İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/366 K.2026/11

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2021/366 Esas

KARAR NO : 2026/11

DAVA

Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 20/11/2015

KARAR TARİHİ : 07/01/2026

Mahkememizden verilen 20/12/2018 tarih ve ------ Esas ------- sayılı kararı------- sayılı ilamı ile kaldırılmasına karar verilmiş ve yukarıda belirtilen esasa kaydı yapılmakla incelendi:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin ---------- plakalı araçların kendisine satılması için davalılardan ---------Ş ile anlaştığını, buna karşın davalı -------- toplam değeri 1.110.000.00 TL olan 37 adet çek verdiğini, haricen müvekkilinin kredi kartından araç satışına ilişkin 15.000.00 TL çektirdiğini, 5.750.00 TL yi davalılardan -------- Şti'ne banka kanalıyla gönderdiğini, davalı --------- ile diğer davalıların grup şirket olduğunu, müvekkilinin ticari ilişkisinin sadece --------- ile olmasına rağmen verilen bazı çeklere -------- sahibinin isteği ile -------- Şti'nin hamil olarak yazıldığını,

şirket sahibinin böyle bir talepte bulunmasının çekleri diğer şirketlere ciro ederek satış miktarlarını daha yüksek göstererek bankalar nezdinde kredibilitesini üç şirket için artırmak olduğunu, belirtilen üç şirketin yetkililerinin de aynı kişiler olduğunu, ---------- ile yapılan ön sözleşmelerden sonra müvekkiline 11 araçtan sadece 5 tanesinin devredildiğini, devredilen beş aracın satış bedellerinin toplamının 342.950.00 TL olduğunu, müvekkilinin davalılara verdiği çeklerden 20.03.2015 tarihine kadar olanların tamamının ödendiğini, müvekkilinin toplamda 463.000.00 TL değerinde çek ödediğini,

15.000.00 TL nin kredi kartı ile ödendiğini ve 5.750.00 TL nin ise banka kanalıyla gönderildiğini ve bu hali ile de toplam 483.750.00 TL olduğunu, davalı ---------- şirketince müvekkiline ayrı ayrı tarihlerde banka kanalıyla toplam 114.500.00 TL gönderildiğini, müvekkilinin davalılara bugüne kadar 483.750.00 TL ödeme yaptığını, 457.450.00 TL borçlandığını, buna göre davalınan müvekkiline 26.300.00 TL bakiye alacağının kaldığını, müvekkilinin kalan bakiye ve davalılarda kalan çeklerinin kendisine iade edilmesini talep ettiğini , davalıların elinde bulunan çek değerinin 647.600.00 TL olduğunu,

davalıların iade etmesi gereken bu çeklerin davalılar tarafından arkalarının yazdırılmaya başlandığını, çeklerle ilgili ihtiyati haciz talebinde bulunarak icra takipleri başlattıklarını, --------- icra müdürlüğünün --------- esas , --------- İcra Dairesinin -------- esas ,-------- İcra müdürlüğünün --------- esas sayılı icra dosyaları ile takip yapıldığını, davalının ödenmeyen bu çeklerele ilişkin 11 adet çek yaprak bedeli olan 13.200.00 TL yi tahsil ettiğini, ayrıca borçlu icra dosyalarında 3. Şahıslara yolladığı 89/1 ihbarnamelri ile toplamda 12.000.00 TL tahsil ettiğini,

bu miktarlar düşüldüğü zaman borçlu olmadıklarının tespitini istedikleri rakamın 622.400.00 TL ye düştüğünü, gerçekte davalıların müvekkiline borçları olduğunu, davalı tarafın kötüniyetle ellerindeki çekleri takibe koymaya başlaması üzerine müvekkilinin ticari itibarının ağır yara aldığını, araçlarına konan yakalamalar sebebiyle iş yapamaz hale geldiğini belirterek,-------- Şubesine ait 30.03.2015 keşide tarihli --------- seri nolu 22.500.00 TL lik , -------- Şubesine ait 30.03.2015 keşide tarihli --------- seri nolu 25.000.00 TL lik,-------- şubesine ait 31.03.2015 keşide tarihli --------- seri nolu 50.000.00 TL lik,

----------- Şubesine ait 20.04.2015 keşide tarihli--------- seri nolu 38.000.00 TL lik,------- Bankası ----------şubesine ait 20.04.2015 keşide tarihli -------- seri nolu 40.650.00 TL lik, --------- şubesine ait 30.04.2015 keşide tarihli ---------- seri nolu 22.500.00 TL lik, ---------- Şubesine ait 30.04.2015 keşide tarihli --------- seri nolu 25.000.00 TL lik, -------- Şubesine ait 31.04.2015 keşide tarihli --------- seri nolu 50.000.00 TL lik, -------- Bankası --------- Şubesine ait 20.05.2015 keşide tarihli --------- seri nolu 40.650.00 TL lik, -------- Şubes ine ait 20.05.2015 keşide tarihli ---------- seri nolu 38.000.00 TL lik,

---------şubesine ait 30.05.2015 keşide tarihli ---------- seri nolu 25.000.00 TL lik, -------- şubesine ait 31.05.2015 keşide tarihli--------- seri nolu 50.000.00 TL lik, --------- Bankası ---------- şubesine ait 20.06.2015 keşide tarihli ----------- seri nolu 40.650.00 TL lik, -------- Bankası ---------- şubesine ait keşidecisi --------- Şti olan 30.06.2015 keşide tarihli---------- seri no.u 56.000.00 TL lik, ---------- şubesine ait 20.06.2015 keşide tarihli --------- seri nolu 38.000.00 TL lik, -------- Bankası --------- şubes ine ait 20.07.2015 keşide tarihli ---------- seri nolu 40.650.00 TL lik,

-----------şubesine ait 25.07.2015 keşide tarihli--------- seri nolu 15.000.00 TL lik; -------- şubesine ait 25.08.2015 keşide tarihli --------- seri nolu 30.000.00 TL lik çeklerden dolayı davalılara herhangi bir borçları bulunmadığının tespiti ile icra marifetiyle tahsil edilen 12.000.00 TL bedelin iadesine, henüz takibe konulmamış çeklere ilişkin olarak tedbir kararı verilmesini, borçluların kötüniyetli hareket etmeleri sebebiyle % 20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ile cezalandırılmalarını talep ve dava etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle ; müvekkili firmaların yetkilisi olan ---------- ile davacılardan ...'in babasının aynı sitede yan yana evlerde oturduklarını ve komşu olduklarını, müvekkili ile davacının tanışıklığının buradan geldiğini, müvekkillerinden ---------Ş ile davacılardan ---------- Şti arasında birçok araba alım satımı işlemi gerçekleştirildiğini, ancak davacının iddia ettiği gibi fazladan çek verilmesi ve ödemeler yapıldığı halde arabaların verilmemesi gibi bir durumun sözkonusu olmadığını, davacıların müvekkillerine borçlu olduklarını ve açtıkları davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu,

davacı şirket ile müvekkillerinden ---------Ş arasında 24.02.2014-27.05.2014 tarihleri arasında --------- plakalı araçların karşılıklı olarak alım ve satımlarının yapıldığını, ön sözleşmeleri daha önceden yapılan anaçların 27.05.2014 tarihinde davacıya satıldığını ve aynı günde davacı tarafından müvekkiline geri satıldığını, bu satış işlemlerinin araçların geri iadesi olmadığını, bağımsız satışlar olduğunu, müvekkilinin davacıya araç bedellerini nakit ödediğini, bu satış işlemleri nedeniyle davacının kendi alacağı parayı nakit olarak aldığını, ---------- plakalı araç için müvekkilinin davacıya 75.000 TL ödeme yaptığını,

davacı tarafından ise müvekkiline 30.12.2014 keşide tarihli 30.000.00 TL lik, 30.01.2015 keşide tairhli 30.000.00 TL lik, 02.03.2015 keşide tarihli 20.000 TL lik üç adet çek verildiğini, bu çeklerin ödendiğini, --------- plakalı araç için müvekkilinin davacıya 30.000 TL peşin ödeme yapıldığını, davacı tarafından ise müvekkiline 10.08.2015 keşide tarihli 15.000 TL lik, 30.05.2015 keşide tarihli 25.000 TL lik iki adet çek verildiğini, bu çeklerden 10.08.2015 tarihli olanın ödendiğini, diğer çekin ise ödenmediğini, ----------- plakalı araç için müvekkilinin davacıya 35.000 TL peşin ödeme yaptığını,

davacı tarafından ise müvekkiline 30.03.2015 keşide tarihli 25.000 TL lik ve 30.04.2015 keşide tarihli 25.000.

TL lik çek verildiğini, çeklerin keşide tarihlerinde ödenmediğini, --------plakalı araç için müvekkilinin davacıya 120.000 TL peşin ödeme yaptığını davacının ise müvekkiline 15.06.2014 keşide tarihli 11.500.00 TL bedelli, 15.07.2014 keşide tarihli 9.000.TL lik, 20.07.2014 keşide tarihli 25.000 TL lik, 20.08.2014 keşide tarihli 14.500 TL lik, 30.09.2014 keşide tarihli 30.000 TL lik, 30.10.2014 keşide tarihli 30.000 TL lik, 30.11.2014 tarihli 30.000 TL lik 7 adet çek verildiğini, çeklerin keşide tarihlerinde ödendiğini, davacıya müvekkili tarafından yapılan ödemelerin bir kısmının satış esnasında nakit olarak yapıldığını,

bakiye kalan kısmın ise banka kanalıyla gönderildiğini, alış sözleşmelerinde bu hususların ve araçların ne şekilde ve nasıl satıldığının ayrıntılı olarak yazıldığını, tüm sözleşmelerde davacının imzasının olduğunu , davacının kötüniyetli olduğunu ve bu araçlar ile yapılan karşılıklı satışlardan ve yapılan ödemelerden davacının dava dilekçesinde hiç bahsetmediğini, ödenen çeklerin başka araçlar için verildiğini ve araçların teslim edilmediğini göstermeye çalıştığını, daha sonra müvekkili tarafından davacıya altı adet araç daha satıldığını, bu araçların yine vadeli çeklerle satıldığını,

araçların çek verilerek vadeli olarak alındığından daha yüksek bedellerle satıldığını, davacının yine bu çeklerin bir kısmını ödediğini, bir kısmını ise ödemediğini ,hangi çeklerin hangi araç için alındığının , ödenip ödenmediğinin, yapılan ödemelerin ne için yapıldığının açıkça belli ve davacının tüm iddia ve beyanlarının haksız ve mesnetsiz olduğunu, davacının yazılan ç eklerin çek bedeli olan meblağların bankalardan tahsil edildiği beyanının doğru olduğunu, ancak bu bedeller düşülerek icraya konulduğunu,

yine davacının icra dosyasından 89/1 maddesi uyarınca haciz ihbarnamesi gönderilerek dava tarihi itibariyle 12.000.00 TL tahsil edildiğini iddia ettiğini, davacının bu beyanının ise doğru olmadığını, haciz ihbarnamesi ile sadece -------- İcra müdürlüğünün --------- esas sayılı dosyasından tahsilat yapıldığını, yapılan tahsilatın davacının iddia ettiği kadar olmadığını, müvekkili tarafından davacıya 2015 Haziran ve Temmuz ayı vadeli toplam 80.000 TL bedelli iki adet çek verildiğini ve bu çeklerin de ödendiğini, bu çeklerle ilgili olarak çek ve ödeme bilgilerini sunacaklarını,

davacının çeklerin iade edilmesini beklerken çekler yazıldı şeklindeki beyanının doğru olmadığını, davacının müvekkiline borçlu olduğunu, çeklerin iadesi ile ilgili olarak yazılı veya sözle olarak müvekkilinden bir talebinin de olmadığını, çekler yazılmaya başlayınca müvekkilinden süre talep ettiğini, ancak ödeme yapmadığı gibi haksız ve mesnetsiz olarak iş bu davayı açtığını, davacının müvekkilini kandırarak çekler yazılmadan önce üzerinde bulunan gayrimenkulleri başka şahıslara devrettiğini, müvekkilinin davacı aleyhine toplamda 8 dosyada 352.626.00 TL asıl alacak üzerinden icra takibi başlattığını,

çeklerin bir kısmının ise icraya konulmadığını, davacılardan ...'in diğer davacı şirketin sahibi ve yetkilisi olduğunu, tüm çeklerde aval veren olarak şahsi imzasının bulunduğunu, tüm araç alım satış işlemlerinin davacı şirket ile müvekkillerinden ---------Ş arasında gerçekleştiğini, diğer davalıların ise -------- Şirketinin yetkilileri -------- ve -------- diğer ortak ve yetkilisi olduğu şirketler olduğunu, çeklerin bazılarının bu şirketler adına kesildiğinin doğru olduğunu,

çeklerin diğer şirketler adına kesilse de davacının borçlu olduğunu belirterek haksız ve mesnetsiz iddialarla açılan davanın reddine müvekkili lehine % 20 icra inkar tazminatına karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.

Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde. Dava, davacılar tarafından araç satış bedeli olarak verilen çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ve ödenmiş tutarın istirdatı istemine ilişkindir.

Davacı taraf 11 adet --------- plakalı araçların kendisine satılması hususunda davalı ile anlaşma yapıldığını, bu anlaşma uyarınca davalı --------- toplam değeri 1.110.000.00 TL olan 37 adet çek verdiğini, haricen kredi kartından araç satışına ilişkin 15.000.00 TL çekim yapıldığını, 5.750.00 TL nin de davalılardan --------- Şti'ne banka yolu ile gönderdiğini, davalıların grup şirket olduğunu, bu nedenle ---------- talebi üzerine çeklerde--------- Şirketinin hamil olarak yazıldığını, belirtilen üç şirketin yetkililerinin aynı kişiler olduğunu, yapılan anlaşmadan sonra 11 araçtan sadece 5 tanesinin devredildiğini,

devredilen 5 aracın satış bedelinin 342.950.00 TL olduğunu belirterek, devredilmeyen araçlar yönünden davalı tarafa borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.Dava dosyasına celbolunan icra takip dosyalarından ; --------- İcra müdürlüğünün --------- esas sayılı takip dosyasının yapılan incelenmesinde ; takip alacaklısının ---------Ş olduğu, keşidecisi davacı şirket , avali ... olan 20.04.2015 keşide tarihli 40.650.00 TL ve 38.000.00 TL bedelli çeklere dayalı alacak bakiyesinin konu edildiği, takip borçluları olarak davacıların olduğu,

toplam 74.276.31 TL asıl alacak, 384,61 TL işlemiş faiz ve 7.427,63 TL % 10 tazminat olmak üzere toplam 82.088,55 TL alacak için takibe geçildiği, --------- İcra müdürlüğünün ---------- esas sayılı takip dosyasının yapılan incelenmesinde ; takip alacaklısının ---------- Şti, olduğu, keşidecisi davacı şirket , avali ... olan 30.04.2015 keşide tarihli 25.000.00 TL bedelli çeke dayalı alacak bakiyesinin konu edildiği, takip borçluları olarak davacıların olduğu, 23.800.00 TL asıl alacak, 123.24 TL işlemiş faiz ve 2.380,00 TL % 10 tazminat olmak üzere toplam 26.303.24 TL alacak için takibe geçildiği,

icra dosyasına davacı şirket tarafından 03.12.2015 tarihinde "masraf avans tahsilatı- satış avansı " açıklaması ile 1.000.00 TL ve 11.05.2016 tarihinde "Borç tahsilatı - 2015/6456 esastan aktarılan" açıklaması ile 8.548,83.-TL olmak üzere 9.548,83 TL ödeme yapıldığı, ---------- İcra müdürlüğünün ---------- esas sayılı takip dosyasının yapılan incelenmesinde ; takip alacaklısının---------Ş olduğu, keşidecisi davacı şirket , avali ... olan 20.05.2015 keşide tarihli 40.650.00 TL bedelli çeke dayalı alacak bakiyesinin konu edildiği, takip borçluları olarak davacıların olduğu,

39.450.00 TL asıl alacak, 68,09 TL işlemiş faiz ve 3.945.- TL % 10 tazminat olmak üzere toplam 43.463,09 TL alacak için takibe geçildiği, --------- İcra müdürlüğünün ---------- esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde ; takip alacaklısının -------- Şti olduğu, keşidecisi davacı şirket , avali ... olan 30.06.2015 keşide tarihli 56.000.00 TL bedelli çeke dayalı alacak bakiyesinin konu edildiği, takip borçluları olarak dava dışı ---------Şti ve davacı şirket olduğu, 54.800.00 TL asıl alacak, 315,29 TL işlemiş faiz ve 5.480.00 TL % 10 tazminat olmak üzere toplam 60.595,29 TL alacak için takibe geçildiği,

--------- İcra müdürlüğünün --------- esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde ; takip alacaklısının ---------Şti olduğu, keşidecisi davacı şirket , avali ... olan 30.05.2015 keşide tarihli 25.000.00 TL bedelli çeke dayalı alacak bakiyesinin konu edildiği, takip borçluları olarak davacılar olan,23.800.00 TL asıl alacak, 1.177.61 TL işlemiş faiz ve 2.380.00 TL % 10 tazminat olmak üzere toplam 23.357,61 TL alacak için takibe geçildiği, --------- İcra müdürlüğünün ---------- esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde ; takip alacaklısının --------Ş olduğu,

keşidecisi davacı şirket , avali ... olan 25.07.2015 keşide tarihli 15.000.00 TL bedelli ve 25.08.2015 keşide tarihli 30.000.00 TL çeklere dayalı alacak bakiyesinin konu edildiği, takip borçluları olarak davacıların olduğu, 42.600.00 TL asıl alacak, 1.164,72 TL işlemiş faiz ve 4.260.00 TL % 10 tazminat olmak üzere toplam 48.024,72 TL alacak için takibe geçildiği, ---------icra müdürlüğünün --------- esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde ;

takip alacaklısının --------- Şti, keşidecisi davacı şirket , avali ... olan 30.03.2015 keşide tarihli 25.000.00 TL bedelli ve 31.03.2015 keşide tarihli 50.000.00 TL çeklere dayalı alacak bakiyesinin konu edildiği, takip borçluları olarak davacıların olduğu, 72.600.00 TL asıl alacak, 48,62 TL işlemiş faiz ve 7.260.00 TL % 10 tazminat, 77.40.-TL ihtiyati haciz masrafı ve 300.00 TL ihtiyati haciz vekalet ücreti olmak üzere toplam 80.286,02 TL alacak için takibe geçildiği görülmüştür.

Davalılar ---------Ş, ... ve ---------- Şirketinin ayrı ayrı celbolunan ticaret sicil dosyalarının incelenmesinde ; --------- ile --------- Şirketlerinde ---------- ortak olduğu ve her iki firmanın grup şirketler olarak tanımlanabileceği, ---------- Şti'nin tek ortağının ---------- olduğu,

sicil kayıtlarına göre hernekadar diğer şirketlerle grup firması olarak tanımlanamayacak ise de, dava konusu edilen çeklerin bazılarının sözleşmeyi yapan --------- dışındaki diğer şirketlerin adına kesildiğinin doğru olduğu hususu davalıların cevap dilekçesinde beyan edilmiş olması nedeniyle --------- Şirketinin de dava konusu çeklerin sözleşmeden dolayı keşide edildiği yönünde ilişkili olduğu mahkememizce kabul edilmiştir.2918 sayılı yasanın 20/2-d maddesi uyarınca; trafik sicilinde kayıtlı bulunan araçların devir ve satışına yönelik sözleşmelerin resmi şekilde yapılması zorunludur.

Resmi şekilde yapılmayan satış sözleşmeleri geçersizdir. Geçersiz sözleşmeler, taraflarına geçerli sözleşmelerde olduğu gibi hak ve borç doğurmaz. Taraflar verdiklerini sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri isteyebilir. Bu kapsamda taraflarca düzenlenen harici satım sözleşmeleri hukuken geçersiz olsa da, tarafların araç satış bedellerini resmi senedin aksine daha yüksek bir bedelle kararlaştırmaları mümkün ve tarafları bağlayıcı niteliktedir.

Bu nedenle araç bedelleri bakımından harici sözleşmelerde belirlenen bedeller esas alınması gerekirken, resmi satış sözleşmelerindeki bedeller esas alınarak düzenlenen bilirkişi raporunun hükme esas alınması hatalıdır.

Satışa konu --------- plaka sayılı araçların 22.05.2014 tarihinde vadeli çekler karşılığında davalı tarafından davacıya satıldığı, aynı araçların bu kez 24.05.2014 tarihinde bu kez peşin ve daha düşük bedellerle davacı tarafından tekrar davalıya satıldığı tespit edilmiş, ancak hükme esas alınan bilirkişi raporunda bu araçlar davacı tarafından davalıya iade edilmiş gibi değerlendirilmiştir.

Oysa satış sözleşmeleri birbirinden bağımsız olup, satış bedelleri arasında vadeli/peşin satışa istinaden fark bulunduğu, aracı satın alan davacının sözleşmeyi feshetmesi mümkün iken aynı aracı bir gün sonra farklı bedelle satıcısına tekrar satmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi, davacının araç bedellerini de peşin aldığı sözleşmelerde belirtildiğine göre, davacıların söz konusu dört aracın kendilerine satıldığı bedel tutarınca davalılara karşı sorumluluğu devam etmektedir.

Taraflarca düzenlenen 23.12.2014 tarihli harici sözleşmeye göre bu araç 162.500-TL bedelle davalıya satılmış, ancak resmi devri dava dışı kişiye yapılmıştır. Satış sözleşmesinde davacı tarafından davalıya bu araç satış bedeli olarak 40.650-TL bedelli 4 adet çek verildiği belirtilmiş olup, bu çekler de davacı tarafından dava konusu edilmiştir.

Bir kimsenin almadığı bir araç için çek vermesi hayatın olağan akışına aykırı olduğu gibi, dava dışı --------- tarafından davalıya ödeme yapıldığına dair de bir delil bulunmamaktadır. Bu durumda davacıların bu aracın satış bedelinden sorumlu olduğu açık olup, bu aracın satış bedeline karşılık verilen çekler yönünden talebin reddi gerekmiştir.

Somut olayda İstinaf kaldırma kararı gereğince taraflarca düzenlenen harici sözleşmelere göre karşılıklı satışa konu olan --------- plaka sayılı aracın resmi satış sözleşmesi ve trafik kayıtları getirtilmiş, harici sözleşme gereği aracın devrinin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği denetlenmiştir.

Yine davalılar vekilince müvekkili şirketler ve yetkililerince davacılara geri alınan araçlar için ve başkaca ödemeler yapıldığı ileri sürülmüş, banka hesap özetleri getirtilerek, yukarıda açıklanan tespitler doğrultusunda yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmış ticari ilişki ve çekler toplamında davacının araç alış bedelleri toplamında 1.343.050,00 TL borcu olduğu,

davacının verdiği çekler, nakit ödemeler, kredi kartı ödemeleri ve iade edilen araç bedelleri toplamı 1.112.173,85 TL olduğu tespit edilmekle davacının davalı tarafa 230.876,15 TL borçlu kaldığı tespit edilmiştir.Mahkememizce yukarıdaki değerlendirmeler doğrultusunda dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi heyetinin yaptığı hesaplama hükümde dikkate alınmış, mahkememizce rapor olaya uygun ve kanaat verici bulunmuş, tüm bu açıklamalar ışığında ve sunulan hükme elverişli rapor doğrultusunda açılan davanın kısmen kabul kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması cihetine gidilmiştir.