İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/697 K.2025/177

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/697 Esas

KARAR NO: 2025/177

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ: 17/09/2024

KARAR TARİHİ: 20/02/2025

DAVA

Davacı vekili mahkememize sunduğu 17/09/2024 tevzi tarihli ve aynı tarihte harçlandırdığı dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin hissedarının 13/09/2024 tarihinde gün içerisinde farklı yerlerde olduğunu, aynı gün --------- Caddesinde bulunduğu sırada müvekkili şirkete ait karar defterinin de içinde bulunduğu çantasını tüm dikkatine rağmen kaybettiğini veya çaldırdığını, kızının ağır epilepsi hastası olması sebebiyle tüm gün hastanelerde olan müvekkilinin tam olarak nerede, ne şekilde karar defterini kaybettiğini bilemediğini, anılan nedenle müvekkili şirkete ait karar defteri zayi olduğunu, mahkemenin re’sen göz önünde bulunduracağı nedenlerle müvekkili şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

--------- Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün 25/09/2024 tarihli müzekkere cevabı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir.Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren afet halleri sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler hallerden birinin

olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.Taraf sıfatı (husumet), maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır.

Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve dava takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka ilişkindir. Davacı tarafta yer alan taraf için aktif taraf sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur. Bu husus mahkemece re'sen gözönünde bulundurulmalıdır.

Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet sıfatının) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet sıfatı yokluğundan reddi gerekir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur.

Somut olayda; dava dışı ---------- Şirketine ait karar defteri için zayii belgesi verilmesi talep edilmektedir. Dava dilekçesi ekindeki imza sirküsü ve incelenen --------- göre davacı talebe konu şirketin yetkilisi ise de davacı eldeki davayı şirket adına değil kendi adına açmış olup--------- , ve --------- sayılı ilamlarında belirtildiği üzere davacı bu davada aktif dava ehliyetine haiz değildir.Aktif husumet ehliyeti 6100 sayılı HMK' nın 114. maddesinin (d) bendi gereğince dava şartı niteliğinde olup, HMK 115. maddesi uyarınca da dava şartlarının her aşamada mahkemece kendiliğinden gözetilmesi gerektiğinden davanın usulden reddine dair aşağıda yazılı şekilde karar verilmiştir.