İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/744 K.2023/755

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2021/744 Esas

KARAR NO: 2023/755

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 10/11/2021

KARAR TARİHİ: 23/11/2023

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle;

Müvekkili ---------- bünyesinde bulunan -------- şirketi ) ile -------- bulunan -------- arasında 15.09.2015 tarihinde --------- projesi” ile ilgili Elektrik & Mekanik & Sıhhi Tesisat Sözleşmesi imzalandığını, projenin ekim 2015 tarihinde başladığını, --------- tarafından 18.08.2016 tarihinde tek taraflı olarak fesih edildiğini, sözleşme bedeli olan 416.000.000 SAR , karşılığı o gün kurları ile $110.922.240 USD olduğunu, müvekkilinin 10.09.2015 tarihinde ---------- Bankasından teminat olarak,

toplam 104.000.240 SAR karşılığı, $27.794.897 USD tutarındaki 2 adet teminat mektubunu --------- verdiğini, sözleşme imzalandıktan sonra çalışmaların başladığını ancak 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen darbe girişimi sonrası müvekkili şirket ortakları, yöneticileri ve bazı çalışanlarının tutuklandığını ve şirketin faaliyetlerine devam edemediğini, yönetimin durduğunu ve projelerin akamete uğradığını, yöneticilerin ve ortaklarının yargılamalarının halen devam ettiğini, müvekkil şirketin yönetiminin ise 26.10.2016 tarihinde yapılan görevlendirme ile -------- tarafından devralındığını,

kayyım heyeti tarafından sevk ve idare edilmeye başlandığını, sözleşmenin yerine getirilememesinde zaruret durumunu dikkate almayan davalı --------- şirketi, sözleşme gereğince uygulayabileceği cezai şartın çok üzerinde bir meblağa el koyduğunu belirterek davanın kabulüne yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle;

Ttaraflar arasında imzalanan ve yürürlükte olan altyüklenici sözleşmesi'nin 20. maddesi uyarınca tarafların uyuşmazlıkların çözümü için tahkim kurumunu kararlaştırdıklarını, buna göre, altyüklenici sözleşmesi ile ilgili taraflar arasında doğan her türlü uyuşmazlığın tahkime tabi olduğunu, bu kapsamda HMK m. 116/1(b) ve m. 413 uyarınca uyuşmazlığın tahkime tabi olması nedeniyle davanın reddinin gerekmekte olduğunu,

her ne kadar taraflar arasında açık tahkim anlaşması olsa mahkemece tahkim ilk itirazlarının reddedilmesi ihtimalinde dahi MÖHUK ve HMK'nın ilgili maddeleri uyarınca Türk Mahkemeleri'nin huzurdaki uyuşmazlık bakımından milletlerarası yetkisinin bulunmadığını, o sebeple herhangi bir hak kaybına uğramamak adına davanın yetkisizlik nedeniyle de reddini talep ettiklerini belirterek tahkim itirazlarının kabulü ile uyuşmazlığın tahkime tabi olması nedeniyle davanın usulden reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT

Dava, taraflar arasındaki sözleşmeden doğan belirsiz alacak talebine ilişkindir .6100 sayılı HMK.'nın 116. maddesinde; " 1) İlk itirazlar aşağıdakilerden ibarettir:) Kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itiraz ı.b) Uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümlenmesi gerektiği itirazı. c) İş bölümü itirazı.117. maddesinde; "(1) İlk itirazların hepsi cevap dilekçesinde ileri sürülmek zorundadır; aksi hâlde dinlenemez .(2) İlk itirazlar, dava şartlarından sonra incelenir. 3) İlk itirazlar, ön sorunlar gibi incelenir ve karara bağlanır." hükümleri yer almaktadır.4686 Sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu Madde

4 - Tahkim anlaşması, tarafların, sözleşmeden kaynaklansın veya kaynaklanmasın aralarında mevcut bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tümünün veya bazılarının tahkim yoluyla çözülmesi konusunda yaptıkları anlaşmadır. Tahkim anlaşması, asıl sözleşmeye konan tahkim şartı veya ayrı bir sözleşme ile yapılabilir.Tahkim anlaşması yazılı şekilde yapılır.

Yazılı şekil şartının yerine getirilmiş sayılması için, tahkim anlaşmasının taraflarca imzalanmış yazılı bir belgeye veya taraflar arasında teati edilen mektup, telgraf, telek, faks gibi bir iletişim aracına veya elektronik ortama geçirilmiş olması ya da dava dilekçesinde yazılı bir tahkim anlaşmasının varlığının iddia edilmesine davalının verdiği cevap dilekçesinde itiraz edilmemiş olması gerekir.

Asıl sözleşmenin bir parçası haline getirilmek amacıyla tahkim şartı içeren bir belgeye yollama yapılması halinde de geçerli bir tahkim anlaşması yapılmış sayılır.Tahkim anlaşması, tarafların tahkim anlaşmasına uygulanmak üzere seçtiği hukuka veya böyle bir hukuk seçimi yoksa Türk hukukuna uygun olduğu takdirde geçerlidir.Taraflar arasındaki "Alt Yüklenici Sözleşmesinin" 19. maddesinde "Bu sözleşme...--------- geçerli olan yasalara göre yönetilecek, yorumlanacak ve uygulanacaktır." düzenlemesi mevcuttur.

Ayrıca sözleşmenin “Uyuşmazlıkların Çözümü” başlıklı 20. Maddesi;20.2 Tahkim

Birinci Taraf ile İkinci Taraf arasında Madde 20.1.1 uyarınca alternatif uyuşmazlık çözümü yoluyla çözülemeyen her türlü uyuşmazlık tahkim yoluyla çözülecektir.20.2.1 Tahkim, Uygulanacak Hukuk'a tabi olacaktır.20.2.2 Tahkim süresince Taraflar, hakem heyeti tarafından karara bağlanması gereken hususlar hariç olmak üzere, Sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmeye devam etmelidir” hükmüne yer verildiği görülmüştür.

4686 Sayılı Milletler Arası Tahkim Kanunu'nun 5.maddesi'nde "Tahkim anlaşmasının konusunu oluşturan bir uyuşmazlıkta dava mahkemede açılmışsa, karşı taraf tahkim itirazında bulunabilir. Tahkim itirazının ileri sürülmesi ve tahkim anlaşmasının geçerliliğine ilişkin uyuşmazlıkların çözülmesi, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun ilk itirazlara ilişkin hükümlerine tabidir. Tahkim itirazının kabulü halinde, mahkeme davayı usulden reddeder." düzenlemesi bulunmaktadır.

Davacının tahkim yoluna başvurmadan dava açtığı anlaşılmaktadır.Davacı vekili her ne kadar, taraflar arasındaki tahkim şartının geçersiz olduğunu, sözleşmede “tahkim yoluna başvurabilir” şeklinde muğlak ifade bulunduğunu, uygulanacak hukukun Türk Hukuku olduğu ileri sürmüş ise de sözleşmenin incelenmesinde açık ve net şekilde tahkim yoluna başvurulacağının sözleşmenin “Tahkim” başlıklı 20.2. maddesinde belirtildiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca --------- ülkesinde tahkim kurumunun bulunmadığı da iddia edilmemiş ve yine aynı sözleşmenin 19. Maddesinde ---------- Hukukunun uygulanacağı kabul edilmiştir.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde davalı vekilinin cevap dilekçesi ile süresinde tahkim ilk itirazında bulunduğu, taraflar arasındaki sözleşme gereği uyuşmazlıkların tahkim yolu ile çözüleceğinin kararlaştırıldığı, davacının tahkim yoluna başvurmadan dava açtığı anlaşılmış olup davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur