İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/206 K.2024/103

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/206 Esas

KARAR NO: 2024/103

DAVA

Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 23/03/2022

KARAR TARİHİ: 25/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı Vekili Dava Dilekçesinde Özetle;Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında yapılan sözlü anlaşma uyarınca, davalı şirketin, müvekkiline 439.365,00 TL karşılığında peyzaj ürünü sağlamayı taahhüt ettiğini, bu anlaşma gereğince müvekkili şirket tarafından davalı tarafa -------- Bankası -------- Bulvarı / -------- Şubesinden keşide edilen 30.12.2021 tarihli ------------ çek nolu 39.365,00TL bedelli çek, 30.01.2022 tarihli ---------- çek no.lu 100.000,00 TL bedelli çek, 30.03.2022 tarihli --------- çek nolu 100.000,00 TL bedelli çek,

30.04.2022 tarihli ---------- çek no.lu 100.000,00 TL bedelli ve 30.05.2022 tarihli ---------- çek no.lu 100.000,00 TL bedelli çek verildiğini, ancak davalının ürünleri bu zamana kadar teslim etmediğini, davalı şirkete; --------- Noterliğinin 09 Mart 2022 tarih -------- Yevmiye Nolu ihtarname ile akde aykırılık nedeniyle sözleşme cari hesap gereği baştan verilen çeklerin iade edilmesinin bildirildiğini beyan ederek,

öncelikle --------Bankası------- Bulvarı /-------- Şubesinden keşide edilen 30.03.2022 tarihli ---------- çek nolu 100.000,00 TL bedelli, 30.04.2022 tarihli -------- çek nolu 100.000.00 TL bedelli ve 30.05.2022 tarihli ----------çek nolu 100.000,00 TL bedelli çeklerin ödemesinin dava sonuna kadar tedbiren durdurulmasına,

-------- Bankası ------ Bulvarı /------ Şubesinden keşide edilen 30.03.2022 tarihli --------- çek nolu 100.000,00 TL bedelli çek, 30.04.2022 tarihli --------- çek nolu 100.000,00 TL bedelli ve 30.05.2022 tarihli -------- çek nolu 100.000,00 TL bedelli üç adet çekin karşılıksız kaldığının ve müvekkilinin bu çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine ve çeklerin iptaline karar verilmesine, çek bedellerinin dava aşamasında davalı veya 3. Şahıslar tarafından tahsil edilmesi halinde fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla;

haksız alınmış olan 290.024.00 TL bedelin tahsil tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Dava dilekçesi ve duruşma gününü bildirir tensip zaptının davalıya tebliğ edildiği, davalı tarafça dosyaya herhangi bir beyan, karşı talep veya cevap dilekçesi sunulmadığı görüldü.

16.10.2023 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle; Davacının incelenen 2021-2022 yılları ticari defterlerinin kendi adına delil niteliğine haiz olduğu, Davacının incelenen ticari defter kayıtlarında, davalıya 5 adet toplam 439.365.- TL tutarında çek verdiği, 149.340.80 TL tutarında ürün aldığı, bakiye olarak 290.024.20 TL alacaklı olduğu dava konusu 300.000.- TL çek yönünden borçlu olmadığı, söz konusu çekler yönünden borçlu olmadığı hususunda hüküm kurulması halinde davacının 23.03.2022 dava tarihi itibariyle davalı şirkete 9.975.80 TL borçlu olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasıdır.Davacı, taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle davaya konu çeklerin keşide edilerek davalıya verildiğini, davalının ticari ilişki gereği teslim etmesi gereken malları teslim etmediği gibi çekleri de iade etmediğini belirterek borçlu olunmadığının tespitini istemiştir.Çek TTK'nın 780/1-b maddesine göre kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi içerdiğinden sebepten mücerret bir borç ödeme aracı olduğuna ilişkin karine bulunmaktadır.Bu karinenin aksinin iddia eden tarafından ispatlanması gerekir.

Davalı süresinde cevap vermemiş olup ispat külfeti davacıdadır. TTK.nun 790. maddesinde. "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kimse son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir.

Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro takip ederse bu son ciroyu imzalayan kimse çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi getirilmiştir.Yine TTK 818/1-e maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanacak olan 687/1 maddesine göre bedelsizlik iddiası çek keşidecisi ile çek lehdarı arasında ileri sürülebilecek bir konu olup bunun iyiniyetli yetkili hamile karşı ileri sürülmesine imkan bulunmamaktadır.Dosyada bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup,

davacı şirketin ticari defterleri incelenmiş ancak davalı şirket tarafından defterler ibraz edilmediği için bir inceleme yapılamamış olup bilirkişi raporuna göre davaya konu çeklerin lehdarı olan davalı şirket ile davacı keşideci arasında ticari ilişki bulunduğu, davacının 2021-2022 yıllarına ilişkin defterlerinin delil vasfına haiz olduğu, davacının davalıya 439.365,00 TL tutarında 5 adet çek verdiği, davalıdan 149.340,80 TL tutarında ürün aldığı, bakiye olarak 290.024,20 TL alacaklı olduğu,

dava konusu 3 adet 300.000-TL çekten dolayı davacının borçlu olmadığı yönünde hüküm kurulması halinde davacı şirketin 23/03/2022 dava tarihi itibariyle davalı şirkete 9.975,80 TL borcunun olacağı tespit edilmiştir. Çek, bir ödeme aracıdır. TBK.’nın 207. maddesinin ikinci fıkrasında da asıl olanın peşin satış olduğu düzenlenmiştir.

Buna göre davacının dava konusu çekleri borç olarak verdiğini, 3 adet çek bedeli karşılığı malları teslim almadığını iddia eden davacının, bu iddialarını yazılı delillerle ispat etmesi gerekmektedir. Taraflar arasında yazılı bir satış sözleşmesi bulunmamaktadır. TBK'nın 207/2 maddesinde.

"Sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir adet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdür," hükmü yazılı olup buna göre asıl olanın peşin satış olduğu düzenlenmiştir. Bu madde düzenlemesine göre dava konusu çekleri avans olarak verdiğini, çek bedeli karşılığı malların teslim almadığını iddia eden davacının, bu iddialarını yazılı delillerle ispat etmesi gerekmektedir.

Bu durumda ispat külfeti davacıda olup bu yöndeki iddianın HMK 200 maddesi uyarınca usulüne uygun delillerle kanıtlanması gerekmektedir.Davacının davaya konu 3 adet çekin keşidecisi olduğu, çekin aralarındaki ticari ilişki kapsamında avans olarak davalı ------ Şti.'ye verildiği, mahkememizce aldırılan ve denetime elverişli bulunan bilirkişi raporuyla çekler karşılığı malların bu davalı tarafından davacıya teslim edildiği hususunun ispatlanamadığı, çeklerin bedelsiz kaldığının dosyadaki deliller uyarınca sabit olduğu,

davacının incelenen ve lehine delil vasfına haiz olan ticari defterleri ile iddiasını ispatladığı ve çeklerin davalı tarafından davacıya iade edilmediği anlaşılmakla tüm bu hususlar gözönüne alındığında davacının davaya konu çekler nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur .