İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1027 K.2025/324

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/1027 Esas

KARAR NO: 2025/324

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)

DAVA TARİHİ: 29/12/2024

KARAR TARİHİ: 17/04/2025

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu 29/12/2024 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin bankaya ait --------- şubesine tahsil için intikal eden borçlusu ---------- olan 05.02.2022 tanzim ve 30.04.2022 vade tarihli 7.365,00 TL bedelli1 adet senet müvekkilinin banka şubesinde sebebi tespit edilmediği şekilde kaybolmak suretiyle zayi olduğunu, senedin meşru hamili müvekkili banka olduğunu, söz konusu senet tespit edilemeyen bir şekilde kaybolduğunu, bu sebeple müvekkili banka nezdinde kaybedilen senedin üçüncü şahısların ellerine geçmesi ve tahsil için ibraz edilmesi halinde müvekkili banka mağdur olacağını,

bu nedenle kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız şekilde işbu senetten yararlanarak sebepsiz zenginleşmesine mahal vermemek ve müvekkili bankanın mağdur olmaması için ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına ve senedin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi için davanın açıldığını, müvekkili bankaya ait ----------- şubesine tahsil için intikal eden borçlusu ----------- olan 05.02.2022 tanzim ve 30.04.2022 vade tarihli 7.365,00 TL bedelli senedin 3.Kişilere ödenmemesi için ödeme yasağı konulması konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesine ve bu hususta ilgili bankalara müzekkere yazılmasına,

tensiple birlikte dava konusu senetle ilgili olarak TTK nun 674 maddesi hükmü gereğince ---------- ilanına akabinde dava konusu senedin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

----------- 02/01/2025 tarihli müzekkere cevabı, Talebin Hukuki Niteliği. Zayi nedeniyle bononun iptali talebidir.Talebin Hukuki Sebebi. 6102 sayılı TTK.nun 818/1-s maddesi uyarınca poliçenin iptali hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çek ve bono(senet) hakkında da uygulanır.

TTK.nun 757 vd. maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek veya bono elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın çeki veya senedi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Mahkeme, TTK 757/2 maddesi gereğince ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin (keşide tarihinin) gelmesi üzerine çek veya senet bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir.

6102 sayılı TTK’nın 759/1. maddesindeki “Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.” ve TTK’nın 764/1. maddesindeki "Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." şeklinde düzenlenmiştir.

İptal isteminde bulunan kişi, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, dilekçe sahibinin, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, çeki veya senedi eline geçireni, çeki veya senedi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde çekin veya senedin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Çekin veya senedin getirilmesine ilişkin ilan, 35. maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır.

Elden çıkan çek veya senet, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; iş bu davanın bono iptali davası olması nedeni ile verilecek iptal kararının ilgilinin borçluluğunu saptamayacağı ve kesin hüküm teşkil etmeyeceği, borçlunun iptal kararına karşı iptal kararı alan kişinin hak sahibi olmadığını öne sürebileceği , davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delili sunmasının yeterli olduğu,

aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanmasının zayi nedeni ile çek ve bono iptali hükümlerinin uygulanmasının imkansız hale getireceği, kaldı ki dava sırasında yapılan ilanlar sonucunda hak sahiplerinin ortaya çıkabileceği ve kendilerine karşı istirdat davası açılabileceği, ayrıca hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptal edilebileceği ;

uyuşmazlık konusu hakkında, yapılan açık duruşmalar ve yargılama sonunda toplanan deliller, talebe konu kambiyo senedi bilgileri, iddia ve beyanlar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde:Mahkememizce tensip zaptı ile bono borçlusunun zayi edildiği bildirilen bonoyu vade tarihi geldiğinde ve bono bedellini ödemek istediği takdirde ikametgahına en yakın --------- Bankası Şube Müdürlüğünün ödeme yeri olarak tayinine, bu hususun bono borçlusuna muhtıra ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Mahkememizce tensip ara kararı doğrultusunda TTK 762 maddesi hükmü gereğince uyarınca talebe konu bono hakkında hak iddiasında bulunanların ilk ilan tarihinden itibaren 3 aylık hak düşürücü sürede mahkemeye başvurmaları konusunda -------- birer hafta arayla olmak üzere üç kez ilan yaptırılmış, gazete suretleri dosya içerisine alınmıştır. ----------- ilk ilanın 08/01/2025 tarihinde yapıldığı,

ancak kambiyo senedinin, vadesinden/keşide tarihinden veya ilk ilandan itibaren 3 ay içerisinde(TTK m.761/3) Mahkememize sunulmaması karşısında iptal isteminde konu kambiyo senedinin talep edeninin elinde iken ziyaa uğradığı(TTK m.759/2) sonuç ve vicdani kanaatin varılmış ve uyuşmazlık konusu bononun mahkemeye sunulmaması nedeniyle zayi nedeniyle iptaline 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu'nun geçici 13. maddesinden kaynaklı harçtan muafiyetin 26.12.2003 tarihinden önce kullandırılan kredilere ilişkin olması, Harçlar Kanunu'nun 123. maddesindeki muafiyetin bankalarca kullandırılacak kredileri kapsaması,

4603 Sayılı Kanun'un geçici 4. maddesinden kaynaklı muafiyetin Bakanlar Kurulu'nun 12.10.2010 tarihli kararı ile 25.11.2010 tarihinden itibaren 5 yıl uzatılması suretiyle 25.11.2015 tarihinde sona ermesi nedeniyle, davacı bankanın işbu senet iptaline ilişkin davada harçtan muafiyeti bulunmadığı nitekim ---------- sayılı ilamında da belirtildiği üzere eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.