İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/88 K.2018/110

İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

2018/88 Esas

KARAR NO : 2018/110

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 23/01/2018

KARAR TARİHİ : 31/01/2018

- Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkile ait ve sadece yetkilisi ----- tarafından imzalanmış olan iki adet çek yaprağı müvekkilin rızası olmaksızın elinden çıktığını, söz konusu çeklerde keşide yeri, tanzim tarihi, miktar ve hamil bilgileri gibi esaslı unsurların hiçbirisinin düzenlenmediğini, sadece keşideci bilgisi ve imzası bulunan ve nerede olduğu bilinmeyen çekler sebebiyle müvekkilinin sonradan herhangi bir mağduriyete uğramaması adına zayii nedeniyle iptalini ve muhattabın ödemekten men edilmesini talep etme zaruriyetinin doğduğunu,

------Bankası A.Ş ----- Şubesi 31/01/2017 basım tarihli ---- numaralı çek ile ------ Bankası A.Ş ----- Şubesi 31/01/2017 basım tarihli ------ numaralı çekin zayii olduğunu, piyasada itibarı yüksek olan ve eğitim alanında çalışmakta olan müvekkil şirket tarafından keşide edilmiş ve sadece yetkilisi ---- taraafından imzalandığını, diğer unsurları da boş halde kaybolmuş olduğundan piyasada herhangi kötü niyetli şahıslar tarafından gerekli unsurlar doldurularak karşılıklarının muhattap bankadan tahsil edilme riski söz konusu olduğunu,

çeklerin muhatap bankadan tahsil edilmesini engellemek amacıyla çeki keşide eden müvekkilin zarar görmemesi için tadbir amaçlı olarak çeklerin ödemekten men edilmesini ve çeklerin iptalini arz ve talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çekin iptali isteğine ilişkindir.

Zayi nedeniyle çek iptali davası ancak zayi edildiği bildirilen çek hamil tarafından açılır.

Zayii edildiği iddia edilen çekin boş çek yaprağı olup TTK uyarınca çekte bulunması gereken zorunlu unsurları ihtiva etmediğinden kıymetli evrak niteliği taşımamaktadır. Kıymetli evrak niteliği ihtiva etmeyen bir belgenin de iptali mümkün değildir.

Bu itibarla davacı zayi edildiği bildirilen çeklerde hamil olmadığı gibi, iptali istenen boş çekler de kıymetli evrak niteliği taşımadığından iş bu çeklerin iptalini talep edemeyeceğinden davanın bu 2 çek yönünden reddine karar verilmesi gerekmiştir.

TTK 757-765 maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye, yerleşik uygulamaya ve ilmi açıklamalara göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK 651/2 mad. Uyarınca hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanziminin isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK 652. Mad )

Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği taktirde hak talep eden hamile karşı İİK nın 72 mad. Uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır.

HMK 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği, durumlarda senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK 651 ve 652 maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını senetsiz olarak ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkın hamile aittir.

Yine TTK 651/2 mad. Uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Keşidecinin iptal kararı almakta hiçbir hukuki yararı bulunmamaktadır. Dava şartı gerçekleşmediğinden davanın HMK 114/h ve 115/2 maddesi uyarınca tüm çekler yönünden reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Katip ... Başkan ...