İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1325 K.2020/384

Mahkememizde görülmekte olan istirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, mahkememize vermiş olduğu dava dilekçesiyle. Müvekkili ... Bankası Fevzi Paşa Bulvarı Şubesi'ne ait bulunan, keşidecisinin ...Mim. Müh. Mob. İnş. Taah. San ve Tic. Ltd.

Şti, keşide yerinin İzmir, keşide tarihinin 27.09.2018, çek bedelinin 77.000,00 TL olduğu çeki ciro yoluyla lehtar sıfatıyla iktisap ettiği, müvekkilinin kısa süre önce çeki kaybettiği, zayi olan çekin 3.kişilerin eline geçmesi ve muhatap bankaya ibraz edilmesi halinde ödenmesi ihtimalinin yaratacağı mağduriyeti önleyebilmek ve çekin iptalini sağlayabilmek adına İzmir...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...8 Esas sayılı dosyasında ödeme yasağı isteminde bulundukları, ödeme yasağı konulmasına ilişkin ihtiyati tedbir kararının alındığı, ardından mahkemenin... Esas sayılı dosyasına sunulan dilekçede söz konusu çekin davalı taraf uhdesinde olduğunu, bu nedenle davacının elinden rızası dışında çıkan çekin istirdadına, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, mahkememize vermiş olduğu cevap dilekçesiyle; Davacı tarafın gerçek dışı beyanlarda bulunduğu, dava konusu çekin lehtarı durumundaki davacı şirket, çekin arkasına ilk ciroyu yapmaksızın bu çeki davalı müvekkili şirkete teslim ettiği, müvekkili şirketin bu eksikliği fark etmemesi noktasındaki ihmalinden kötü niyetle faydalanmak istenildiği, sonrasında müvekkili şirket tarafından tahsil için çekin takasa verildiği, ayrıca davacı tarafın çek arkasındaki imzasının müvekkili şirketin yetkilisine ait olmadığı yönündeki iddiası ve hatta varsayım olarak bunun ispatlanması gerektiği, bu nedenle açılan davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

1-Mahkememizce yapılan yargılama sırasında dava konusu çekin tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığının tespiti açısından bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş olup, mali müşavir bilirkişi ... tarafından düzenlenen 26.08.2019 tarihli raporda sonuç olarak. Davacıya ait 2018 yılı yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin YTTK 64.madde ve VUK 221.maddeye göre açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal sürelerinde yapıldığı, davacıya ait keşidecisi... Mim.

Müh. Mob. İnş. Taah. San. Ve Tic. Ltd.

Şti, keşide yeri İzmir, keşide tarihi 27.09.2018,... seri numaralı ve 77.000,00 TL bedelli çeke ilişkin davacı defterlerinde herhangi bir kayıt bulunmadığı, davalıya ait 2018 yılı yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin YTTK 64.madde ve VUK 221.maddeye göre açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal sürelerinde yapıldığı, dava konusu çekin 27.09.2018 keşide tarihi itibariyle davalı şirket kayıtlarına girdiği, davacı şirketin 77.000,00 TL alacaklı hale geldiği, 04.11.2018 dava tarihinden sonra 18.12.2018 tarihinde davalı tarafça düzenlenen 77.000,00 TL tutarındaki faturanın davacının borcuna yazıldığı, bakiyenin bu şekilde sıfırlandığı,

28.12.2018 tarihinde çekin karşılıksız çıkması ile 1.600,00 TL banka garanti tutarı düşüldükten sonra 75.400,00 TL tutar davacının borcuna yazıldığı, davalı kayıtlarına göre 2018 yılı sonunda davacı şirketin 75.400,00 TL tutarında borçlu olduğunun sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

2-Mahkememizce yapılan yargılama sırasında İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...8 Esas sayılı dosyası getirtilerek dosyamız arasına konulmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE KABUL

Dava,davaya konu çekin davacının elinden rızası dışında çıktığı bu nedenle dava konusu çekin yetkili hamilinin davacı olduğu iddiasıyla istirdadı istemine ilişkindir.

Davacı vekili dava konusu çekin davacının elinden rızası dışında çıktığı iddiasıyla davacının elinden rızası dışında çıkan çekin istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili sunmuş olduğu cevap dilekçesiyle taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında dava konusu çekin lehtarı durumunda bulunan davacı tarafça ciro edilmeksizin davalıya teslim edildiği, davalının bu eksikliği fark etmemesi noktasındaki ihmalinden davacının çekin istirdadını talep etmesi nedeniyle kötü niyetli olarak faydalanmak istediğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Ayrıca davacı vekili dosyaya sunmuş olduğu 06.11.2019 tarihli dilekçesiyle dava konusu çek üzerinde davacıya atfen atılan bir imza bulunmadığını bildirmiştir.

Dava dosyası içerisine celp edilen İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyasının incelenmesinden dava konusu çekle ilgili olarak davacı tarafça çekin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin olarak açılan dava sırasında davalı tarafça 05.10.2018 tarihli dilekçe ile dava konusu çekin davalı şirket elinde bulunduğu ve hamilinin de müvekkili şirket olduğunu bildirmiş olup, mahkemece yapılan yargılama sırasında verilen süre üzerine mahkememizde iş bu istirdat davasının açılmış olduğu anlaşılmıştır.

Davaya konu çekin incelenmesinden ... Bankası Fevzi Paşa Bulvarı Şubesi'ne ait keşidecisinin ... Mim. Müh. Mob. İnş. Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti, lehtarının davacı ...Mimarlık Yapı İnş. Tic. Ltd. Şti olduğu, 27.09.2018 keşide tarihli ve 77.000,00 TL bedelli çek olduğu, çekin arkasındaki ilk cironun davalı şirkete ait olduğu ve çekin 28.09.2018 tarihinde bankaya ibraz edildiği, ancak İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasından verilen ödeme yasağı kararı nedeniyle çekle ilgili bir işlem yapılmadığına dair çek üzerine şerh düşüldüğü anlaşılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama sırasında tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, alınan bilirkişi raporuna göre dava konusu çekin davacı şirket defterlerinde kayıtlı olmadığı, ancak çekin keşide tarihi olan 27.09.2018 tarihi itibariyle davalı şirket kayıtlarına davacı alacağı olarak kaydedildiği ve yine davadan sonra davalı şirket tarafından düzenlenen 77.000,00 TL tutarlı faturanın davacının borcuna kaydedildiği ve bu şekilde bakiyenin sıfırlandığı, ardından çekin karşılıksız çıkması nedeniyle bankadan tahsil edilen 1.600,00 TL 'lik garanti tutarı düşüldükten sonra bu tutar davacı borcundan mahsup edilmek suretiyle davalı kayıtlarına göre davacının 75.400,00 TL tutarında borçlu olduğunun kayıtlı olduğu bildirilmiştir.

6102 Sayılı TTK'nın 792.maddesine göre "çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olupta hamil hakkını 790.maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmü gereğince davacı tarafça açılan iş bu istirdat davasında ispat yükünün davacıda olduğunun kabulü gerekmiştir.

Bu yasal düzenlemeler karşısında davacının açmış olduğu iş bu istirdat davasında öncelikli olarak dava konusu çekin rızası dışında elinden çıktığını mahkemede kanaat uyandıracak yeterli delillerle ispatlaması gerekmektedir. Bu hususu ispatladıktan sonra TTK 792.maddesi uyarınca davalının bu çeki iktisapta ağır kusurlu veya kötüniyetli olduğunu ispatlaması gerekmektedir.

Dava konusu somut olayda, davacı vekili her ne kadar mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde dava konusu çekin davacı şirketin elinden rızası dışında çıktığını iddia etmiş ise de; bu iddiasını ispatlayacak ve bu yönde mahkememizde kanaat uyandıracak nitelikte hiçbir delilin dosyaya sunulmadığı, tek başına dava konusu çekin davacının elinden rızası hilafına çıktığı iddiasına dayalı olarak açılmış çek zayi davasının da bu yöndeki davacı iddiasını ispatlamaya yeterli olmadığı,

ayrıca bu yönde başlatılmış herhangi bir soruşturma dosyasının bulunmadığı gibi, çekin zayi edildiğine dair davacı şirket tarafından tutulmuş bir tutanak ve benzeri yazılı bir belgenin dosyaya delililer arasında sunulmadığı, süresi içerisinde sunulmuş tanık listesinin de dosyada mevcut olmadığı, açıkça yemin deliline de dayanılmadığı anlaşılmakla, davacının dava konusu çekin rızası dışında elinden çıktığı yönündeki iddiasını ispatlayamadığı kabul edilmiştir.

Ayrıca dava konusu çekte lehtar durumunda bulunan davacının ilk cirosu olmaksızın çeki elinde bulunduran davalı açısından her nekadar ciro silsilesinde kopukluk olsa da bu durum tek başına dava konusu çekin davacı elinden rızası dışında çıktığı iddiasını kanıtlamak için yeterli olmadığı,

yine davacının dava dilekçesindeki isteminin, dava konusu çekin yasal hamili olduğu iddia olunan davacının elinden rızası dışında çıktığı iddiasına dayalı istirdadı istemine ilişkin olup olup ayrıca davacının dava konusu çekten dolayı davalıya borçlu olmadığı yönünde menfi tespit isteminine ilişkin bir talep içermediğinden bu yönde bir hükümde kurulmamış olup bu nedenle çekin istirdadı istemine ilişkin iş bu davanın ıspatlanamadığından reddine karar verme gereği doğmuştur.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/5404 Esas, 2017/7336 Karar sayılı ve 18.12.2017 tarihli kararı da bu yöndedir.)

Katip... Hakim...