İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/38 K.2025/9

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/38 Esas

KARAR NO:2025/9

DAVA

Alacak (Ticari Nitelikteki Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 31/08/2018

KARAR TARİHİ: 09/01/2025

Mahkememizce verilen -------Karar sayılı ilamıyla kaldırılma ilamı sonrası yapılan yargılama neticesinde;

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu ------tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle. Taraflar arasında malzeme ve ekipmanları davalıya ariyet olarak teslim edildiğini, bayilik ilişkisi devam ederken, davalı tarafça müvekkili şirkete keşide edilen ---- yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, taraflar arasındaki --- ve bağlı Protokollerinin ------ tarihinde tek taraflı ve haksız bir şekilde sona erdirildiği,

feshediliği bildirildiğini, aynı ihtarnamede, davalı bayi, taraflar arasındaki ---- ariyet olarak teslim olunan ariyete konu menkul malların ve demirbaşların teslim alınması da ihtar edildiğini, ------istinaden davalı şirketçe gönderilen ihtarnamede açıkça müvekkili Şirkete ait oldukları ikrar olunan ariyeten verilen malların müvekkili şirkete sağlam ve kullanılabilir vaziyette teslim edilmesi hususunda davalı bayinin işletmekte olduğu iki istasyona servis yetkililerince, ariyetlerin sökümü ve teslim alınması amacıyla gidilmiş ise de,

davalı bayi söküm ve teslim alma işlemleri için gelen servis yetkililerine ariyetleri hiçbir yasal ve sözleşmesel hakları olmamasına rağmen iade etmemiş, söküm işlemini açıkça karşı koyduklarını, müvekkili şirkete ait olan ariyetleri ile malzemeleri müvekkili şirkete teslim etmediğini, davalı şirketin müvekkili şirket tarafından usulüne uygun olarak temerrüde düşürüldüğünü ancak halen davaya konu ariyetleri teslim etmediğini, davalının ariyetleri teslim etmeyerek müvekkili şirketin logo ve amblemi altında satış yapma ihtimalinin de ayrıca mevzuata aykırı olup tüketiciyi de yanıltmaya sebebiyet vereceğini,

bilirkişi marifetiyle hesaplanacak bedeller doğrultusunda ariyet malların bedelinin davalıdan tazminini talep etme mecburiyeti hasıl olduğunu beyanla, ekli faturalarda bilgileri olan ve davalının kullanımına verilen, müvekkili şirkete teslim edilmeyen her türlü taşınır mal, teçhizat, kurumsal kimlik ve demirbaşın müvekkil şirkete eksiksiz ve hasarsız teslimine, teslim edilmemesi halinde ariyetlerin bedelinin davalının temerrüde düşme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte tazminine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir-Davacı vekili harç tarihli ıslah dilekçesinde özetle.

31/08/2019 tarihli dilekçesinde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 20.000 TL olarak belirlenen alacak kalemini 198.000 TL olarak ıslah ettiğini, bu bedel üzerinden sözleşmenin feshedildiği tarihten itibaren işleyecek faizi ile talep ettiğini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin de davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Usulüne uygun tebliğ edilen dava dilekçesine karşı davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmamıştır.

Davalı vekili 14/01/2020 tarihli esas hakkındaki beyanında; Taraflar arasında bayilik sözleşmesi kurulduğunu, ancak ariyet sözleşmesi ile taraflarına herhangi bir malzeme teslimine ilişkin belge dosyaya sunulmadığını, dolayısı ile eksik olduğu iddia edilen ve bilirkişi raporuna yansıyan malzemeler tarafımıza teslim edilmediğini, ayrıca davaya konu edilen ariyete konu faturalar da müvekkili adına düzenlenmediğini, davacı adına düzenlenen faturalara istinaden ariyet sözleşmesine konu edilen malzemelerden dolayı alınan bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, yine bayilik sözleşmesi çerçevesinde davacı tarafa teslim edilen teminat mektubunun da davacı tarafça nakde çevrildiğini, davanın kabulü halinde teminat mektubundan nakde çevrilen 75.000 TL'nin mahsup edilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

-------taşıtları için--------- sözleşmesi başlıklı ---- tarihli, bayilik ---- sözleşmesi sureti,

------ olan akaryakıt ------ sureti,

- Fatura suretleri,

- -----yevmiye numaralı ihtarname sureti,

- -------sayılı dosyası cevabi yazısı,

------ tarihli müzekkere cevabı,

------ tarihli müzekkere cevabı,

--------- tarihli müzekkere cevabı,

-Kimya Mühendisi bilirkişisi tarafından tanzim edilen 15/03/2019 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Ariyet listesi toplam 79 kalemdir, Haciz edilen kalem sayılı 70 kalemdir, Eksik ariyet kalemi 9 kalemdir, Eksik olan ariyetlerin değeri 198.000 liradır, Davacı tarafından talep edilen faiz ve malzemelerin bedellerinin tespiti ile temerrüt tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir. Bu hesaplamanın Mali Müşavir tarafından hesaplanmasında yarar olacağı kanaatinde olduğumu kararın tarafınıza ait olmak üzere bilgilerinize sunarım " sonuç ve kanaatini bildirir rapor ibraz edildiği anlaşılmıştır.

-Kimya Mühendisi ve Mali Müşavir bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen 10/07/2019 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "Raporumuz içerisinde yapılan açıklamalar muvacehesinde, dosyaya mübrez belge, bilgi, üzerinde yapılan tespit, inceleme ve değerlendirmeler neticesinde;

*9 kalem teslim edilmeyen ariyetin bedelinin 198.560,00 TL olduğu, tedarik edilebilir piyasa rayiç alım bedelinin takdiri 198.000,00 TL olduğu,* Davacı yanın davalı yandan dava tarihi olan 31.08.2018 tarihi itibarıyla 198.000,00 TL alacaklı olduğu,

*Dosya incelemelerimizde, davacı yan tarafından davalı yanın temerrüte düşürüldüğün ilişkin herhangi bir belgeye rastlanmadığı, Bu nedenle dava tarihinden önce İşlemiş faiz hesaplaması yapılmaması gerektiği kanaatine tarafımızdan varıldığı,

*Dosya incelemelerimizde, davacı yan tarafından “eksik ariyetlerin sökülmesi için teknik servis elemanlarının gönderilmesine rağmen davalı yan tarafından ariyetlerin teslim edilmediği, ariyetlerin sökülmesine izin verilmediği ve bunun 01.02.2018 tarihli tutanakla kayıt altına alındığı” iddiasının mevcut olduğu, bahse konu dosyaya sunulu tutanakta davalı yanın kabulü yada kaşe imzasınının mevcut olmadığı,

yukarıda zikredildiği gibi, bizim kanaatimizin dosya kapsamında temerrütün dava tarihinden önce oluşmadığı olmakla birlikte, Sayın mahkemeniz tarafından 01.02.2018 tutanak tarihi itibarıyla davalı yanın temerrute düştüğü kanaatine varılır ise davacı yanın davalı yandan, dava tarihine kadar talep edebileceği işlemiş faiz tutarının 14.439,08 TL olduğu, davacı yanın 198.000,00 TL alacağı için 3095 sayılı yasaya (Md.2) istinaden dava tarihi olan.

31.08.2018 tarihinden itibaren %19,50 oranında avans faiz talep edebileceği" sonuç ve kanaatini bildirir rapor ibraz edildiği anlaşılmıştır.

----- tarihli müzekkere cevabı, ------- tarihli müzekkere cevabı, ----------tarihli müzekkere cevabı,

-Mali Müşavir ve Kimya Mühendisi bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen 17/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle. "A-Ticari defter (ler)in Türk Ticaret Kanunu'na ve ------- düzenlemelerine göre usulüne uygun tutulup tutulmadığı, noter/ticaret sicil müdürlüğü tasdiklerinin bulunup bulunmadığı yönünden;Davacı Yönünden.

Davacının--- dönemi ticari defterleri usul yönünden incelendiğinde ------açılış tasdiklerinin Vergi Usul Kanunu'nun "Tasdik Zamanı" başlıklı 221 maddesine göre; süresinde yaptırıldığı, davacının 2015-2018 döneminde e-defter mükellefi olduğu 2015-2018 dönemi Ocak ayı GİB onaylı Yevmiye Defteri ve Defteri Kebir açılış beratları ile kapanış beratlarının süresinde aldığı, davacının ticari defterlerinin V.U.K'nu ve TTK'nuna uygun tutulduğu, davacının ticari defter kayıtlarının birbirini doğruladığı görülmüştür.

Davacının ticari defter kayıtları üzerinde yapılan incelemede.

Davacı şirketin incelenen ticari defter kayıtlarına göre açık hesaptan kaynaklı dava tarihi itibariyle davalı şirketten 7.187,17 TL alacaklı gözüktüğü, davacının incelenen ticari defter kayıtlarına göre 75.000 TL'lik teminat mektubunun ----- seri numaralı "KISMİ CEZAİ ŞART BEDELİ" açıklamasıyla davalı adına düzenlenen 75.000,00 TL tutarlı faturanın ödemesi için dava tarihinden önce 05.12.2017 tarihinde nakde çevrildiği, dolayısıyla iş bu davada davacı adına hesaplanan alacak tutarından mahsup edilemeyeceği,Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde ariyet listesinin toplam 79 kalem olduğu,

haczedilen kalem sayısının 70, eksik ariyet kaleminin 9 kalem olduğu, teslim edilmeyen ariyetin bedelinin ise 198.560,00 TL olduğu, tedarik edilebilir piyasa rayiç alım bedelinin 198.000,00 TL olduğu, davacı yanın davalı yandan dava tarihi olan 31/08/2018 tarihi itibarıyla 198.000,00 TL alacaklı olduğu,Davacı vekilinin dava dilekçesinde teslim edilmeyen ariyet bedelleri ile ilgili davalının temerrüde düşme tarihinden itibaren faiz talebinde bulunduğu, ancak dosyanın incelenmesinde davacı yan tarafından davalı yanın temerrüde düşürüldüğüne ilişkin herhangi bir belgeye rastlanmadığı,

bu nedenle dava tarihinden önce işlemiş faiz hesaplaması yapılmaması gerektiği, dosya incelemesinde davacı yan tarafından "eksik ariyetlerin sökülmesi için teknik servis elemanlarının gönderilmesine rağmen davalı yan tarafından ariyetlerin teslim edilmediği, ariyetlerin sökülmesine izin verilmediği ve bunun 01/02/2018 tarihli tutanakla kayıt altına alındığı" iddiasının mevcut olduğu, bahse konu dosyaya sunulu tutanakta davalı yanın kabulü yada kaşe imzasının mevcut olmadığı,

Sayın Mahkeme tarafından 01/02/2018 tutanak tarihi itibarıyla davalı yanın temerrütte düştüğü kanaatine varılır ise davacı yanın davalı yandan, dava tarihine kadar talep edebileceği işlemiş faiz tutarının 14.439,08 TL olarak hesaplandığı, takip sonrası için Sayın Mahkeme'nin kısmen ya da tamamen davacı lehine hüküm kurması halinde; tarafların tacir olması, işin ticari iş olması, temerrüt faiz oranının önceden kararlaştırılmamış olması münasebetiyle, takip sonrasında 3095 s.k m.2/2 kapsamında avans faiz talep edebileceği, nihai değerlendirmenin Sayın Mahkemenin taktirlerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Sayın Mahkemenin gerek savunmalarının tümü ve gerekse faize hasren hüküm kurmak hususunda hiç şüphesiz muhtar bulunduğu, davacının faiz talebine yönelik değerlendirmelerin ve sair hususların yüce yargı makamının münhasır takdiri içinde kaldığı, sonuç ve kanaatlerine ulaşılmıştır.

Yukarıda yapmış bulunduğumuz açıklamalar sonucunda, tüm bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi ve 6100 sayılı HMK'nın 266/c.2 hükmü uyarınca bilcümle hukuki takdir ve tavsif sadece Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, kanaatimizi arz ederiz." sonuç ve kanaatini bildirir rapor ibraz edildiği anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki bayilik sözleşmeleri gereğince davacı şirket tarafından davalı bayiye ariyet olarak verilen menkul malların istirdadı mümkün değilse bedelinin temerrüd tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faize bitlikte tahsili istemine ilişkindir.Taraflar arasında ---------- imzalanmıştır.

Davacı tarafça akaryakıt bayilik sözleşmesi ve protokollerine istinaden davalı şirkete ait iki adet akaryakıt istasyonunda kullanılmak üzere ariyet menkul mallar verilmiş olduğu iddia edilmiştir.Davalı tarafından -------- yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bayilik sözleşmesi tek taraflı olarak feshedilmiştir. Davalı taraf fesih ihbarnamesinde davacı tarafından akaryakıt istasyonunda kurulan kurumsal kimlik panosunun 10 iş günü içerisinde sökülmesini bildirmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesi ile, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dilekçede belirtilen ve ekli faturalarda yer alan ariyete konu menkullerin davalıdan alınarak müvekkili şirkete teslim edilmesi konusunda öncelikle ihtiyati tedbir kararı verilmesini, ekli faturalarda bilgileri olan ve davalının kullanımına verilen, müvekkili şirkete teslim edilmeyen her türlü taşınır mal, teçhizat, kurumsal kimlik ve demirbaşın Müvekkili Şirkete eksiksiz ve hasarsız teslimine,

söz konusu ariyetlerin müvekkili şirkete teslim edilmemesi halinde ariyetlerin bedelinin davalının temerrüde düşme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte tazminine karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebi üzerine Mahkememizce verilen 02/10/2018 tarihli ara karar ile.

1-)İhtiyati Tedbir Talebinin kabulüne, 2-)Dava dilekçesine ekli faturalara konu her türlü taşınır mal, teçhizat, kurumsal kimlik ve demirbaşın davalının yukarıda yazılı adreslerde işlettiği akaryakıt istasyonlarında bulunması halinde -herhangi bir şekilde devir, temlik ve ayni hak tesis edilmemek üzere- yed-i emin olarak davacıya TESLİMİNE, faturaların iş bu kararın eki sayılmasına karar verilmiştir. ------- sayılı dosyası ile ihtiyati tedbir kararının infazı doğrultusunda düzenlenen 11/10/2018 tarihli teslim tutanağına göre;

davacı tarafından davalıya ariyet olarak teslim edildiği iddia olunan dava dilekçesinde belirtilen 79 adet emtiadan 70 adedinin davacıya teslim edildiği ve 9 kalem emtianın teslim edilemediğine dair tutanak tutulduğu anlaşılmıştır.Mahkememizin ----------Dosyada mevcut tüm delillerin incelenerek değerlendirilmesinde: Hükme esas alınan bilirkişi kök ve ek raporları dayanak yapılarak.

Taraflar arasında akaryakıt bayilik sözleşmesi ile ticari ilişki kurulduğu, davalı dağıtıcı şirket tarafından davacı tarafın akaryakıt istasyonlarında ariyet olarak kullanılmak üzere malzemeler teslim edildiği, davalı tarafından akaryakıt bayilik sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedildiği, fesih ihtarnamesinde davacı tarafından kullanılmak üzere kendisine verilen kurumsal kimlik panosunun sökülmesinin istendiği, ihtarnameden davacı şirket tarafından davalı bayiye ariyet malzemeleri verildiğinin anlaşıldığı,

mahkememizin 02/10/2018 tarihli ara kararına istinaden -------- sayılı dosyası ile dava dilekçesi ve ekindeki faturalara konu malzemeler davalıya ait akaryakıt istasyonlarında tespiti yapılan ariyet malzemelerden davacı tarafa teslim edildiği, tespit edilmeyen malzemelerin listelenerek tutanak altına alındığı, mahkememizce aldırılan bilirkişi raporuna göre teslimi yapılan davalı tarafından teslimi yapılmayan ariyet malzemelerin piyasa rayiç alım bedellerinin takdiren 198.000,00 TL olduğu,

davacı tarafından davalı tarafın dava tarihinden önce temerrüde düşürüldüğüne dair belgenin dosyamız arasında bulunmadığı bu nedenle temerrüt şartlarının oluşmadığı, tarafların tacir, yapılan işin ticari iş olması nedeni ile uygulanacak faizin 3095 sayılı yasanın 2. Md. İstinaden avans faizi olduğu anlaşılmakla, davanın kabulüne, ıslah ile arttırılmış 198.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ..."gerekçesi ile -Davanın KABULÜ ile.

Islah ile arttırılmış 198.000 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş olup ----- Karar sayılı ilamıyla Mahkememiz ilamı hakkında kaldırma kararı verilmiştir.----- tarihli yazı cevabı ile davacı------- tarafından devir alındığı belirtilmiştir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirdiğinde ;Somut olayda, taraflar arasında----- adresinde bulunan akaryakıt istasyonu ile ilgili ----- adresinde bulunan akaryakıt istasyonu ile ilgilide ----- tarihli bayilik sözleşmesi,

------- ile çalışan karayolu taşıtları için ikmal istasyonu bayilik sözleşmesinin imzalandığı, davalı bayi tarafından davacı muhataba------- yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, taraflar arasındaki Bayilik Sözleşmelerinin tek taraflı olarak feshedildiğini, bayilik sözleşmeleri kapsamında verilen 75.000,00 TL. miktarlı teminat mektubunun iadesini, akaryakıt istasyonuna kurulan giydirme panosunun 10 iş günü içerisinde teslim alınmasının ihtaren bildirildiği,

davacı tarafça dava dilekçesine ekli faturalara konu mülkiyeti davacıya ait menkullerin davacıya ariyet olarak verildiğini iddia edip ariyetlerin iadesi talep edilmiştir. ------ sayılı kaldırılma ilamı sonrası davacı vekilinin dava dilekçesi eki olarak sunduğu davacı delillerinden ---- tarihli fatura dosya arasına alınmıştır.-------- Karar sayılı dosyası celp edilerek incelenmiştir.Davacı şirket vekili tarafından müvekkili ariyet sözleşmesi kapsamında teslim edildiği iddia edilen eşyaların teslim edilmediğinden bahisle ---- müvekkili şirket yetkilisi hakkında suç duyurusunda bulunduğunu,

yapılan başvuru üzerine------ soruşturma dosyasından iddianame tanzim edildiğini ve davalı şirket yetkilisi ------sayılı dosyasından kamu davası açıldığını, açılan kamu davasında mahkemece yapılan kovuşturma sonucunda mahkumiyet kararı verildiği, verilen mahkumiyet kararına itiraz edildiği,

---- gönderildiğini, ------ tarihinde verilen Berrat kararı verildiğin anlaşılmıştır.Taraflar arasında imzalanan her iki bayilik sözleşmesinin 5 maddesinde;'' İstasyon ile birlikte BAYİ'e teslim edilen eşya, malzeme ve tesisatın listesi ve istasyonun inşaat ve tesisatına dair----------- standartlarını gösteren şartnameler ve projeler iş bu sözleşmenin ayrılmaz bir parçasıdır,'' düzenlemesi gereğince bayilik sözleşmeleri uyarınca davalıya ariyet olarak teslim edilen menkullerin tutanak ile teslim edildiğinin belirtildiği,

dosya içerisinde hangi ariyetlerin hangi bayilik için teslim edildiğine dair sözleşmede belirtilen teslim tutanağının olmadığı, bu nedenle davacı tarafa dava dilekçesine eklediği faturalara konu mülkiyeti davacıya ait olduğu iddia olun ariyetlere ilişkin hangi tarihte, hangi malzemelerin, hangi bayilik sözleşmesi kapsamında davalı bayi'ye teslim edildiğine ilişkin teslim tutanaklarının dosyaya ibraz etmesi için süre verilmiş olup davacı vekilinin ---------- istasyonlarında bayilerine verilen ariyetlerin bayilik sözleşmelerinde bulunduğuna dair beyan dilekçesi sunulduğu,

teminat mektubunun kısmi cezai şarta ilişkin tahsil edildiğinden ariyete takas konusu olamayacağını ve ariyet listesi bayilik sözleşmesinde yer aldığını beyan etmiştir.

Davacı vekiline bayilik sözleşmelerinde belirtilen ariyetlere ilişkin hangi tarihte ve hangi malzemelerin teslim edildiğine ilişkin teslim tutanaklarının bulunduğu yerin adresini bildirmek veya buna ilişkin teslim tutanaklarını sunmak üzere iki haftalık süre verilmiş ise dosyanın incelenmesinde davacı vekili tarafından sunulan bayilik sözleşmesi ekinde teçhizat ve ariyetlerin teslimine ilişkin herhangi bir belge yer almadığından ve dava dilekçesinde dayandığı yemin delili hatırlatılarak yemin deliline başvurup başvurmayacağı hususunda beyanda bulunması için 2 haftalık süre verilmiş ve davacı vekili ariyetlerin müvekkil şirkete ait olduğunu

gösteren faturaların varlığı ,dosyada bulunan bayilik sözleşmesi gibi somut deliller,-------- kararları ve konuya ilişkin mevzuat uyarınca otomasyon sisteminin ve diğer teçhizatların davalıya ariyeten verildiğinin sabit olduğunu yemin deliline başvurulmayacağını beyan etmiştir.

Davacı şirket ile davalı şirket arasında yapılan bayilik sözleşmelerinin ------- tarihli olduğunu, dava dilekçesi ve davacı şirket tarafından dava konusu edilen ve delil olarak sunulan faturalar incelendiğinde ------ nolu faturanın ve ---- nolu faturanın davacı şirket adına kesildiği, ------ nolu faturanın da davacı şirkette kesilen faturalardan olup, bayilik sözleşmesinden 2.yıldan fazla bir süre önce kesilen fatura olduğunu, ---------- nolu her iki faturanın davacı şirket adına kesilen fatura olduğu ve fatura konusu ariyetlerin davalı şirketle teslim edildiği hususunda bir kayıt içermediği,

davalı tarafından ariyetlerin teslim edilmediği yönünden savunmada bulunulduğu ve bunun aksinin ariyetlerinin davacı şirket tarafından hangi tarihte hangi malzemelerin ve hangi ariyet sözleşmesi kapsamında ve kime teslim edildiğine ilişkin teslim belgelerinni mahkeme dosyasına sunulmadığı ve teslim olgusunun ispatlamadığı kanaatine varılarak davanın reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.