İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/117 K.2018/112

İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2018/117 Esas

KARAR NO : 2018/112

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 30/01/2018

KARAR TARİHİ : 31/01/2018

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar dava dilekçesinde özetle; şirketlerinin çalışanı ----' a alacağı mal karşılığı alacaklıya doldurmak üzere şirketlerine ait 18 adet boş çeki verdiklerini, ancak ----' ın çekleri 27/01/2018 tarihinde yolda kaybettiğini, --- karakoluna çekleri kaybeden ----' ın başvurarak şikayette bulunduğunu belirterek işbu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çekin iptali isteğine ilişkindir.

Zayi nedeniyle çek iptali davası ancak zayi edildiği bildirilen çek hamil tarafından açılır.

Zayii edildiği iddia edilen çekin boş çek yaprağı olup TTK uyarınca çekte bulunması gereken zorunlu unsurları ihtiva etmediğinden kıymetli evrak niteliği taşımamaktadır. Kıymetli evrak niteliği ihtiva etmeyen bir belgenin de iptali mümkün değildir.

Bu itibarla davacı zayi edildiği bildirilen çeklerde hamil olmadığı gibi, iptali istenen boş çekler de kıymetli evrak niteliği taşımadığından iş bu çeklerin iptalini talep edemeyeceğinden davanın bu 18 çek yönünden reddine karar verilmesi gerekmiştir.

TTK 757-765 maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya ve ilmi açıklamalara göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK 651/2 mad. uyarınca hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanziminin isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK 652. Mad )

Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmaktadır. Çek ibraz edildiği taktirde hak talep eden hamile karşı İİK nın 72 mad. uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır.

HMK 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği, durumlarda senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK 651 ve 652 maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını senetsiz olarak ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkın hamile aittir.

Yine TTK 651/2 mad. Uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.

Keşidecinin iptal kararı almakta hiçbir hukuki yararı bulunmadığı gibi; davacılardan ---' ın dava konusu çekler yönünden hiçbir sıfatı olmadığı sadece çekleri taşıdığı anlaşılmakla her iki davacı ve davaya konu edilen çekler yönünden dava şartı gerçekleşmediğinden davanın HMK 114/h ve 115/2 maddesi uyarınca tüm çekler yönünden reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Katip Başkan