beyanlarda

bulunulduğu açıkça görülmekte olduğunu, Öncelikle davacı yanın dava konusu etmiş olduğu çekin lehtar

--------- Şti adına düzenlenmiş olduğu hususu sabit olduğunu, davacı yanın doğrudan davalı

şirket adına düzenlememiş olduğunu, bir çeke ilişkin olarak davalı şirket aleyhine dava ikame ederek çeke

ilişkin taleplerde bulunmasının hukuki yolunun kapalı olduğunu, davacı yanın beton hususuna ilişkin tüm

beyanları asılsız olduğunu, standart numunelerin hazırlanışı ve kırım zamanına kadar uygulanan kür

koşullarının belirli olduğunu, betonun dökümü sırasında sıklıkla meydana geldiği üzere inşaat

çalışanlarının akışkanlık sağlamak amacı ile betona su katması durumu söz konusu olduğunu, İnşaat

çalışanları bu şekilde betonu yayma noktasında harcamaları gereken efor ve mesaiden kurtulduğunu, Betona su katılması halinde veya olumsuz hava koşullarının bulunduğu sırada betonun dökümü yapılması halinde meydana gelen duruma ilişkin olarak davalı şirkete sorumluluk yüklenmesi söz

konusu dahi olamayacağını, betonda kullanılacak ideal miktarda su önceden santralde

belirlenmesinin gerektiğini, Betondan beklenilen kıvam ve özellikler beton sipariş edilirken belirtilmeli ve belirlenen

niteliklere en uygun beton tasarımı yapılmasının gerektiğini, Kesinlikle tasarım dışında betona su eklenmemeli ve

talep edilmemesinin gerektiğini, davacı yanın dava dilekçesi ekinde sunmuş

olduğu çekin lehtarının davalı şirket olmadığını, çekin ciro yolu ile başka bir şirketten davalı şirkete verilen

bir çek olduğunu, davacı yanın tüm beyanlarının asılsız olduğu hususu sabit olmakla yasal dayanaktan

yoksun davanın reddini, dava konusu edilen çekin davalı şirket uhdesinde bulunmadığını, çekin üçüncü

şahıs şirket tarafından ibrazla tahsil edilmiş olduğu hususu sabit olmakla, huzurda ki davanın konusuz

bir dava olması itibari ile davanın reddini, davacı tarafça davalı şirkete keşide edilmiş olan ---------

Noterliğinin 15.10.2024 tarih --------- yevmiye numaralı ihtarnamesi içeriği beyanlar ile dava dilekçesi

içeriği beyan ve taleplerin farklı olduğu hususu sabit olmakla yasal dayanaktan yoksun davanın reddini,

davacı yanın beton dayanımına ilişkin tüm beyanlarının da asılsız olduğunu, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı yana tahmiline karar

verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, banka müzekkere cevabı, bilirkişi raporu.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, dava konusu çekin bedelsiz kaldığı iddiası ile açılan menfi tespit davasıdır.

Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda; Uyuşmazlığın, davalının keşidecisi olduğu -------- Bankası ---------- şubesine ait düzenleme yeri -------- 25.11.2024 tarihli ----------- seri numaralı 295.000 bedelli çekin bedelsiz kalıp kalmadığı, davacının bu çek nedeni ile borcunun bulunup bulunmadığı, eldeki davanın davalıya yöneltilip yöneltilemeyeceği noktasında toplandığı tespit edilmiştir.

Tarafların delilleri toplanarak, dosya üzerinden mali müşavir bilirkişiden inceleme yaptırılarak teknik ayrıntıları gösterilen dosyada mübrez bilirkişi raporu tanzim ettirilmiştir.

Dosyada mübrez bilirkişi raporunda özetle; Ticari Defterlerin Usulüne Uygun Tutulup Tutulmadığı Yönünden: Sayın Mahkemenin

tarafıma vermiş olduğu görev ve yetki ile, davacı ---------ŞTİ.’ nin yasal ticari defterleri usul yönünden incelendiğinde; 2023-2024 yıllarında

fiziki ortamda tutulan Envanter defterlerinin noter onayları ile aynı yıla ilişkin elektronik

ortamda tutulan GİB onaylı Yevmiye ve Defter-i Kebir e-defter beratlarının süresinde

yapıldığı, ticari defterlerin T.T.K’ nu ve V.U.K’ nu hükümlerine göre usulüne uygun

tutulduğu, davacı şirketin kendi defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, sahibi lehine delil

niteliği taşıdığı görülmüştür. Davalı ----------ŞTİ.’ vekilinin yerinde inceleme

talebinde bulunduğu, Sayın Mahkemenin tarafıma vermiş olduğu görev ve yetki çerçevesinde,

davalı vekili ile irtibata geçilmiş, ---------- e-posta adresinden de ticari

defterlerin incelemeye hazır edilmesi hususunda yazılı talepte bulunmuş olmama rağmen olumlu

geri bildirim alınamamış, bu sebeple davalı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme

yapılamamıştır., Davacının Menfi Tespit Talebi Yönünden: Davacı ---------ŞTİ’ nin elinde bulundurduğu ---------Ş’ nin

25/11/2024 keşide tarihli ----------- no.lu 295.000 TL bedelli çek için menfi tespit talebi yönünden

yapılan mali inceleme neticesinde; raporun 4.b.1. bölümünde davacı ----------ŞTİ.’ nin incelenen kendi ticari defterlerinde davalı --------- ŞTİ.’ nin açık hesabından 21/11/2024 dava

tarihi itibariyle 362.148,00 TL tutarında alacaklı gözüktüğü, hesap hareketleri irdelendiğinde;

dava konusu 25/11/2024 vadeli ----------no.lu 295.000,00 TL tutarlı çekin 20/07/2024 tarihli

tahsilat makbuzu açıklaması ile davalı açık hesabına davalı aleyhine borç kaydedildiği, diğer bir deyişle; taraflar arasında süre gelen bir ticari ilişkinin bulunduğu, bu ticari ilişki kapsamında davacının dava tarihi itibariyle davalı taraftan alacaklı gözüktüğü 362.148,00 TL bedelin içerisinde ihtilaf konusu çek tutarının da yer aldığı görülmüştür. Öte yandan, davalı şirketin ticari defterlerini ibraz etmediği, bu sebeple her iki tarafın defter kayıtları karşılaştırmamış, ihtilaf

konusu çekin davalı şirketin ticari defterlerine kayıtlı olup olmadığı tespit edilememiştir. Sayın Mahkemenin talebiyle dosyaya celp edilen ve raporun 4.c. bölümünde detaylı olarak

incelenen huzurdaki davanın konusu çeke ilişkin -----------Ş.’ nin

12/03/2025 tarihli müzekkere cevap yazısında; “…İlgi yazınız konusu ---------- seri no.lu 295.000,00

TL tutarlı 25/11/2024 keşide tarihli çek, şubemize ----------Ş. tarafından 25/11/2024

tarihinde ibraz edilmiş olup çek tutarı ödenmiştir…” şeklinde belirtildiği, çekin arka yüzünde ciro

silsilesi takip edildiğinde davacı şirketin cirosundan sonra davalı şirketin cirosunun bulunduğu,

son cironun da dava dışı ---------Ş’ ne ait olduğu görülmüştür.

Tüm bu inceleme ve tespitler çerçevesinde; 25/11/2024 keşide tarihli --------- no.lu 295.000,00

TL tutarlı çek için davacının menfi tespit talebine yönünden ispat külfeti altında olduğu, gerek

dosya kapsamında yapılan incelemelerde gerekse davacı şirketin ticari defter kayıtlarının

incelenmesi neticesinde; davacının bahse konu çek nedeni ile dava tarihi itibariyle kendi ticari

defterlerinde davalı taraftan (362.148,00 TL-295.000,00 TL) hesaben 67.148,00 TL tutarında

alacaklı gözüktüğü, Eş deyişle davalı tarafa borcunun bulunmadığı hususunda kanaatini bildirmiştir.

Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; Davacı taraf, davalı ile ticari ilişki içinde olduklarını, dava konusu çeki davalıya verdiklerini ancak çek karşılığında herhangi bir mal almadıklarını, çeki avans çeki olarak verdiklerini iddia ederek eldeki menfi tespit davasını açmış, davalı ise davacı iddialarını inkarla davacının reddini talep etmiştir.

Dava konusu çekin yargılama sırasında davacı tarafça ödendiği anlaşılmıştır. Davacı vekili davaya istirdat davası olarak devam etmek istediklerini beyan etmiştir. Davaya konu çeki gerektirir bir mal alış verişi olup olmadığı, çekin defterlerde kayıtlı olup olmadığının tespiti için tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, davalı tarafın kesin süre içerisinde defterlerini ibraz etmediği görülmüştür.

Taraflar arasındaki ticari ilişkinin varlığını inkar etmeyen davalı taraf ticari defter ve kayıtlarını sunmuş olsaydı çek keşide tarihini karşılar tarihte mal çıkışı olup olmadığı tespit edilebilecekti. Ancak davalı ticari defter ve kayıtlarını sunmayarak davacı ticari defterlerine göre karar verilmesine razı olmuştur. Davacı ticari defterlerinde davalı tarafa borcunun bulunmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.