İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/580 K.2024/1005

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/580 Esas

KARAR NO: 2024/1005

DAVA

Kıymeti Evrak İptali (Bono İptali)

DAVA TARİHİ: 01/08/2024

KARAR TARİHİ: 05/12/2024

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu 01/08/2024 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle. Senet alacaklısı --------- Şirketi tarafından tahsil için --------- şubesine teslim edilen senet, sistem girişinin yapılması için----------- aracılığı ile Bankamız Genel Müdürlük adresine gönderildiğini, senet alacaklısı müşteri tarafından, senedin muamelesiz iade edilmesi istemi üzerine,

iade için müşteriye en yakın olan ----------- Şubesine gönderilmek üzere ---------- aracılığıyla postaya verildiğini, ancak senedin Şubeye teslim edilmediği ve ----------- tarafından sisteme kayıp bilgisi girildiği görüldüğünü, senedin taşıma sırasında kaybolduğunu TTK m. 757/2 gereğince ---------Ş. --------- Şubesinin tevdi mahalli olarak belirlenmesini, senedin vadesinin gelecek olması ve senedin kaybolması nedeniyle kötü niyetli 3. kişilerin eline geçip tahsil edilebilme olanağı mevcut olduğunu, teminatsız bir şekilde ödeme yasağı kararı verilmesini,

senet borçlusuna tevdi mahallini de belirten muhtıra çıkartılmak suretiyle ödeme yasağı kararının tebliğini, söz konusu kayıp senedin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

---------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 07/08/2024 tarihli müzekkere cevabı, ---------- Odalar ve Borsalar Birliği'nin 20/11/2024 tarihli müzekkere cevabı, -Talebin Hukuki Niteliği; Zayi nedeniyle bononun iptali, talebidir.

Talebin Hukuki Sebebi. 6102 sayılı TTK.nun 818/1-s maddesi uyarınca poliçenin iptali hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çek ve bono(senet) hakkında da uygulanır. TTK.nun 757 vd. maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek veya bono elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın çeki veya senedi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Mahkeme, TTK 757/2 maddesi gereğince ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin (keşide tarihinin) gelmesi üzerine çek veya senet bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. 6102 sayılı TTK’nın 759/1. maddesindeki “Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.” ve TTK’nın 764/1. maddesindeki "Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." şeklinde düzenlenmiştir.

İptal isteminde bulunan kişi, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, dilekçe sahibinin, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, çeki veya senedi eline geçireni, çeki veya senedi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde çekin veya senedin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Çekin veya senedin getirilmesine ilişkin ilan, 35. maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır.

Elden çıkan çek veya senet, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KANAAT

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; iş bu davanın bono iptali davası olması nedeni ile verilecek iptal kararının ilgilinin borçluluğunu saptamayacağı ve kesin hüküm teşkil etmeyeceği, borçlunun iptal kararına karşı iptal kararı alan kişinin hak sahibi olmadığını öne sürebileceği , davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delili sunmasının yeterli olduğu,

aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanmasının zayi nedeni ile çek ve bono iptali hükümlerinin uygulanmasının imkansız hale getireceği, kaldı ki dava sırasında yapılan ilanlar sonucunda hak sahiplerinin ortaya çıkabileceği ve kendilerine karşı istirdat davası açılabileceği, ayrıca hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptal edilebileceği;

uyuşmazlık konusu hakkında, yapılan açık duruşmalar ve yargılama sonunda toplanan deliller, talebe konu kambiyo senedi bilgileri, iddia ve beyanlar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde: Mahkememizce tensip ara kararı doğrultusunda TTK 762 maddesi hükmü gereğince uyarınca talebe konu bono hakkında hak iddiasında bulunanların ilk ilan tarihinden itibaren 3 aylık hak düşürücü sürede mahkemeye başvurmaları konusunda ----------- birer hafta arayla olmak üzere üç kez ilan tarihinde yapıldığı,

ancak kambiyo senedinin, vadesinden/keşide tarihinden veya ilk ilandan itibaren 3 ay içerisinde(TTK m.761/3) Mahkememize sunulmaması karşısında iptal isteminde konu kambiyo senedinin talep edeninin elinde iken ziyaa uğradığı(TTK m.759/2) sonuç ve vicdani kanaatin varılmış ve uyuşmazlık konusu bononun mahkemeye sunulmaması nedeniyle zayi nedeniyle iptaline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.