İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1173 K.2025/901

T.C. İstanbul Anadolu 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2025/1173 Esas

KARAR NO : 2025/901

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 17/12/2025

KARAR TARİHİ : 19/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

Davacı Vekilinin Dava Dilekçesini Özetle; Kooperatifin keşidecisi olduğu ve taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan dokuz adet tacir çekinin kaybolduğu tespit edilmiş olup, yapılan tüm aramalara rağmen çekler bulunamadığını, çeklerin kimde olduğu bilinmediğini, kooperatifin keşideci olduğu çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda doğabilecek sorumluluğu önlemek amacıyla bu davayı ikame ettiklerini beyan ederek, -------- şubesine ait --------- seri nolu 9 adet çekin üçüncü kişilerce kullanılmasının önlenmesi amacıyla ivedilikle çek ödemesinin tedbiren durdurulmasına ve iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-s madde hükmü delaletiyle, aynı Kanun'un 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.6102 sayılı TTK.nun 818/1-s maddesi uyarınca poliçenin iptali hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çek ve bono(senet) hakkında da uygulanır.

TTK.nun 757 vd. maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek veya bono elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın çeki veya senedi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Mahkeme, TTK 757/2 maddesi gereğince ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin (keşide tarihinin) gelmesi üzerine çek veya senet bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir.

6102 sayılı TTK’nın 759/1. maddesindeki “Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.” ve TTK’nın 764/1. maddesindeki "Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir." şeklinde düzenlenmiştir.

İptal isteminde bulunan kişi, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve bir suretini ibraz etmek veya esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Mahkeme, dilekçe sahibinin, çek veya senet elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, çeki veya senedi eline geçireni, çeki veya senedi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde çekin veya senedin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Çekin veya senedin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Elden çıkan çek veya senet, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

Mahkememizce uyuşmazlık konusu hakkında yapılan inceleme ve değerlendirme sonucu; 6102 sayılı TTK'nın 757/1 maddesine göre kıymetli evrakın iptalini ancak evrak üzerinde hak sahibi olan lehtar veya yetkili hamilin isteyebileceği, keşidecinin ise hamilin ortaya çıkmasından sonra ancak menfi tespit veya istirdat davası açabileceği, dava konusu çeklerin keşidecisinin davacı olduğu, davacının çekin hamili sıfatının bulunmadığı, keşideci sıfatı ile kıymetli evrakın iptali davası açtığı, keşideci olan davacının kıymetli evrakın iptali davasını açma ehliyeti bulunmadığı sonuç ve vicdani kanaatine varılarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.