İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/1318 K.2018/445

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Menfi Tespit ( Ticari Satımdan Kaynaklanan ) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya heyetçe incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, mahkememize verdiği 17/11/2017 tarihli dilekçesinde: Eski Tekel' in tüzel kişiliğini korumakla birlikte ... A.Ş. bünyesine katıldığını ve bilahare özelleştirme kapsamındaki diğer bir çok müessese gibi... Holding A.Ş. bünyesine dahil edilerek birleştirildiğini, halen aynı tüzel kişiliğin ... Holding bünyesinde varlığını sürdürdüğünü, ...

AŞ ile davacı arasında akdedilen 21/05/2012 tarihli Tütün Satış Protokolü ile 2.743,000 kg tütünün davacı şirkete ihraç kaydı ile satıldığını, bu tütünlerin 31.776,70 kg'lık kısmının 750 balya halinde 2017 yılı Mayıs ayında yurt dışında faaliyet gösteren alıcı firmalara üç ayrı fatura ile satıldığını, faturalara konu tütünlerin tamamının alıcıların istekleri doğrultusunda Türkiye deki işlerini takip eden temsilcileri olduğu bildirilen ... Alkollü İçecekler San ve Tic. Ltd.

Şti' ye ait... Kent no:...

Esenler/İstanbul adresine ihracat işlemlerinin İstanbul gümrüğünden yapılması için 4 ayrı sevk irsaliyesi ile teslim edildiğini, söz konusu tütünlerden 500 balyalık kısmının firma çalışanları tarafından yüklendiği iki konteyner içerisinde Ambar Gümrük Müdürlüğü Marport Limanına teslim edildiğinin davacı şirkete bildirildiğini, davacı şirketin yetkili gümrük müşaviri vasıtasıyla ihracat işlemlerinin başlatıldığını, gümrük beyannamelerinin hazırlandığını, 30/05/2017 tarihinde Ambar ve Gümrük Müdürlüğü tarafından yapılan denetleme esnasında 2 konteynerde yaprak tütünü olmadığı ve bunun yerine değeri olmayan tekstil,

kırpıntı ve döküntü parçalarının olduğunun tespit edildiğini ve bu durumun davacı şirketin gümrük komisyoncusuna bildirildiğini , yapılan araştırmalar sonucu tütünlerin ... Alkollü İçecekler San ve Tic.

Ltd Şti' nin kullandığı, Esenlerde bulunan depoda iken çalındığının anlaşıldığını ,şirketin yetkilisi ... 'in Savcılık ifadesinde tütünlerin firma çalışanlarından biri tarafından çalındığı, bu tütünler yerine hırsızlığın geç anlaşılması veya yurt dışına yapıldığının zannedilmesi için yaprak tütün yerine değeri olmayan tekstil, atık ve döküntü parçalarının konulduğunu belirttiğini, davacı şirket tarafından suç duyurusu yapıldığını, Bakırköy C.

Başsavcılığının ... soruşturma no'lu dosyada soruşturmanın devam ettiğini, hırsızlık zanlısının yakalandığını ve itirafta bulunduğunu, tütünleri satan ... AŞ' nin halen varlığını sürdürdüğü ...

Holding AŞ tarafından davacı şirkete gönderilen 20/10/2017 tarih ve... sayılı yazı ile davacı şirketten yazılı açıklama talep edildiğini, davacı tarafça açıklama yapılıp belge sunulduğunu ancak ... tarafından gönderilen 02/11/2017 tarih... sayılı yazı ile davacı şirketin sözleşmenin 8. Maddesine aykırı olarak tütünleri iç piyasaya sattığı iddia edilerek 144.322,02-USD' nin 15 gün içinde ödenmesi aksi takdirde teminat mektubunun irat kaydedileceğinin ihtar edildiğini ve 02/11/2017 tarih ... sayılı faturanın gönderildiğini, faturanın noter kanalıyla iade edildiğini, taraf yetkilileri arasında toplantı yapıldığını ancak...

Holding A.Ş. yetkililerinin taleplerinde ısrarlı olduklarını beyan ettiklerini, cezai şartın dayanağının olmadığını, ürünlerinin tamamının yabancı firmalara satıldığını, bedellerinin yabancı firmalar tarafından ödendiğini, davacı tarafından herhangi bir yerli firmaya tütün satışı yapılmadığını, ürünlerin çalınmış olmasının davacı şirketin dışında gelişen bir eylem olduğunu, hırsızlık olayının mücbir sebep olup davacı şirketin iradesi dışında gerçekleştiğini, davalı ... tarafından dayanak olarak öne sürülen sözleşmenin 8. Maddesinin olayla ilgili bulunmadığını,

8. Maddede " Alıcının Satış Serbestcisi m/8- Alıcı ihraç kaydıyla satın aldığı tütünleri dilediği ülkeye ihraç etme hakkına sahiptir. Hiç bir şekilde yurt içi kullanıma sunamaz....

AŞ'den satın alınarak ihraç edilen tütünler 4 ABD Doları /KG fiyat farkının ...AŞ'ye ödendiği belgelendirilmeden yurt içine tekrar ithal edilemez " düzenlemesinin bulunduğunu, maddede cezai şart veya tazminat ödemesiyle ilgili herhangi bir husus bulunmadığını, dava konusu olayda ithalat işlemi veya ürünlerin önce yurt dışına çıkarılması ve sonradan ithal edilmesinin söz konusu olmadığını, davalı ... de davacının 120.157,00-USD meblağlı teminat mektubu bulunduğunu, teminat mektubu vadesinin taraflar arasında imzalanan 06/06/2017 tarihli teminat mektubu vade uzatım yazısı ile 22/06/2018 tarihine kadar uzatıldığını,

davalı tarafından ödemenin 15 gün içinde yapılmaması halinde teminatın irat kaydedileceğinin bildirildiği sürenin 20/11/2017 akşamı dolacağını, teminat mektubunun nakde çevrilmesi halinde davacı şirketin mahfına sebep olabilecek bir durumun ortaya çıkabileceğini, ihtiyati tedbir kararı verilmesinin koşullarının oluştuğunu ayrıca davalı tarafından gönderilen yazıda 03/11/2017 tarihinden başlamak üzere USD bazında yıllık % 9 oranında faiz talep edilmiş olup talep edilen faiz miktarının fahiş olduğunu belirtmiş, davalının yarattığı muarazanın menine ve davacı şirketin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, mahkememize verdiği 25/12/2017 havale tarihli dilekçesinde: Taraflar arasındaki 21/05/2012 tarihli sözleşmenin " İhtilaf " başlıklı 10. Maddesinde " ... protokolün uygulanmasından doğabilecek her türlü uyuşmazlık satıcının bulunduğu yer mahkemelerince ... hallolacaktır " düzenlemesinin bulunduğunu, bu düzenleme doğrultusunda ihtilafın çözümünde davalı ...

AŞ' nin merkezinin bulunduğu Ankara ili Etimesgut ilçesinin bağlı olduğu, Ankara Batı Adliyesi Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğunu, HMK' nin 17. Maddesi hükmüyle düzenlenen özel yetki kuralı uyarınca sözleşmenin 10. Maddesi ile belirlenen satıcının bulunduğu yer mahkemelerinin münhasır yetkiye sahip olduğunu, kaldı ki HMK' nin 6. Maddesi uyarınca genel yetkili mahkemenin de davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, genel yetki kuralı açısından da İzmir Mahkemelerinin yetkisiz olduğunu, davalının yerleşim yeri mahkemesi olan Ankara Batı Adliyesi Mahkemelerinin yetkili olduğunu,

yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, davacının iddialarının sözleşme içeriği ve maddi gerçeklere aykırı olduğunu, davacının sözleşmenin lafzı yorumu ile sözleşmeye konu tütünlerin önce yurt dışına satılıp ardından Türkiye ye ithal edilmiş olmadığı için fiyat farkının uygulamayacağı sonucuna vardığını, bu yorumun hukuka ve sözleşmenin ruhuna aykırı olduğunu, sözleşmenin 2. Maddesi hükmü gözetilerek 8. Maddenin yorumlanmasının gerektiğini, sözleşmeyle güdülen ortak amacın sözleşmeye konu tütünlerin iç piyasaya satılmaması,

bir ihraç ürünü olarak değerlendirilmesi olduğu ve bu hususun sözleşmenin temelini oluşturduğunu, davacının ihraç kaydıyla kendisine satılan tütünleri dava dışı...Alkollü İçecekler San ve Tic Ltd.

Şti' ye teslim etmesinin başlı başına sözleşmenin ihlali anlamına geldiğini, davacı tarafından dayanılan üç adet faturanın sözleşme konusu tütünlerin yurt dışına satılacağı iddiasını kanıtlayacak içeriğe sahip olmadığını, davacı tarafından iddia edilen hırsızlık olayının kendileri açısından mücbir sebep oluşturduğu yönündeki iddiasının hukuka uygun olmadığını, davacının kusurun dava dışı ve sözleşmede taraf olmayan .. Alkollü İçecekler San ve Tic Ltd.

Şti' ye ait olduğu, tütünlerin...Alkollü İçecekler San ve Tic Ltd.

Şti' nin deposunda iken çalındığı yönündeki beyanının kendisini sorumluluktan kurtarabilmesinin mümkün olmadığını, davacı tarafın dava dilekçesi ekinde sunduğu sevk irsaliyelerinden anlaşılacağı üzere davaya konu tütünlerin 22,23,24 ve 26 Mayıs 2017 tarihlerinde 4 ayrı sevk işlemiyle çalındığı iddia edilen depoya gönderildiğini, 90 yıldır tütün ticareti ile uğraşan bir firmanın 4 günde yapabildiği işin iki katını yani gerçek tütünleri depodan çıkarmak ve sahte tütünleri onların yerine koymak işinin ise tek bir depo çalışanının yine 4 günde yapabildiğini,

son tütünün sevk irsaliyesi ile depoya girişinden 4 gün sonra 30/05/2017 tarihinde tekstil kırpıntılarının gümrük görevlileri tarafından yakalandığını, davacının hiçbir kuşkuya düşmemesi ve şikayetçi olmamasının ağır kusurunu kanıtlamaya yeteceğini, davacının ihracatı parasını peşin şekilde tahsil etmek suretiyle gerçekleştirdiği iddiasında olduğu,

iddia edilen hırsızlık olayı sebebiyle tütünlerin satıldığı kişi veya kişilerin hırsızlık sebebiyle satın alıp parasını ödedikleri tütünleri teslim alamamış durumda olmaları ve bu kişilerin davacıya karşı harekete geçmiş olması gerektiğini, davacının bu konuda herhangi bir açıklama getirmediğini, davacının yaklaşık 32 ton tütünü kendi zilyetliğin de iken çaldıran dava dışı ... Alkollü İçecekler San ve Tic Ltd.

Şti' ne karşı harekete geçtiğine ve sorumluluk davası açtığına ilişkin bir veriye de rastlanmadığını, davalı kuruluş ile ...

Ltd arasında akdedilen başka bir ihraç kaydıyla tütün satış sözleşmesinde Gürcistan 'a ihraç edilmek üzere yine ... e satılan ürünlerin İzmir' den İstanbul' a nakledildiği ve yine ...'in deposunda çalındığının iddia edildiğini bunun üzerine davalı tarafından sözleşmeye konu tütünlerin ihraç fiyatı ile yurt içi piyasa satış fiyat farkı 44.060,00-USD' nin ... Lld.

Şti' den talep edildiğini, şirketin sorumluluğunu kabul ederek ödemeyi gerçekleştirdiğini, iki hadise arasında benzerlikler bulunduğunu,...Alkollü İçecekler San. ve Tic Ltd. Şti' nin 19/04/2017 tarihinde kurulduğunu, tek ortağının ...olduğunu belirtmiş, öncelikle yetkisizlik kararı verilmesini aksi halde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Her ne kadar davacı tarafça davalının yarattığı muarazanın menine ve davacı şirketin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesine yönelik davalı hakkında mahkememize dava açılmış ise de: Davanın; davacı ile...

A.Ş arasında imza altına alınan 21/05/2012 tarihli " Tütün Satış Protokolü - 1 " sözleşmesinden kaynaklandığı, söz konusu sözleşmenin " İHTİLAF " başlıklı 10. Maddesinde " ... imzalanacak protokolün uygulamasından doğabilecek her türlü uyuşmazlık SATICI' nın bulunduğu yer mahkemelerince ve ...

A.Ş' nin ( tta ) Alım Satım Yönetmeliği ile diğer mevzuuat hükümleri dairesinde hallolunacaktır. " düzenlemesinin bulunduğu, HMK.nun 17.maddesinde "Tacirler veya kamu tüzel kişileri aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında bir veya birden fazla mahkemeyi yetkili kılabilirler, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirtilen bu mahkemelerde açılır " düzenlemesinin bulunduğu, tarafların tacir oldukları ve aralarında yapmış oldukları sözleşme ile yetkili mahkemenin satıcının mahkemeleri olduğunu belirledikleri, satıcı ...

A.Ş' nin davalı ...Ş bünyesine katılarak tüzel kişiliğinin sona erdirildiği ve satıcı konumuna davalı ...Ş. nin geçtiği ,davalı şirketin adresinin ... Mah. Atatürk Orman Çiftliği Serpmeleri No: ....

Etimesgut/Ankara olduğu, yapılan sözleşmedeki yetki düzenlemesinin HMK' nun 18. Maddesi gereğince geçerli olduğu, HMK' nun 17. Maddesi gereğince taraflarca aksi kararlaştırılmadığından davanın yalnızca sözleşme ile belirlenen satıcının bulunduğu yer mahkemesi olan Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkeme' sinde açılmasının gerektiği, bunun yanında davacı tarafça sözleşme dolayısıyla davalı tarafa borçlu olunmadığının tespitine yönelik olarak dava açıldığı,

dava dilekçesinde de belirtildiği üzere sözleşme dolayısıyla alacak iddiasında bulunanın davalı ...Ş olduğu ve TBK 89/1. ve HMK' nin 10. maddesi gereğince yetkili mahkemenin alacaklının yerleşim yeri mahkemesi olduğu davalı alacaklının yerleşim yerinin Bahçe kapı Mah. ... Çiftliği Serpmeleri No :...

Etimesgut Ankara olduğu, adres itibarıyla yetkili mahkemenin Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu, ayrıca davanın menfi tespit davası niteliğinde olduğu ve yetkili mahkemenin HMK' nin 6. maddesinde belirtilen genel yetkili mahkeme olan davalı gerçek ve tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olmasının gerektiği, genel yetkili mahkemenin de davalının yerleşim yeri olan Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu, davalı tarafça yasal süre içerisinde yetki ilk itirazının yapıldığı ve yetkili mahkemenin de doğru olarak gösterildiği,

mahkememizin 10/05/2018 tarihli kısa kararının 1. Bendinde " ... karar kesinleştiğinde ve istek halinde HMK' nin 20. Maddesi gereğince dosyanın yetkili Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi' ne gönderilmesine " karar verildiği ancak 1. Bendin 2. satırında yetkili mahkemenin Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemeleri olarak gösterildiği ve 1. Bendin 3. satırında maddi hata yapıldığı, maddi hatanın gerekçeli kararın yazımı esnasında fark edildiği ve gerekçeli kararda hükümdeki maddi hatanın HMK' nin 304.

Maddesi gereğince düzeltilmesi gerektiği incelenen tüm dosya kapsamı ile anlaşılmış, mahkememizin yetkisizliğine karar vermek gerekmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip... · E imza e imza eimza eimza