İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/808 K.2024/468

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/808 Esas

KARAR NO: 2024/468

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 15/11/2023

KARAR TARİHİ: 16/05/2024

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu 15/11/2023 tevzi tarihli dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin, ilk olarak 1993 yılında -------- unvanıyla kurulduğunu; güncel ticari unvanı --------- Şirketi olduğunu, şirketin sahibi ve yöneticisi --------- olduğunu, davalı -------- şirketi ise --------- en büyük inşaat firmalarından biri olduğunu, büyük ölçekli kamu ihaleleri almak suretiyle faaliyet gösterdiğini, davalı --------Ş.’nin sahibi ve yöneticisi --------- olduğunu, endüstri mühendisi olan müvekkili şirket sahibi --------, hizmet kalitesi ve yüksek iş ahlakı sayesinde çok geniş bir çevrede itibar kazandığını, işini hızla büyüterek;

zirvede olduğu yıllarda (2008 - 2018 arası) toplam 250-300 milyon dolar ciroya ulaşan işler yaptığını ve firmasını ülkenin bu alanda en iyi birkaç firması arasına sokmayı başardığını, yine bu büyümenin etkisiyle farklı sektörlere de yönelen müvekkilinin, aynı başarıyı o alanlara da taşıdığını, mali büyüklük bakımından önemli bir yüzdesini teşkil eden elektrik-elektronik alt yapı işlerinin tamamını üstlendiğini, 2013 yılında, --------- tarafından, "--------- Entegre Sağlık Kampüsü" isimli 1253 yataklı -----------Hastanesi Projesinin ihalesi gerçekleştirildiğini, bu ihale, davalınin şirketi olan -------- şirketi tarafından kazanıldığını,

üstlendiği elektro-mekanik işlere başlamadan önce, teknik zorunluluk gereği onlarca işin önceden bitirilmesini beklemek gerektiğini, ancak bu ön işler genellikle vaktinde tamamlanamadığını, temelde ana yüklenicinin ödemeler ve harcamalar konusundaki isteksizliğine bağlanabilecek bu gecikmeler yüzünden müvekkili kendi işine zamanında başlayamadığını, müvekkilinin kabaca 9.000.000,00-Euro tutarındaki son alacağına ait hak edişiyle ilgili kendi şirketinin yetkililerini "kesinlikle imzalanmaması", "imzalayan olursa karşısında beni bulur" sözleriyle açıkça tehdit ettiğini,

şirketinin son dönemdeki ekonomik sıkıntıları nedeniyle alacağını istemeye yönelik taleplerini sıklaştırdığını, davalı bu durumu hadsizlik, saygısızlık olarak nitelendirdiğini, davalı, şirketinin yetkililerini müvekkiline ödeme yapmaktan veya yeni hakediş imzalamaktan men ettiğini;

müvekkile de saygısızlık ve hadsizlik yaptığı gerekçesiyle "kendisinde bir alacağının kalmadığını(!)" söyleyerek niyetini açıkça ortaya koyduğunu, müvekkiline ve tanık ---------, boş binanın alt katında bir odaya götürülüp sandalyeye oturtulduğunu, odayı davalının silahlı adamları doldurduğunu ve iradi olarak kesinlikle ayrılamayacakları bir baskı ortamı içerisinde davalının gelişi beklendiğini, müvekkilinin tuvalete gitmek için bile izin almak zorunda kaldığını, müvekkilinin başka seçeneğinin olmadığını bildiği için bu koşulları kabul etmek zorunda kaldığını, davalı konuşmalarında, "istese hiçbir şey vermeyeceğini,

vermeyi kabul edeceği miktarın dahi bir lütuf olarak verildiğini" beyan ederken, şartları kabul etmezse tek kuruş alamayacağı gibi kendileri uhdesinde bulunan müvekkiline ait 1.334.982,72- Euro tutarındaki teminat mektubunu da hiç tereddütsüz ve sebepsiz şekilde bozdurulacağını vurgulamayı da ihmal etmediğini, müvekkilinin davalının silahlı adamları etrafında şantiye içinde ve inşaat halinde boş bir binanın alt katında ve boş bir odada alıkonulduğunu, kendisi ve ailesi, yakınları bakımından ölümle tehdit edildiğini,

teminat mektubunun sebepsiz olarak bozdurulacağı ve şirketinin mahvına sebep olunacağı ve daha birçok tehdide açık şekilde maruz kaldığını, müvekkili ile davalı şirketler arasında imzalanan 22.02.2018 tarihli "Borç Tasfiye/Uzlaşma Protokolü"nün TBK m.37 gereği ikrah sebebine dayalı irade sakatlığı nedeniyle geçersizliğinin tespiti ile söz konusu protokolün iptalini, --------- Entegre Sağlık Kampüsü Projesi kapsamında.

13.04.2015 Tarih ve -------- sayılı --------, 13.04.2015 Tarih ve ---------- sayılı Mekanik, Elektrik ve Zayıf Akım İşleri Sözleşmesi ile -------- Entegre Sağlık Kampüsü Projesi kapsamında.

05.09.2016 Tarih ve ------- sayılı Fizik, Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi (RHH) ile Atık Binası Elektromekanik Tesisat İşleri Sözleşmesinden doğan yargılama esnasında yerinde Yapılacak Keşif Ve Bilirkişi İncelemesi İle Toplam Tutarı Tespit Edilecek toplam tutarı tespit edilecek bakiye hak ediş alacağı olan şimdilik 100.000,00-TL'nin -HMK m.107 gereği dava değeri tam ve kesin olarak belirlendikten sonra artırılmak ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere davalıların temerrüde düştüğü tarihten itibaren işlemiş en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacı müvekkiline ödenmesine,

vekil şirket, ilk olarak 1993 yılında ---------- unvanıyla kurulduğunu; güncel ticari unvanı ---------- Şirketi olduğunu, şirketin sahibi ve yöneticisi ------- olduğunu, davalı -------- şirketi ise --------- en büyük inşaat firmalarından biri olduğunu, büyük ölçekli kamu ihaleleri almak suretiyle faaliyet gösterdiğini, davalı------- şirketinin sahibi ve yöneticisi -------- olduğunu, endüstri mühendisi olan müvekkili şirket sahibi ---------, hizmet kalitesi ve yüksek iş ahlakı sayesinde çok geniş bir çevrede itibar kazandığını, işini hızla büyüterek;

zirvede olduğu yıllarda (2008 - 2018 arası) toplam 250-300 milyon dolar ciroya ulaşan işler yaptığını ve firmasını ülkenin bu alanda en iyi birkaç firması arasına sokmayı başardığını, yine bu büyümenin etkisiyle farklı sektörlere de yönelen müvekkilinin, aynı başarıyı o alanlara da taşıdığını, mali büyüklük bakımından önemli bir yüzdesini teşkil eden elektrik-elektronik alt yapı işlerinin tamamını üstlendiğini, 2013 yılında, ---------- tarafından, "--------- Entegre Sağlık Kampüsü" isimli 1253 yataklı ---------Hastanesi Projesinin ihalesi gerçekleştirildiğini, bu ihale, davalınin şirketi olan -------- şirketi tarafından kazanıldığını,

üstlendiği elektro-mekanik işlere başlamadan önce, teknik zorunluluk gereği onlarca işin önceden bitirilmesini beklemek gerektiğini, ancak bu ön işler genellikle vaktinde tamamlanmadığını, temelde ana yüklenicinin ödemeler ve harcamalar konusundaki isteksizliğine bağlanabilecek bu gecikmeler yüzünden müvekkili kendi işine zamanında başlayamadığını, müvekkilinin kabaca 9.000.000,00-Euro tutarındaki son alacağına ait hak edişiyle ilgili kendi şirketinin yetkililerini "kesinlikle imzalanmaması", "imzalayan olursa karşısında beni bulur" sözleriyle açıkça tehdit ettiğini,

şirketinin son dönemdeki ekonomik sıkıntıları nedeniyle alacağını istemeye yönelik taleplerini sıklaştığını, bu durumu hadsizlik, saygısızlık olarak nitelendirdiğini, davalı, şirketinin yetkililerini müvekkiline ödeme yapmaktan veya yeni hakediş imzalamaktan men ettiğini;

müvekkiline de saygısızlık ve hadsizlik yaptığı gerekçesiyle "kendisinde bir alacağının kalmadığını(!)" söyleyerek niyetini açıkça ortaya koyduğunu, müvekkili ve tanık --------, boş binanın alt katında bir odaya götürülüp sandalyeye oturtulduğunu, odayı davalının silahlı adamları doldurduğunu ve iradi olarak kesinlikle ayrılamayacakları bir baskı ortamı içerisinde davalınin gelişi beklendiğini, müvekkilinin tuvalete gitmek için bile izin almak zorunda kaldığını, başka seçeneğinin olmadığını bildiği için bu koşulları kabul etmek zorunda kalmıştır. davalı konuşmalarında, "istese hiçbir şey vermeyeceğini,

vermeyi kabul edeceği miktarın dahi bir lütuf olarak verildiğini" beyan ederken, şartları kabul etmezse tek kuruş alamayacağı gibi kendileri uhdesinde bulunan müvekkile ait 1.334.982,72- Euro tutarındaki teminat mektubunu da hiç tereddütsüz ve sebepsiz şekilde bozdurulacağını vurgulamayı da ihmal etmediğini, müvekkilinin davalının silahlı adamları etrafında şantiye içinde ve inşaat halinde boş bir binanın alt katında ve boş bir odada alıkonulduğunu, kendisi ve ailesi, yakınları bakımından ölümle tehdit edildiğini,

teminat mektubunun sebepsiz olarak bozdurulacağı ve şirketinin mahvına sebep olunacağı ve daha birçok tehdide açık şekilde maruz kaldığını, müvekkili ile davalı şirketler arasında imzalanmış olan 22.02.2018 tarihli "Borç Tasfiye/Uzlaşma Protokolü"nün TBK m.37 gereği ikrah sebebine dayalı irade sakatlığı nedeniyle geçersizliğinin tespiti ile söz konusu protokolün iptaline, --------- Entegre Sağlık Kampüsü Projesi kapsamında.

13.04.2015 Tarih ve ---------- sayılı ---------, 13.04.2015 Tarih ve --------- sayılı Mekanik, Elektrik ve Zayıf Akım İşleri Sözleşmesi ile ---------- Entegre Sağlık Kampüsü Projesi kapsamında. 05.09.2016 Tarih ve ---------- sayılı Fizik, Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi (RHH) ile Atık Binası Elektromekanik Tesisat İşleri Sözleşmesinden doğan -yargılama esnasında yerinde yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi ile toplam tutarı tespit edileceğini,

toplam tutarı tespit edilecek- bakiye hak ediş alacağı olan şimdilik 100.000,00-TL'nin -HMK m.107 gereği dava değeri tam ve kesin olarak belirlendikten sonra artırılmak ve fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere- davalıların temerrüde düştüğü tarihten itibaren işlemiş en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacı müvekkile ödenmesini adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dosyada gider avansı bulunmadığından davalılara dava dilekçesi tebliğ edilememiş ve taraf teşkili sağlanamamıştır.

DELİLLER

--------- D.İş sayılı dosyasının Uyap sistemi üzerinden gönderildiği, -Davacı vekilinin celse arasında adli yardım red ara kararına karşı itiraz dilekçesi sunduğu, itirazın incelenmesi amacı ile talebin --------- Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderildiği,---------- Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/04/2024 tarihli -------- Diş sayılı kararı ile adli yardım red ara kararına vaki itirazın reddine dair karar ,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. 6100 sayılı HMK’nun 114/g maddesinde gider avansı dava şartı olarak düzenlenmiştir. HMK’nun “harç ve avans ödenmesi” başlıklı 120. maddesinde; “(1) Davacı, yargılama harçları ile her yıl -------- çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

(2) Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir.” hükmü getirilmiştir. Anılan maddenin gerekçesinde ise: “Madde ile, dava açılırken yargılama harçlarının mahkeme veznesine yatırılması zorunluluğu düzenlenmiştir.

Maddede ayrıca, 1086 sayılı Kanunda yer almayan, yeni bir düzenleme yapılarak, her türlü tebligat ücretleri, keşif giderleri, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi giderleri karşılayacak tutarın, avans olarak davacı tarafından dava açarken yatırılması zorunluluğu getirilmiştir. Bu avansın yetmemesi durumunda ise tamamlanması için davacıya kesin süre verileceği hususu hüküm altına alınmıştır.

Avans miktarının, davanın türü ve özelliklerine göre her yıl -------- ilân edilecek tarifeye göre belirleneceği, maddede yer almıştır.

Maddede yapılan bu düzenlemeyle, gerekli masrafların zamanında yatırılmamasından dolayı davaların gecikmesinin önüne geçilmesi amaçlanmıştır” ifadelerine yer verilmek suretiyle, her türlü tebligat ücretleri, keşif giderleri, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi giderleri karşılayacak tutarın, avans olarak davacı tarafından dava açarken yatırılması zorunluluğu getirildiği vurgulanmıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin 45. maddesinde: “(1) Davacı, yargılama harçları ile her yıl ---------- çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Gider avansı, her türlü tebligat ve posta ücretleri, keşif giderleri, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi giderler için davacıdan alınan meblağı ifade eder.(2) Adli yardım talebiyle açılan dava ve işlerde adli yardım konusunda bir karar verilinceye kadar harç, gider ve delil avansı alınmaz.

Kanunlardaki özel hükümler saklıdır.(3) Gider avansının yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması halinde, mahkemece bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir. Dava şartı olan gider avansının yatırılmaması veya tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğundan reddedilir.(4) Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır.

Delil avansı, tarafların dayandıkları delillerin giderlerini karşılamak üzere mahkemece belirlenen kesin süre içinde ödemeleri gereken meblağı ifade eder. Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler. Taraflardan biri avans yükümlülüğünü yerine getirmediğinde, diğer taraf bu avansı da yatırabilir. Delil avansını yatırmayan taraf, o delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılır.

Tarafların üzerinde tasarruf edemeyecekleri dava ve işlerle, kanunlardaki özel hükümler saklıdır…” hükmü getirilmiştir.

Yönetmeliğin 45. maddesinde gider avansı ve delil avansı birlikte düzenlenmiş olup, gider avansının, her türlü tebligat ve posta ücretleri, keşif giderleri, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi giderler için davacıdan alınan meblağı ifade ettiği, davacının, her yıl ------ çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorunda olduğu, delil avansının ise tarafların dayandıkları delillerin giderlerini karşılamak üzere mahkemece belirlenen kesin süre içinde ödemeleri gereken meblağı ifade ettiği vurgulanmıştır.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesi'nin 1.maddesinde tarifenin amacının; dava açılırken mahkeme veznesine yatırılacak olan gider avansının miktarı ile avansın ödenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu açıklanmıştır.

Tarifenin 4 maddesinde gider avansı olarak, taraf sayısının beş katı tutarında tebligat gideri, dava dilekçesinde tanık deliline dayanılmış ve tanık sayısı belirlenmiş ise tanık sayısınca tanık asgari ücreti ve tebligat gideri, tanık sayısı belirtilmemiş ise en az üç tanık asgari ücreti ve tebligat gideri, dava dilekçesinde keşif deliline dayanılmış ise keşif harcı avansı ile birlikte tarifede yer alan ulaşım gideri, dava dilekçesinde bilirkişi deliline dayanılmış ise Bilirkişi Ücret Tarifesinde davanın açıldığı mahkeme için öngörülen bilirkişi ücreti,

diğer iş ve işlemler için tarifede yer alan giderin davacı tarafından ödeneceği belirtilmiştir.

Dolayısıyla yukarıda belirtilen Yönetmelik hükümleri, 6100 sayılı Kanun’un 120. maddesindeki gider avansı ile ilgili düzenleme ve 324. maddedeki delil ikamesi için avans kuralının birlikte değerlendirilerek dava şartı olan gider avansının delillerin ikamesi dışındaki yargılama giderleri için dikkate alınması, tanık dinlenmesi, bilirkişi raporu alınması ve keşif gideri gibi delil ikamesine yönelik giderlerin ise gider avansı içinde değerlendirilmemesi gerekir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde.

Davacı vekilinin adli yardım talepli olarak dava ikame ettiği, Mahkememizce 16/11/2023 tarihli ara kararı ile adli yardım talebinin reddine ilişkin ara karar yazıldığı, söz konusu ara kararın dosyada avans olmaması nedeni adli yardım talebinin reddine ilişkin ara kararın tebliğ edilemediği ve kesinleşmediğinden tebliğ için gerekli gider avansının suç üstü ödeneğinden karşılanarak davacı vekiline adli yardım red ara kararı, tensip tutanağı ve 20/02/2024 tarihli duruşma zaptının 23/03/2024 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.Davacı vekilinin adli yardım red ara kararına karşı itiraz dilekçesi sunduğu,

itirazın incelenmesi amacı ile talebin --------- Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderildiği , --------- Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/04/2024 tarihli -------- Diş sayılı kararı ile adli yardım red ara kararına vaki itirazın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

Mahkememizin 20/02/2024 tarihli duruşma zaptının davacı vekiline 23/03/2024 tarihinde tebliğ edildiği, 20/02/2024 tarihli celsesinin 2 nolu ara kararı gereğince davacı vekiline peşin harç ve başvuru harcını tamamlaması için 2 haftalık kesin süre verildiği,

duruşma tarihi itibari ile davacı vekilinin eksik harçları ikmal etmediği yine aynı celsesinin 3 nolu ara kararı ile davacı vekiline red kararı kesinleştiği takdirde tebligat giderlerinde kullanılmak üzere HMK gider avansı tarifesi uyarınca 2 adet taraf gideri (2x5x120=1.200,00 TL) diğer iş ve işlemler için 150,00 TL olmak üzere toplam 1.350,00 TL gider avansını yatırması için iki haftalık kesin süre verildiği,

verilen kesin süre içerisinde gider avansının yatırılmaması halinde davanın usulden reddedileceğinin ihtar edildiği duruşma tarihi itibari ile davacı vekilinin eksik gider avansını ikmal etmediği ,davacı vekilinin yatırılması gerekli eksik gider avansını adli yadım red kararının kesinleşmesine karşın yatırmaması nedeniyle dava dilekçesinin, öninceleme gün ve saatinin davalı taraflara tebliğe çıkarılamadığı anlaşılmıştır.

Bu nedenle davacı vekilinin ihtarlı sureye rağmen dava dosyasına hiç gider avansı yatırmadığından Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin 45/3 . maddesi ve HMK 114/1-g ve HMK 115/2 maddeleri gereğince davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine dair aşağıda yazılı şekilde karar verilmiştir.