İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/550 K.2025/547

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/550 Esas

KARAR NO : 2025/547

DAVA

Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 27/01/2016

KARAR TARİHİ : 03/07/2025

DAVA

Davacı Vekili Mahkememize Sunduğu 27/01/2016 Havale Tarihli Ve Aynı Tarihte Harçlandırdığı Dava Dilekçesinde Özetle.

Davacı ile davalı arasında akdedilen “Yetkili İşletme Protokolü” ile, taraflar arasında, ileride akdedilmesi tasarlanan --------- markası Yetkili Satış ve Servis Sözleşmesinin akdedilmesine yönelik hazırlık faaliyetlerine başlandığını ve buna dayalı bir ticari ilişki (hazırlık ticari ilişkisi) kurulduğunu; bu protokolün 6 nolu maddesinde de belirtildiği üzere, bu protokolün “Yetkili Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi” niteliğinde olmadığını; protokolün akdedilmesinden protokolün 8 nolu maddesi uyarınca protokolün münfesih olduğunu;

taraflar arasında akdedilmesi planlanan “Yetkili Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi”nin taraflar arasında akdedilmediğini; dolayısıyla, davalı ile davacı arasında sürdürülen ticari ilişkinin fiilen sonlandırılmış olduğunu; taraflar arasındaki ticari ilişkinin başladığı ve devam ettiği dönemde, davacı tarafından davalıya bedelleri ödenerek, davalı tarafından düzenlenen faturalar karşılığında, toplam 52.894,25 TL tutarında yedek parça, mod diagsys stop, temel ekipman seti, fren hidrolik ölçüm kalemi, totem tabela ve yönlendirme ünitesi satın Alındığını;

taraflar arasındaki ticari ilişkinin (hazırlık ticari ilişkisinin), taraflar arasında akdedilmesi tasarlanan Yetkili Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesi sözleşme akdedilmeden sonlanması üzerine, bu malların davalı tarafından geri alınarak bedellerinin davacıya geri ödenmesinin davalıdan, 28.08.2015 tarihli ihtarname ile talep edildiğini; fakat davalının 16.09.2015 tarihlicevabi ihtarnamesi ile davacının bu talebini reddettiğini.

Oysa ki, ilgili Kanun ve sözleşme hükümleri gereği davalının, davacının bu talebine uyması gerektiğini.

İddia etmekte ve; taraflar arasındaki ticari ilişkinin sonlandırılmış olması sebebiyle, davacı şirket uhdesindeki yedek parça, mod diagsys stop, temel ekipman seti, fren hidrolik ölçüm kalemi, totem tabela ve yönlendirme ünitesinin (totem tabela hariç olmak üzere), yalnız davalıya ait ekipmanlar olması ve servis hizmetlerinde kullanılarak bir değer ifade edeceklerinden, davalıya iadesine; bu ekipmanların toplam bedeli olan 52.894,25 TL'den, totem tabela bedeli düşülmek suretiyle bulanacak rakamın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı tarafından davacıya ödenmesine;

karar verilmesini mahkememizden talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı Vekili Cevap Dilekçesinde Özetle: Taraflar arasında akdedilmiş olan Yetkili İşletme Protokolü ("Protokol") yetkili satıcılık/yetkili servislik sözleşmesi hükmünde olmadığı gibi hiçbir surette yetkili satıcılık/yetkili servislik sözleşmesi imzalanacağı yönünde bir taahhüt de içermemektedir. Bu husus, Protokol'ün 6. maddesinde.

"İşbu protokol, Aday ile --------- arasında kesinlikle “yetkili satıcılık ve yetkili servis sözleşmesi” hükmünde olmayıp, belirli koşulların yerine getirilmesi kaydı ile tarafların bir sözleşme imzalamak niyetinde olduklarını ortaya koymaktadır." şeklinde kararlaştırılmıştır.

Protokol'ün 5. maddesinde yer alan "ADAY tarafından yukarıda belirtilen süre ve daha sonra belirlenecek faaliyet planı çerçevesinde yukarıda belirtilen hizmetler için gerek görülen yatırımlar yapılmadığı takdirde, ADAY ile “sözleşme” imzalanmayacak olup, işbu protokol de --------- tarafından aday’a herhangi ihbar ve ihtara gerek kalmaksızın hükümsüz olacaktır. böyle bir durumda aday, ---------- tazminat, kar mahrumiyeti ve her ne isim altında olursa olsun hiçbir talepte bulunmayacağını peşinen gayrikabili rücu beyan,

kabul ve taahhüt etmiştir" hüküm doğrultusunda da davacının belirli şartları sağlamaması halinde davacı ile sözleşme imzalanmayacağı ortaya konmuş olup, ayrıca davacı vekili tarafından dava dilekçesinde de bu husus ikrar edilmiştir. söz konusu Protokolün imzalanması sonucunda Aday şirketlerin katlanması gereken bir risk vardır. Söz konusu Protokol bir yetkili satıcılık/yetkili servislik sözleşmesi değil, sadece bir adaylık protokolüdür.

Bu protokolün sonucunda, yapılan tüm masraflara ve harcamalara rağmen, bir yetkili satıcılık/yetkili servislik sözleşmesi imzalanacağına yönelik bir garanti de söz konusu değildir. Belirttiğimiz gibi bu durum davacı şirketin katlanması gereken bir risk olduğunu, 6102 sayılı TTK'nın 18 (2) maddesi uyarınca da her tacir ticaretine ait bütün faaliyetlerde basiretli bir iş adamı gibi davranmak zorundadır.

Bu riski gören ve sonuçlarına katlanamayacağını düşünen bir tacirin en başında basiretli bir iş adamı gibi davranarak söz konusu Protokol'ün tarafı haline gelmemesi gerektiğini, söz konusu riski göze alarak Protokol kapsamında taahhüt altına giren davacı, söz konusu riskler vukuu bulduğunda da basiretli bir iş adamı olarak söz konusu bu risklere katlanması gerekmektedir.

Bu sebeple davacı şirketlerin talepleri hukuki dayanaktan yoksun ve gerçeklikten de uzak olduğunu beyan ederek davanın reddini savunmuştur. 12.05.2025 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle: Değerlendirmede totem tabela ve yönlendirme ünitesinin birlikte 24.966,66 TL olarak fiyatlandırıldığı. Yalnızca totem tabelanın değerinin 7.365,16 TL (Yedibinüçyüzatmışbeştürklirasıonaltıkuruş) olduğu.

Yönlendirme ünitesi 17.601,5 TL (Onyedibinaltıyüzbirtürklirasıbeşkuruş) olarak fiyatlandırıldığı görüş ve kanaatine varılmıştır.

25.11.2020 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle: Davacının, ileride Yetkili Satış ve Yetkili Servis Sözleşmesinin akdedileceği inancıyla protokole istinaden davalıdan satın almış olduğu dava konusu malzemelerin (Totem hariç) davalı tarafından geri alınmasını ve bedellerinin kendisine, talep gibi dava tarihinden itibaren işletilecek ticari faizi (kanaatimizce avans faizi) ile birlikte tahsilini talebe hak kazandığı; davacının, geri alınmasını ve bedellerinin kendisine geri ödenmesini davalıdan talebe hak kazandığı malzemelerin bedelinin, Teknik Bilirkişi Raporunda toplam 52.894,25 TL olarak tespit edilmiş olduğu;

davacı, bu malzemeler arasında yer alan Totem'in geri alınmasını ve bedelinin geri ödenmesini talep etmediğinden, Totem'in bedelinin işbu 52.894,25 TL'lik toplam bedelden düşülmesi ve geriye kalacak olan tutarın davacıya iadesinin gerektiği.

Totem'in bedelinin ne kadar olduğunun Teknik Bilirkişi Raporu içeriğinden tarafımızca anlaşılamamış olduğu; bu nedenle davacının iadesini talebe hak kazandığı, Totem bedeli hariç malzeme bedelinin tutarının tespit edilemediği; bu hususun tespiti için bir Teknik Bilirkişinin görüşünün alınıp alınmaması hususunda takdirin Mahkemeye ait olduğu; görüş ve kanaatine varılmıştır.12.07.2019 Tarihli Bilirkişi Raporunda Özetle: Dava konusu belirtilen yedek parçaların mod diagsys stop, temel ekipman seti, fren hidrolik ölçüm kalemi, totem ve yönlendirme ünitesi raporun ekinde belirtildiği gibi olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.

17.12.2020 Tarihli Islah Dilekçesinde Özetle:. Bilirkişi raporunda toplam alacağın zaten totem tabela dahil olarak hesap ve tespiti yapıldığından, ayrıca davamızı açarken bu bedel üzerinden harç yatırıldığından ıslah talebimizin kabulü ile davamızın totem tabela dahil 52.894,25 TL üzerinden kabulüne karar verilmesini vekaleten talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT

Dava, taraflar arasında yetkili satış ve yetkili servis sözleşmesi imzalanması öncesi yapılan yetkili işletme protokolü (bayi adaylık protokolü) sözleşmesine istinaden davalı tarafından bayilik sözleşmesi imzalanmadan önce davacıya gönderilen yedek parçaların taraflar arasında yetkili satış ve yetkili servis sözleşmesi imzalanmaması ve protokolün münfesih olması nedeniyle davalıya iadesi ile bedelinin tahsili istemine ilişkin alacak davasıdır.

-------- sayılı ilamı ile. “Davacı taraf, dava dilekçesinde , davacı şirket yed'inde kalan yedek parça,mod diağsys stop, temel ekipman seti,fren hidrolik ölçüm kalemi.totem ve yönlendirme ünitesinin (totem tabela hariç olmak üzere) yalnız davalı firmaya ait ekipmanlar olması ve servis hizmetlerinde kullanılarak ekonomik bir değer ifade edeceğinden davalı şirkete iadesine,

davaya konu iadesine karar verilen ürünlerin toplam bedeli olan 52.894,25 TL.' den tolem tabela bedelinin düşülmek suretiyle bulunacak rakamın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı şirkete ödenmesine karar verilmesini talep etmiş olup dava dilekçesinde açıkça, totem tabela hariç yazılmış olup yönlendirme ünitesinin davalıya iadesi ile bedelinin davacıya verilmesine yönelik talep en başından itibaren dava dilekçesinde talep edildiği, talimat mahkemesince alınan 12/07/2019 tarihli bilirkişi raporunda totem tabela ve yönlendirme ünitesinin birlikte değerlendirildiği,

ve bedelinin de birlikte hesaplanmış ise de, mahkemece, yönlendirme ünite bedelinin tespiti yönünde bilirkişiden ek rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yönlendirme ünitesi bedeli yönünden usulüne uygun açılmış bir dava olmadığı gerekçesiyle yukarıdaki şekilde hüküm kurulması yerinde görülmemiştir.Ayrıca, dava konusu yedek parçalar davacı uhdesinde olup mahkemece verilen 3 nolu hükümde;

yedek parçaların davacı tarafından davalıya iadesine karar verilmesi gerekirken davalı tarafından davacıya iadesine yönelik hüküm kurulması yerinde görülmemiştir.” Şeklinde karar verilerek mahkememizin önceki hükmü kaldırılmıştır.--------sayılı kaldırma ilamı sonrası bilirkişiden ek rapor alınmış olup bilirkişi tarafından sunulan 24/04/2025 tarihli ek raporda totem tabela bedeli 7.365,16 TL, yönlendirme ünitesi bedeli 17.601,15 TL olarak tespit edilmiştir.

Yapılan yargılama, dosya kapsamındaki tüm deliller, alınan bilirkişi raporları, hep birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında yetkili işletme protokolü imzalandığı ve bu protokol ile ileride yapılması umulan ---------- yetkili satış ve servis sözleşmesinin imzalanmasına yönelik hazırlık faaliyetlerine başlandığı, ancak taraflar arasında yetkili satış ve yetkili servis sözleşmesinin birinci maddesindeki koşulların davacı tarafça yerine getirilmemesi üzerine imzalanmadığı,

bu süreç içerisinde yetkili satış ve yetkili servis sözleşmesi imzalanacağı inancıyla davalı tarafından davacıya toplam bedeli 52.894,25 TL tutarında yedek parça ve totem tabela ve yönlendirme ünitesi satıldığı, bu tutar yönünden taraflar arasında bir ihtilaf bulunmayıp ihtilafın yetkili satış ve yetkili servis sözleşmesi imzalanmaması nedeniyle yedek parçaların davalıya iadesi ile bedelinin davalıdan talep edilmesi hususundan kaynaklandığı ve işbu yetkili işletme protokolünün 8. Madde uyarınca davacının sözleşmede belirtilen hazırlık faaliyetlerini yerine getirmemesi nedeniyle kendiliğinden fesh olduğu anlaşılmıştır.

Davalı vekili taraflar arasında akdedilen yetkili işletme protokolünün 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihinden önce akdedilmiş olup, genel işlem şartlarına ilişkin hükümlerin somut olayda uygulama alanının bulunmadığını ve sözleşmenin beşinci maddesi uyarınca davacının yedek parçaların davalıya iadesini talep edemeyeceğini iddia etmiş ise de taraflar arasında imzalanan yetkili işletme protokolünün amacının ileride imzalanması beklenen yetkili satıcılık ve yetkili bayi sözleşmesinin ön hazırlığı olduğu ve davacının bu sözleşmenin imzalanacağı inancıyla yedek parçaları davalıdan satın aldığı,

taraflar arasında yetkili satıcılık ve yetkili servis sözleşmesi imzalanmadığı, dolayısıyla davacının sözleşme imzalanacağı inancıyla almış olduğu davalıya ait araçlara ait yedek parçaları davalıya iade etme hakkının bulunduğu, Türk Borçlar Kanun'un 25. Hükmü sözleşme tarihinde yürürlükte değil ise de davacı ile davalı arasında yetkili servis ve satış sözleşmesi imzalanmadığından dava konusu yedek parçaları davalının iade almamasının iyi niyet kaidelerine uygun düşmeyeceği, dolayısıyla sözleşmenin 5. Maddesinin davalı tarafından uygulanamayacağı ,

bu durumda davacının elindeki yedek parçayı davalıya iade ile bedelini isteme hakkının bulunduğu kanaatine varılmıştır.Davacı vekili dava dilekçesi ile davalıdan satın alınan yedek parça, mod diagsys stop, temel ekipman seti, fren hidrolik ölçüm kalemi, totem ve yönlendirme ünitesinin ( totem tabela hariç olmak üzere davalıya iadesi ile ürünlerin toplam bedeli olan 52.894,25 TL nin davalıdan dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile tahsilini talep etmiş olup,

dava dilekçesinden de anlaşılacağı üzere davacı vekili dava dilekçesinde açıkça totem tabela bedeli hariç olmak üzere yedek parça bedelinin tahsilini talep etmiş olup 4.091,11 TL tutarındaki yedek parçalar, 10.865,87 TL tutarındaki --------- , 4.741,00 TL tutarındaki temel ekipman seti, 161,00 TL tutarındaki fren hidrolik ölçüm kalemi ve 17.601,50 TL tutarındaki yönlendirme ünitesi bedeli toplamı 37.460,48 TL ve %18 KDV 6.742,89 TL nin toplamı 44.203,37 TL yönünden davacının talebinin kabulü gerekmiş olup açılan davanın KISMEN KABULÜ ile,

44.203,37 TL'nin dava tarihi olan 27.01.2016 tarihinden işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin istemin reddine, ayrıca 4.091,11 TL tutarındaki yedek parçaların, 10.865,87 TL tutarındaki --------- , 4.741,00 TL tutarındaki temel ekipman setinin, 161,00 TL tutarındaki fren hidrolik ölçüm kaleminin ve 17.601,50 TL tutarındaki yönlendirme ünitesinin davacı tarafından davalıya iadesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.