İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1435 K.2019/1235

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, mahkememize verdiği 22/01/2014 tarihli dilekçesinde. Davalının maliki olduğu ... plakalı iş makinesinin 14/12/2010 - 2011 vadeli ... numaralı poliçe ile müvekkili şirkete ... poliçesi ile sigortalı olduğu, 08/12/2011 tarihinde davalının maliki olduğu ... idaresindeki iş makinesinin tek taraflı trafik kazası yaptığını ve iş makinesinde bulunan ...' in vefat ettiğini, bu şahsın mirasçıları tarafından müvekkiline karşı İzmir .... Ahm' nin ...

E. sayılı dosyası ile tazminat davası açıldığını, mahkemenin ... E. ... K. sayılı ilamı ile Adli Tıp Kurumundan alınan rapor doğrultusunda davalının maliki olduğu iş makinesi sürücüsü ... ' ın % 100 oranında asli ve tam kusurlu olduğunun tespit edildiğini, yapılan aktüerya hesap bilirkişisince belirlenen 125.137,89-TL' nin müvekkili şirketten tahsiline karar verildiğini, ilamın ölenin mirasçıları tarafından Ankara .... İcra Müd.' nün ...

E. sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiğini, müvekkili şirket tarafından 175.722,00-TL ödendiğini, kaza tespit tutanağından belirleneceği üzere davalının maliki olduğu iş makinesi sürücüsünün E sınıfı sürücü belgesine sahip olduğunu, ancak KTY' nin sürücü belgesi sınıfları madde 75 gereğince iş makinesi türünden motorlu araç kullanacaklar için G sınıfı sürücü belgesi sahip olmak gerektiğini,

Trafik Mecburi Mali Mesuliyet Poliçesi Umumi Şartlarının B4/c maddesinde " Tazminatı gerektiren olay aracın KTK' ye göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan kimseler tarafından sevk edilmesi sonucunda meydana gelmiş ise " zarar gören şahsa yapılan ödemenin sigortalıdan rucüen tahsilinin öngörüldüğünü, davaya konu iş makinesinin gerekli ehliyetnameye sahip olmayan kişi tarafından sevk edilmiş olması nedeniyle Genel Şartlar ve KTK hükümleri uyarınca müvekkili şirketçe zarar gören 3. Şahsa yapılan ödemenin sigortalıdan rücuen tahsilinin talep edilebileceğini belirtmiş,

müvekkili tarafından ödenen 175.722,00-TL tazminatının ödeme tarihi olan 10/10/2013 tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı asil, mahkememize verdiği 20/03/2014 tarihli cevap dilekçesinde.

Kendisine ait ve amcası ...' ın vekaleten işlettiği ... plaka sayılı ... marka iş makinesinin ... isimli Şti' ye kiralandığını ve iş makinesinin tüm bakımlarının eksiksiz yapılarak şirkete teslim edildiğini, bunun dışında kendisine her hangi bir sorumluluk yüklenmediğini, daha sonra şirket yetkililerinin talebi doğrultusunda ilk önce ... isimli şahsın operatör olarak başlatıldığını, iki üç gün sonra şirket yetkililerinin isteği üzerine bu şahsın işten çıkartılarak operatörlük belgesi olan ve 20 yıldır bu işle uğraşan ...' ın operatör olarak işe başlatıldığını,

olay günü kazada ölen ... isimli şahsın operatörün yanına yol tarif etmesi için bırakıldığını, dolayısıyla kazadan Setaş isimli şirket, taşeron şirket ve iş makinesi operatörünün müteselsilen sorumlu olduklarını, 06/02/2013 tarihli Adli Tıp raporunda da sürücü ...' ın % 100 kusurlu olduğunun belirlendiğini, iş makinesi sahibi olarak kendisine düşenin yalnızca aracın bakımını zamanında yaptırmak olduğu,

bununda kendisi tarafından yerine getirilmiş olduğunu, işçinin işvereni ...' nın olayın meydana gelmesinde asıl sorumlu olan kişi olduğunu, ayrıca KTK' nin 84 maddesinde kusurların tespiti ve asli kusurlu haller sayılırken ehliyet ile ilgili her hangi bir bir hususun yer almadığını, kendisine husumet yöneltilemeyeceğini belirtmiş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce davanın kabulüne dair verilen karar Yargıtay .... Hukuk Dairesi Başkanlığı ' nın ... Esas , ...

Karar sayılı ilamıyla " Dava, trafik kazasında ölen dava dışı 3. kişinin yakınlarına destekten yoksun kalma tazminatı ödeyen davacının ödediği bedelin, kendi sigortalısı olan davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir.818 sayılı Borçlar Kanunu'nun "tazminat miktarının tayini" başlıklı 43. maddesinde (6098 sayılı TBK 51. md); hakimin, tazminatın türü ve kapsamının derecesini, durum ve mevkiinin gereğine ve hatanın ağırlığına göre belirleyeceği belirtilmiş.

"Tazminatın tenkisi" başlıklı 44. maddesinde (6098 sayılı TBK 52. md) ise; zarar gören taraf, zarara razı olduğu veya kendisinin eylemi zararın doğmasına ya da zararın artmasına yardım ettiği ve zararı yapan kişinin durum ve mevkiini ağırlaştırdığı takdirde hakimin, zarar ve ziyan tutarını indirebileceği veya zarar ve ziyanı hüküm altına almaktan vazgeçebileceği açıklanmıştır.

Somut olayda; davacının destekten yoksun kalma tazminatı ödemesine neden olan trafik kazasında ölen destek ...'in, davalıya ait aracın sürücüsü olan dava dışı ... idaresinde bulunan ve davacı tarafından sigortalı iş makinesinde yolculuk ederken gerçekleşen kazada öldüğü; sigortalı araç sürücüsünün E sınıfı ehliyet sahibi olduğu, sigortalı aracın kanal kazıcı ve yükleyici iş makinesi vasfında araç olduğu dosya kapsamı ile sabittir.

Kazada ölen 3. kişinin yolcu olduğu aracın sürücüsü ..., iş makinesi kullanabilmek için gerekli olan G sınıfı ehliyetnamesi olmadığı ve E sınıfı ehliyetle aracı sevk ve idare ettiği; ayrıca, ölenin yolcu taşıma imkanı olmayan iş makinesine bindiği hususları sabit olduğuna göre; kazada ölen 3. kişinin zararın doğumu ya da artması bakımından müterafik kusurlu kabul edilip edilemeyeceği ve BK'nun 44. maddesi (TBK 52. md) uyarınca maddi tazminattan makul oranda hakkaniyete uygun indirim gerekip gerekmeyeceğinin irdelenip tartışılması, ondan sonra varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken;

eksik değerlendirmeyle, yazılı şekilde hüküm kurulması isabetli değildir." gerekçesiyle bozularak gelmiş , usul ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak yargılamaya devam olunmuştur.

İzmir .... Ahm' nin ... E. ... K. Sayılı dosyasının incelemesinde: Davacıların ..., ..., ... ve ..., davalının ... Sigorta A.Ş., davanın tazminat davası olduğu, davanın kabulü ile 125.137,89-TL' nin 03/01/2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği, kararın 21/10/2013 tarihinde kesinleştiği belirlenmiştir.

Ankara ... İcra Müd.' nün ... E. Sayılı evrakları uyap vasıtası ile celp edilmiş, icra evrakının incelemesinde: Alacaklının ..., borçlunun ... Sigorta A.Ş., borç miktarının 125.137,89-TL asıl alacak, 11.958,27-TL asıl alacak, 907,40-TL asıl alacak, 19.624,36-TL işlemiş faiz, 58,97-TL işlemiş faiz, 4.47-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 157.691,37-TL, takip dayanağının İzmir .... Ahm' nin ... E. Sayılı ilamı olduğu, borçlu tarafından icra takibinde 10/10/2013 tarihinde 175.722,00-TL' lik ödeme yapıldığı belirlenmiştir.

Bozma ilamı öncesinde davalı beyanında bahsi geçen kira sözleşmesi aslı celp edilmiş, sözleşme aslının incelemesinde sözleşmenin 29/11/2011 tarihinde yapıldığı, kira müddetinin 30/12/2011 tarihinde biteceğinin belirtildiği belirlenmiştir.

Bozma ilamı öncesinde dava dışı ...' ın 08/11/2011 olay tarihi itibariyle sahip olduğu ehliyet bilgisi ilgili trafik tescil müdürlüğünden sorulmuş, alınan yazı cevabında ...' ın 01/12/1998 tarihinde E sınıfı sürücü belgesi aldığı, bu tarih itibariyle otomobil, kamyonet, otobüs, kamyon ve traktör cinsi araçları kullanmaya yetkili olduğu, 13/06/2012 tarihinde mevcut sürücü belgesine ekletmiş olduğu G sınıfına istinaden ekskavatör ve vinç cinsi iş makinelerini kullanmaya yetkili olduğu belirtilmiştir.

Bozma ilamı öncesinde dava ve takip konusu edilen alacağın varlığı ve miktarının belirlenmesine yönelik olarak dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, alınan bilirkişi raporunda.

Kaza tarihi olan 08/12/2011 tarihi itibariyle davalı adına kayıtlı ve ... sı yine davalı tarafından yapılmış olan ... plakalı iş makinesinin olay tarihindeki sürücüsü ...' ın G sınıfı sürücü belgesinin bulunmadığının Reşadiye İlçe Emniyet Müdürlüğünün yazısı ile bildirilmiş olduğundan davacı sigorta şirketinin KTK' nun madde 39 - 95 ve ...

Genel Şartları B.B.4/c hükümleri uyarınca sigorta ettiren araç malikine hak sahibi 3 kişilere yaptığı ödemeler bakımından rücu hakkı bulunduğu, sigortalı aracın karıştığı trafik kazasında vefat eden ... hak sahipleri için ödeme tarihi itibariyle 125.137,89-TL maddi tazminat hesaplandığı, davacı sigorta şirketinin Ankara .... İcra Müd.' nün ...

E. Sayılı takip dosyası gereği hak sahibine ödediği işlemiş faiz, yasal vekalet ücretleri, dava ve icra masrafları ve tahsil harçlarının da toplam 175.722,00-TL' ye tekabül ettiği ve gerçek zarar ile uyumlu olduğu, davalının ödeme tarihi olan 10/10/2013 tarihinden itibaren sigorta şirketine karşı temerrüte düşmüş olduğu görüş ve kanaatinde olunduğu ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.

Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda kazada ölen üçüncü kişinin zararın doğumu yada artması bakımından müterafik kusurunun olup olmadığı, BK 44 gereği tazminat oranına etkisi ve miktarı değerlendirilerek ek rapor düzenlenmesi için dosya bilirkişiye tevdii edilmiş, alınan 07/05/2019 tarihli bilirkişi raporunda. Mahkemece Bergama ACM'nin ... Esas sayılı dosyasının celbine karar verildiği halde zuhulen ...

Esas sayılı dosyanın gönderildiği, bu nedenle iş güvenliği açısından ölen ...'e müterafik kusur atfedilip atfedilmediğinin anlaşılamadığı, ölen kişinin işverin talimatı ile iş makinasına bindiğinin anlaşıldığı, iş makinası sürücüsünün G Sınıfı ehliyetinin olup olmadığını bilemeyeceği kanaatine varıldığı, bu durumda mahkemece indirim yapılıp yapılmamasına ve yapılacak ise oranına karar verilmesi halinde kök raporda yer alan hesaplamalarda değişiklik olabileceği ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.

Bergama ACM'nin ...

Esas sayılı dosyası UYAP üzerinden celb edilmiş, evrakın incelemesinde ölenin ..., katılanın ..., katılan sanığın ..., sanıkların ..., ..., ... ve ..., suçun taksirle ölüme ve yaralanmaya neden olma, suç tarihinin 08/12/2011 olduğu, mahkemece 10/02/2016 tarihinde sanıklar ..., ..., ..., ... ve katılan sanık ... 'nın eylemlerine uyan 5237 sayılı TCK'nın 85/2 , 62, 50/1-a,4 52/4 maddeleri gereğince cezalandırılmalarına karar verildiği, dosyanın İstinaf incelemesinde olup henüz kesinleşmediği , dosya içerisinde mevcut 19/02/2014 tarihli bilirkişi kurulu raporunda olayda ölen işçi ...'in bir kusurunun bulunmadığının belirtildiği,

mahkemenin gerekçeli kararının 8. Sayfasında " maktul ...'in her ne kadar kendisine iş makinasına binme talimatı verilmiş ise de talimatın yanlış olduğunu bildirmemesi, kendi kişisel güvenliğini korumaması nedeniyle olayın meydana gelmesinde tali kusurlu olduğu tüm dosya kapsamından anlaşılmakla " ibaresinin bulunduğu belirlenmiştir.

Toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda.

Davacı tarafça, davacı şirket tarafından ... poliçesi ile sigortalanmış olan aracın karıştığı trafik kazası sonucu vefat eden dava dışı ...' in mirasçılarına yapılan ödemenin aracın gerekli ehliyetnameye sahip olmayan şahıs tarafından kullanılmış olduğundan bahisle rucüen tahsili gerektiği gerekçesi ile davalı hakkında mahkememize dava açıldığı, ... plakalı ... marka iş makinesinin davacı sigorta şirketi tarafından 14/10/2010 - 2011 tarihleri arasında geçerli ... nolu ... poliçesi ile sigortalı olduğu,

söz konusu iş makinesinin 08/12/2011 tarihinde dava dışı ...' ın sevk ve idaresinde iken tek taraflı trafik kazasına karıştığı, söz konusu trafik kazasında iş makinesinde bulunan dava dışı ...' in vefat ettiği, ... mirasçıları tarafından İzmir .... AHM' nin ... E. ...

E. Sayılı dosyasında davacı sigorta şirketi hakkında tazminat davası açıldığı, mahkemece davanın kabulü ile 125.137,89-TL' nin 03/01/2012 tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verildiği, kararın temyiz edilmeksizin 21/10/2012 tarihinde kesinleştiği, ... mirasçıları tarafından Ankara .... İcra Müd.' nün ...

E. Sayılı dosyasında söz konusu ilamın icrasının istenildiği, icra dosyasına davalı sigorta şirketi tarafından 10/10/2013 tarihinde 175.722,00-TL' lik ödeme yapıldığı, iş makinesinin olay tarihi itibariyle malikinin davalı ... olduğu, ... poliçesinin de ... adına düzenlendiği,

dava konusu edilen alacağın düzenlenen poliçeden kaynaklanan ve rucüya yönelik alacak niteliğinde olduğu ve sözleşmenin tarafı olan davalıdan talep edilebileceği bu sebeble davalının aracın kiralandığından bahisle kendisine husumet yöneltilemeyeceği iddiasının dinlenemeyeceği , iş makinesinin sürücüsü ...' ın kaza tarihi itibariyle E sınıfı sürücü belgesine sahip olduğu oysa iş makinesinin kullanımı için G sınıfı sürücü belgesine sahip olmak gerektiği, ...' ın yeterli ehliyete sahip olmadığı, ... genel şartları B.B.4/c hükmü uyarınca davacı sigorta şirketinin sigorta ettiren araç malikine rücu hakkının bulunduğu,

sigorta şirketi tarafından icra takibinde yapılan ödemenin gerçek zarar ile uyumlu olduğunun alınan bilirkişi raporu ile belirlendiği, davacının ödeme tarihinden itibaren faiz talebine hak kazandığı , trafik kazasında vefat eden ...'in iş veren talimatı ile araca bindiği bu sebeble hatır taşımasının söz konusu olmadığı , ancak vefat eden ...'in yolcu taşıma imkanı olmayan iş makinasına bindiği, her ne kadar ölen işveren talimatı ile iş makinesine binmiş ise de ölenin Bergama ACM'nin ...

Esas ... Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere verilen talimatın yanlış olduğunu iş verenine bildirmesi ve kendi kişisel güvenliği açısından söz konusu iş makinasına binmemesi gerektiği bu husus göz önüne alındığında ölenin müterafik kusurlu olduğunun kabulünün ve müterafik kusur yönünden Yargıtay ....

HD. Kararlarında da belirtildiği üzere %20 takdiri indirim yapılması gerektiği, söz konusu indirimin yapılması ile davacı tarafça talep edilebilecek tazminat miktarının 140.577,60 TL olarak mahkememizce hesaplandığı, davanın bu miktar üzerinden kısmen kabulünün gerektiği ancak mahkememizce yapılan indirim yasal düzenlemelerden kaynaklanan hakkaniyet ve takdiri indirim mahiyetinde olduğundan davalı yönünden bu kısım üzerinden vekalet ücreti ve yargılama gideri takdir edilemeyeceği incelenen tüm dosya kapsamı ile anlaşılmış, davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

E-İMZALI

Hakim ...

E-İMZALI