İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/797 K.2025/310

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/797 Esas

KARAR NO : 2025/310

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 14/10/2022

KARAR TARİHİ : 11/04/2025

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu 14/10/2022 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle.

Taraflar arasında makine satışına dair ticari ilişki bulunduğunu, akdedilen 26.12.2019 tarihli sözleşme uyarınca davacı yanın davalı tarafa 29.000-USD bedelli ----------- model ve 26.000-USD bedelli ---------- model makinelerin satışı gerçekleştirdiğini, mezkur sözleşme ile satış bedelinin "USD " olarak belirlendiğini, satış bedelinin vadeli ödenmesi ve ödemeler tamamlandıktan sonra alacaklı tarafça kur farkının hesaplanarak faturalandırılacağı ve davalı alıcı tarafça bu bedelin 1 (bir) hafta içerisinde ödeneceğinin açıkça kararlaştırıldığını,

26.12.2019 tarihli sözleşme gereği 29.000-USD bedelli --------- model ve 26.000-USD bedelli ----------- model makinelerin satışından doğan kur farkı (13.455-USD) alacağına istinaden 28.07.2022 tarihli ---------- fatura nolu 241.236,00-TL bedelli fatura düzenlenerek davalı tarafa gönderildiğini, davalı yanın fatura borcunu ödememesi üzerine, alacağın tahsili amacı ile icra takibi başlatıldığını, borçlunun haksız ve kötü niyetli itirazı ile takibin durdurulduğunu, davasının kabulüne, borçlunun itirazının iptaline, takibin devamına, davalının icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine,

yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili 02/12/2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle. Davacı yanın dava dilekçesi ekindeki 2 adet 29.11.2019 tarihli ve 29.06.2022 tarihli makine satış faturalarına konu borcun tamamlandığını ikrar ettiğini, davacı yanın taraflar arası akdedilen kur farkı anlaşmasının bulunduğunu, 28.07.2022 tarihli 241.236-TL bedelli fatura ile,

oluşan kur farkının ödenmesi gerektiği ileri sürdüğünü, faturalarda kur farkına ilişkin bir ibarenin mevcut olmadığını, davacı yanın ileri sürdüğü kur farkı anlaşmasına itiraz etmekle birlikte davacı yanın aynı satın almaya konu 05/08/2020 keşide tarihli, 43.000,00 TL bedelli, ------------ seri nolu ve 07/09/2020 keşide tarihli 43.000,00 TL bedelli ve ---------- seri numaralı çekten bakiye alacağına dayalı olarak icra takibinde bulunduğunu, ödeme emrinde tam olarak 17.686,39-TL işlemiş faiz talep ettiğini, kur farkına dayalı olarak huzurdaki davayı açtığını iddia eden davacı yanın ödeme vasıtaları için kur farkı yerine faiz istemesinin,

açıkça böyle bir (Kur farkı) anlaşmanın olmadığının ikrarı hükmünde olduğunu, davanın reddine, davacı yanın kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı yan üzerinde bırakılmasınakarar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

---------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 07/11/2022 tarihli müzekkere cevabı,

----------- ve e-mail yazışmaları,

------------ Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 07/11/2022 tarihli müzekkere cevabı,

------------ Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 03/01/2023tarihli müzekkere cevabı,

----------- Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 07/02/2023tarihli müzekkere cevabı,

-----------İcra Müdürlüğü'nün ------------ Esas sayılı takip dosyası Uyap sureti,

-29/11/2019 tarihli ----------- sayılı irsaliyeli fatura ve 29/06/2020 tarihli---------- sayılı fatura ve takip konusu28.07.2022 tarihli ----------- fatura nolu 241.236,00-TL bedelli fatura,

------------ Talimat sayılı dosyası ile Mali Müşavir bilirkişisi tarafından tanzim edilen 19/06/2022 tarihli bilirkişi raporu,

Mali Müşavir bilirkişisi tarafından tanzim edilen 19/06/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle. "Dosyada bulunan belge, bilgi takip dosyası, davalı yana ait ticari defterler ve dosya üzerinde yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, davalı yan tarafından incelemeye sunulan 2021-2022 yıllarına ait Ticari defterler 6102 sayılı TTK.

İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun olarak tutulmuş olduğu, davacı yanın 28.07.2022 tarihinde kesmiş olduğu 241.236,00 TL. lik Kur Farkı faturası, davalı tarafından kabul edilmeyip iade edildiğinden ve bundan dolayı, davalı yanın 23.08.2022 tarihi itibariyle borçlarının olmadığı, (borç/alacağınsıfır olduğu) davalı ile davacı arasındaki fark 28.07.2022 tarihli iade faturasından kaynaklandığı, bu faturayı davalı iade etmiş ve cari hesabına işlemiş ancak; davacı iade faturasını kayıtlarına almamıştır." sonuç ve kanatine varıldığı anlaşılmıştır.

--------- Talimat sayılı dosyası ile Mali Müşavir bilirkişisi tarafından tanzim edilen 19/06/2022 tarihli bilirkişi ek raporu,

Mali Müşavir bilirkişisi tarafından tanzim edilen 19/06/2022 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle. "Dosyada bulunan belge, bilgi takip dosyası, davalı yana ait Ticari defterler ve dosya üzerinde yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, Davalı yan tarafından incelemeye sunulan 2019-2020-2021-2022 yıllarına ait Ticari defterler 6102 sayılı TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne ve muhasebe standartlarına uygun olarak tutulmuş olduğu, görülmüştür.

Dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelere göre alış verişin döviz karşılığı türk lirası olduğu ancak; davalı her türlü defter kayıtlarını tl. (türk lirası) hesabından yaptığı, davacı yanın 28.07.2022 tarihinde kesmiş olduğu 241.236,00 tl. lık kur farkı faturası, davalı tarafından kabul edilmemiş ve davacıya iade edilmiştir, bundan dolayı, davalı yanın 28.07.2022 tarihi itibariyle borç/alacağının olmadığı, borç/alacağın (0) sıfır olduğu görülmektedir.

Eğer bu fatura iade edilmemiş ve davalı tarafından kabul edilmiş ticari defterlerine işlenmemiş olsaydı cari hesap bakiyesi 241.236,00 Tl. karşılığı usd 13.455,00 olurdu, dolayısıyla şirketler arasında kur farkına ilişkin anlaşma olduğundan, davalı kur farkı faturasını iade etmeyip kabul etmesi gerekirdi böylece davalının 13.455,00 USD karşılığı 241.236,00 TL borcunun olduğu" sonuç ve kanaatine varıldığı anlaşılmıştır. -Mali Müşavir bilirkişisi tarafından tanzim edilen 24/02/2023 tarihli bilirkişi raporu,Mali Müşavir bilirkişisi tarafından tanzim edilen 24/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

"6.1 Davacı tarafından incelemeye sunulan 2019-2020-2021-2022 yıllarına ait ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, 6.2 Davacı yanın davalı yandan takip tarihi olan 10.08.2022 tarihi itibarıyla 241.062,84 TL alacaklı olduğu,6.3 Davacı yan 241.062,84 TL alacağı için 3095 sayılı yasaya istinaden (Md.2) icra takip tarihi olan.

10.08.2022 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faiz talep edebileceği,6.4 Tarafların, inkâr tazminatı ve diğer benzeri taleplerinin muhterem Mahkemenizin takdiri içinde kaldığı" sonuç ve kanaatine varıldığı görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; ticari satış ilişkisi kapsamında satış faturalarına istinaden düzenlendiği iddia olunan kur farkı faturasının tahsili amacıyla ---------- İcra Müdürlüğü'nün ------------ Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe vaki itirazların iptali istemine ilişkindir.İtirazın iptali davası 2004 sayılı İcra İflas Kanunumadde 67 vd. düzenlenmiştir.

Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıliçinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. ----------- İcra Müdürlüğü'nün ------------- Esas sayılı dosyasının incelenmesinde;

makina satış sözleşmesi uyarınca uyarınca kur farkından doğan alacağa ilişkin düzenlenen 28.07.2022 tarihli ------------ fatura nolu 241.236,00-TL bedelli faturaya dayalı olarak davalı aleyhine ilamsız takip başlattığı, davalının yasal sürede ibraz ettiği borca itiraz dilekçesi üzerine takibin durduğu davacı tarafından süresinde itirazın iptali davasını açtığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde. Davacı vekili taraflar arasında akdedilen 26.12.2019 tarihli sözleşme uyarınca davacı yanın davalı tarafa 29.000-USD bedelli ---------model ve 26.000-USD bedelli ----------- model makinelerin satışı gerçekleştirdiğini, mezkur sözleşme ile satış bedelinin "USD " olarak belirlendiğini,

satış bedelinin vadeli ödenmesi ve ödemeler tamamlandıktan sonra alacaklı tarafça kur farkının hesaplanarak faturalandırılacağının açıkça kararlaştırıldığını ancak sözleşme gereği 29.000-USD bedelli --------- model ve 26.000-USD bedelli ----------- model makinelerin satışından doğan 13.455-USD kur farkı alacağına istinaden düzenlene faturanın ödenmediğini beyan etmiş olup, davalı taraf aralarında anlaşma olmadığını, belgenin aslının sunulması gerektiğini , taraflar arasındaki mesajları kabul etmemekle birlikte satışa konu fatura bedellerinin çek ile ödendiği yönünde beyanda bulunmuştur.Mahkememizce taraf delilleri toplanmış,

takibin dayanağını oluşturan kur farkı faturası, bu kur farkı faturasının düzenlenme sebebini teşkil eden TL cinsi satış faturaları, taraf şirketlerin BA-BS formları dosya arasında alınmış, taraf defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.

Davalı ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde düzenlenen raporda kur farkı faturasının davalı defterlerinde kayıtlı olmadığı, taraflar arasındaki ticari ilişkinin TL üzerinden yürüdüğü, davacı ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde düzenlenen raporda ise takip tarihi olan 10.08.2022 tarihi itibarıyla kur farkı faturasından kaynaklı 241.062,84 TL alacaklı olduğu belirtilmiştir.

TBK 99/2 . maddesi uyarınca kur farkı alacağının talep edilebilmesi için; satış sözleşmesinde satış bedelinin yabancı para cinsinden kararlaştırılması veya faturaya konu malların yabancı para karşılığı satımının yapılmış olması yeterli olup, kur farkında vade farkından farklı olarak sözleşme veya teamül aranmayacak ise de;Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere bu hususun tek istisnası çekle yapılan ödemelerdir. Çek bir ödeme aracı olduğundan, çekle yapılan ödemeler için TBK 99/2 fıkrasına göre kur farkı talep edilemez. Zira çekin üzerine fiili ödeme tarihindeki TL karşılığın yazılması zaten mümkün olduğu gibi çekin döviz cinsinden düzenlenmesi de mümkündür .

Dosya kapsamında davacı tarafından dosyaya sunulan ve davalının kabulünde olmayan bila tarihli ıslak imzalı sureti bulunmayan belgenin incelenmesinde ; --------- model makinanın 29.000-USD ve ---------- model makinanın 26.000-USD KDV dahil bedelle satışının kararlaştırıldığı ve satış tarihindeki kurun 1 USD= 5,75 TL olarak belirtildiği, ---------- model makinanın ödeme şekli için 15.000,00 Tl peşinat alındığı, 20/12/2019 tarihinde 10.000,00 TL ödeneceği , kalan tutar için muhtelif tarihlerde çek ve senet alındığı yine --------- model makinanın ödeme şekli için tüm tutar için muhtelif tarihlerde çek ve senet alındığı ,ödemeler tamamlandıktan sonra kur farkı hesaplanacağı belirtilmiştir.

---------İcra Müdürlüğü'nün----------- Esas sayılı dosyasına konu dava konusu 28.07.2022 tarihli ------------ fatura nolu 241.236,00-TL bedelli kur farkı alacağının dayanağını oluşturan 29/11/2019 tarihli ----------- sayılı irsaliyeli fatura ile ----------- model makinanın satışının yapıldığı ve bedelinin KDV dahil 166.312,00 Tl olduğu,

29/06/2020 tarihli ---------- sayılı fatura ile ---------- model makinanın satışının yapıldığı ve bedelinin KDV dahil 178.180,00 Tl olduğu , dosyaya sunulan bila tarihli belgeye göre ----------- model makina için faturanın 29.000-USD X 5,75 TL , ----------- model makina için 26.000-USD X 5,75 TL olarak fatura düzenlemesi gerekirken düzenlenen faturanın fatura tarihi olan 29/06/2020 tarihindeki kur üzerinden TL karşılığı bedelle düzenlendiği yine her ne kadar davacı vekili bila tarihli sözleşme ile ödemeler tamamlandıktan sonra kur farkı hesaplanacağının tarafların kabulünde olduğunu iddia etmiş ise de;

aynı belgede ödemelerin muhtelif tutar ve tarihli çek ve senet ile yapılacağının da kararlaştırıldığı , dosyaya sunulan raporda davacı ticari defterlerinde kayıtlı davalı yana ait cari hesap ekstresi incelendiğinde tahsilatların yapıldığı ve bakiye 59.187,05 TL'lik kısım için ----------- İcra Müdürlüğü 'nün ------------ Esas sayılı takip dosyası ile 59.187,05 TL çek alacağı, 17.197,39 Tl işlemiş faiz , çek tazminatı, çek komisyonu dahil 87.085,14 Tl üzerinden kambiyo senetlerine özgü takip başlatıldığı ,29/07/2022 tarihinde ---------- Şirketi tarafından ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasındaki ihtilaf kur farkı sebebiyle düzenlenen faturadan kaynaklanmakta olup kur farkına hak kazandığını iddia eden taraf bu iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür.

Çek bir ödeme aracı olup hesaba kaydedilmesi ile bedeli borç miktarından mahsup edileceği, davacı taraf taraflar arasında kur farkı uygulanacağına dair sözleşme olduğunu, faturaların TL olarak düzenlenmesinin zorunluluktan kaynaklandığını ve kur farkı faturası nedeniyle alacaklı olduğunu iddia etmiş ise de , bilirkişi raporunda davacı tarafından kayıt edilen cari hesap ekstresinde tespit edildiği üzere; davacının, ödeme tarihindeki döviz kurunu esas alarak cari hesabında aynı zamanda USD cinsinden hesap bakiyesini takip ettiği, kur farkı faturasının bu bakiyeden kaynaklandığı,

çek bir ödeme vasıtası olup döviz üzerinden düzenlenmesi mümkün olduğu gibi bedel hanesinin verildiği andaki döviz satış kuru üzerinden hesap edilerek de doldurulabileceği, buna rağmen ödemeyi Türk Lirası üzerinden çek olarak kabul eden davacının bu aşamadan sonra kur farkı isteyemeyeceği , bu noktada davacı tarafından sunulan ve davalının kabulünde olmayan davalının kaşe ve imzasını içerir ıslak imzalı sureti sunulmayan belgede kur farkı ödeneceğine dair açıklama bulunsa da,

çekle yapılan ödemelerde de kur farkı talep edilemeyeceği nitekim --------- sayılı ilamının da bu yönde olduğu yine davacının davalıdan alınan ve karşılıksız çıkan çeklere ilişkin olarak da -------- İcra Müdürlüğü 'nün --------- Esas sayılı takip dosyası ile çek alacağı, işlemiş faiz taleplerinde bulunarak bakiye alacağını tahsil ettiği , kendi ticari defterlerine göre de davalı tarafından iade edilen kur farkı faturası dışında davalıdan bakiye alacağının bulunmadığı ,

bilirkişi raporlarında tarafların karşılıklı olarak düzenledikleri cari hesap ekstrelerinde tespit edildiği üzere fatura bedellere ilişkin tahsilatların davalı defterlerinde senetle ödemelerinin gösterildiği ,

senetlerin vade tarihleri ile uyumlu olarak davacı defterlerinde tahsilat kaydedildiği anlaşılmış olup yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre çek ve senet ile tahsil edilen faturalara dayalı kur farkı talep edilemeyeceği bu nedenle dosyaya sunulan bilirkişi raporlarındaki kur farkı anlaşması uyarında davacının alacaklı olduğu yönündeki tespitlerin kabulü mümkün olmadığından Mahkememizce davacının 29/11/2019 tarihli ------------ sayılı irsaliyeli fatura ile 29/06/2020 tarihli ----------- sayılı faturaya dayalı olarak kur farkı alacağı talep edemeyeceği kanaatine varılarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.