İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/224 K.2024/48

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit-Senetlerin İadesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı asil sunmuş olduğu dava dilekçesiyle ; davalı ile aralarında, davalı tarafça elektrik malzemelerinin gönderilerek emtialara karşı fatura kesilmesi ve emtiaların faturalar ile birlikte karşılığı bedellerin ödenmesi konusunda anlaştıklarını, davalı şirket tarafından gönderilen teminat olarak düzenlenen 20.000,00'er TL bedelli olmak üzere toplam 100.000,00 TL'lik teminat senetlerinin davalıya verildiğini, davalı senetlerin tanziminden sonra taraflarına hiçbir suretle mal göndermediğini, davalı tarafça vadesi gelen senetlere rağmen hiçbir şekilde emtiaların gönderilmediğini ve faturalar karşılığı malların teslim edilmediğini,

bir çok kez davalının malları göndermesini veya senetleri iade etmesini talep etseler de davalı tarafça taleplerinin karşılanmadığından bahisle davalıya verilen 05.11.2021 tanzim, 25.02.2022 vade tarihli 20.000,00 TL, 05.11.2021 tanzim, 25.03.2022 vade tarihli 20.000,00 TL, 05.11.2021 tanzim, 25.04.2022 vade tarihli 20.000,00 TL, 05.11.2021 tanzim, 25.05.2022 vade tarihli ve 20.000,00 TL ve 05.11.2021 tanzim, 25.06.2022 vade tarihli 20.000,00 TL olmak üzere toplam 100.000,00 TL tutarındaki senetlerin TMK 666.maddesi gereğince senet asıllarının davalı şirket tarafından mahkemeye ibrazı için süre verilmesine,

belirtilen süre içerisinde senetler ibraz edilmediği takdirde de senetlerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili sunmuş olduğu cevap dilekçesiyle ; öncelikle davacının arabuluculuğa başvurmadan iş bu davayı ikame ettiğinden davanın usulden reddinin gerektiğini, davacı tarafın dava dilekçesindeki iddialarının doğru olmadığını, davacının önce malları aldığını sonrasında ise senetleri teslim ettiğini, davacının senetleri teslim ettiğini ancak malları alamadığını iddia etmesinin mesnetsiz olduğunu, talep ettiği tüm ürünlerin davacıya faturalarıyla birlikte gönderildiğini, davacının iş bu davayı kötüniyetli olarak ve zaman kazanmak için ikame ettiğini, davacı ile müvekkili arasında cari hesap ilişkisinin mevcut olduğundan bahisle açılan davanın reddine ve davacının %20'den az olmamak üzere inkar tazminatı ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

1-Mahkememizce yapılan yargılama sırasında davacıya ait ticari defter ve kayıtlar bir mali müşavir bilirkişi marifeti ile incelenmek suretiyle taraflar arasındaki ticari ilişkinin davacıya ait defterlere ne şekilde yansıdığı, davaya konu bonoların davacı ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, kayıtlıysa ne şekilde kayıtlı olduğu, taraflar arasındaki borç alacak ilişkisi ve buna dayanak cari hesap hareketleri de rapor içeriğinde gösterilmek suretiyle bilirkişi incelemesi yaptırılmasının istenilmesine karar verilmiş olup, mali müşavir ...tarafından düzenlenen 26.01.2023 tarihli raporda.

Davada, davacı tarafından, davalı tarafa, mal karşılığı 20.000,00 TL tutarlı 5 adet teminat senedinin verildiği, ancak kendisine davalı tarafından mal teslim edilmediğinin iddia edildiği, ancak, dava dosyasında suretleri mevcut senetlerde teminat olduğuna ilişkin herhangi bir açıklama veya şerhin mevcut olmadığı, teminat senetlerinin ticari defter kaydı.

TTK'da teminat senedine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamakla birlikte, ticari hayatta, bir edimin veya bir alacağın garanti altına alınması maksadıyla teminat senedi tanzim edildiği, bu hususun Yargıtay İçtihatlarına da konu edildiği,

verilen teminatların bir yıldan az süreli olması halinde, ticari defterlerde dönen varlıklar grubunda yer alan 126-verilen depozito ve teminatlar isimli hesapta, bir yıldan uzun süreli olması halinde ise duran varlıklar grubunda yer alan 226-verilen depozito ve teminatlar hesabında izlenmesi gerektiği, teminat verildiğinde bu hesaplara borç, geri alındığında alacak kaydı yapılması gerektiği, davacı vekili tarafından dava dosyasına sunulan 05.01.2023 tarihli dilekçede müvekkilinin 2021 yılında deftere tabi olmadığından, 2021 yılına ait defterleri sunamadıklarının beyan edilmiş olduğu,

ancak, vergi mevzuatı kapsamında, Basit Usule tabi mükellefler ile 2.sınıf tacirlerin GİB-Gelir İdaresi Başkanlığı portalı kapsamında Defter Beyan Sistemi dahilinde defter tutma ve Defter Beyan Sistemine ticari alış ve satışlarını bildirmeleri gerektiği, bu yasal gereklilik dikkate alındığında, davacı tarafın, 2021 yılına ait ticari defterlerini sunmaktan imtina ettiğinin kabulünün gerektiği, davacı tarafından dava dosyası dehl olarak sunulmuş, 2022 yılına ait sayfalarına Ödeme Kaydedici Cihaz (Yazar Kasa) Fişleri yapıştırılmış “Mopak Okul Defteri” isimli defter,

bilgisayar yazıcı çıktısı “Yevmi Defteri” ve “Defter-i Kebir” isimli evraklar HMK'un 222.

Maddesinin 2. Fıkrasında yer alan “...Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, Kanun'a göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır” hükümleri kapsamında dikkate alındığında, delil niteliğine haiz olmadığının görüldüğü, delil niteliğine haiz olmayan evrak, hesap ve kayıtlarda davacı iddiasını ispata yarar herhangi bir bilgi veya kaydın mevcut olmadığı bildirilmiştir.

2-Mahkememizce yapılan yargılama sırasında davalıya ait ticari defter ve kayıtlar bir mali müşavir bilirkişi marifeti ile incelenmek suretiyle taraflar arasındaki ticari ilişkinin davalıya ait defterlere ne şekilde yansıdığı, davaya konu bonoların davalı ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, kayıtlıysa ne şekilde kayıtlı olduğu, taraflar arasındaki borç alacak ilişkisi ve buna dayanak cari hesap hareketleri de rapor içeriğinde gösterilmek suretiyle bilirkişi incelemesi yaptırılmasının istenilmesine karar verilmiş olup, mali müşavir ... tarafından düzenlenen 02.08.2023 tarihli raporda;

davalının 2021- 2022 yılları inceleme dönemlerinde e-defter tuttuğu, inceleme dönemlerine ait tutulan Yevmiye Defteri ve Defter-i Kebirin E-Defter Beratlarının incelendiği, oluşturma tarihlerinin yasal süresi içinde yapıldığı; davalı resmi defter kayıtlarında 25.03.2022 dava tarihi itibariyle davacının, davalıya 20.000,00 TL tutarında borçlu olduğunun kaydedildiği.

27.07.2022 son kayıt tarihi itibariyle de 100.326,58.-TL tutarında borçlu olduğunun kaydedildiği, davaya konu bonoların davalı 2021 yılı ticari defterlerinde. 05.11.2021 tarihinde Davacı... tarafından, Davalı...e verilen (20.0000,00.-TL * 5 adet senet=) 100.000,00.-TL toplam tutarındaki senetlerin davacının izlendiği 120-01-0243... ELEKTRIK AVIZE GUVENLIK SISITEMLERI Hesabına Alacak kayıtlarının yapıldığı, Davaya konu bonoların davalı 2022 yılı ticari defterlerinde.

05.11.2021 tarihinde davacı... tarafından, davalı...e verilen (20.0000,00.-TL * 5 adet senet=) 100.000,00.-TL toplam tutarındaki senetlerin vade tarihleri olan 25.03.2022 - 27.07.2022 vade tarihleri geldiğinde karşılıksız çıkmaları sebebiyle 100.000,00.-TL toplam tutarındaki 5 adet senedin ve 326,58.-TL tutarındaki 27.07.2022 vadeli senedin protesto masraf tutarının davacının izlendiği ...

ELEKTRIK AVIZE GUVENLIK SISITEMLERI Hesabına borç kayıtlarının yapıldığı, 2021 yılında davalı tarafından davacıya düzenlenen 71.787,66TL toplam tutarındaki 6 adet e-arşiv faturaları için faturaların düzenlenildiği tarihlerde sevk irsaliyeleri düzenlenildiği, anılan faturalar ile sevk irsaliyeleri içeriklerinin birebir aynı olduğu, örtüştüğü, ancak sevk irsaliyelerinin hiçbirisinde teslim eden ve teslim alan hanelerinin yazılmadığı, boş olduğu, görülmekle, anılan faturaların içeriklerindeki ürünlerin ve faturaların kargo mağrifetiyle davacı...e teslim edildiği beyan edilmekle, tarafıma kargo belgeleri sunulamadığından incelenemediği,

anılan faturaların ve içeriğindeki ürünlerin davacıya teslim edildiği tespit edilemediği, taraflar arasındaki borç alacak ilişkisi ve buna dayanak cari hesap hareketleri incelendiğinde ise; davalı... resmi defter kayıtlarında 25.03.2022 dava tarihi itibariyle davacının, davalıya 20.000,00.-TL tutarında borçlu olduğunun kaydedildiği.

27.07.2022 davalı defterlerindeki son kayıt tarihi itibariyle davacının davalıya 100.326,58.-TL tutarında borçlu olduğunun kaydedildiği görülmüşse de; her ne kadar 31.12.2021 tarihli Virman kaydıyla -23.054,73.-TL tutarındaki alacak bakiyesinin borç kaydı yapılarak alacak bakiyesinin 331 ORTAKLARA BORÇLAR Hesabının altındaki ...

Hesabına devrederek sıfırlandığı görülmüşse de anılan kaydın dayanak belgesini talep edilmesine rağmen tarafına -23.054,73.-TL tutarlık virman kaydının dayanak belgesi sunulamadığından, dayanak belgesi sunulmayan virman kaydının kabul edilip edilmeyeceğinin takdirinin mahkemeye ait olduğu, buna göre 2021 yılında davalı tarafından davacıya düzenlenen 71.787,66TL toplam tutarındaki 6 adet e-arşiv faturaların içeriklerindeki ürünlerin ve faturaların kargo mağrifetiyle davacıya teslim edildiği beyan edilmekle, tarafına kargo belgeleri sunulamadığından incelenemediği, anılan kargo belgelerinin mahkemeye sunulacağı beyan edilmekle;

anılan faturaların ve içeriğindeki ürünlerin davacıya teslim edildiği tespit edilememiş olup, mahkeme tarafından anılan 71.787,66-TL toplam tutarındaki faturaların davacıya teslim edildiği kabul edilir ise; belgesi sunulamayan 31.12.2021 tarihli -23.054,73.-TL tutarındaki Virman kaydı da kabul edilir ise.

27.07.2022 davalı defterlerindeki son kayıt tarihi itibariyle davacının davalıya 100.326,58.-TL tutarında borçlu olacağı; mahkeme tarafından anılan 71.787,66-TL toplam tutarındaki faturaların davacıya teslim edildiği kabul edilir ise belgesi sunulamayan 31.12.2021 tarihli -23.054,73.-TL tutarındaki Virman kaydı kabul edilmez ise. 100.326,58.-TL tutarındaki davacı borcundan düşüldüğünde.

(100.326,58-23.054,73=) 77.271,85.-TL tutarında Davacının Davalıya Borçlu olacağı; mahkeme tarafından anılan 71.787,66-TL toplam tutarındaki faturaların davacıya teslim edildiği kabul edilmez ise; belgesi sunulamayan 31.12.2021 tarihli -23.054,73.-TL tutarındaki Virman kaydı kabul edilmez ise. 100.326,58.-TL tutarındaki davacı borcundan -71.787,66.-TL toplam tutarındaki faturalar ile -23.054,73.-TL tutarındaki virman kaydı düşüldüğünde.

(100.326,58 - 71.787,66 - 23.054,73 = ) 5.484,19.-TL tutarında davacının davalıya borçlu olacağı; hesap edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ / KABUL

Davanın : davaya konu her biri 20.000,00 TL bedelli toplam 100.000,00 TL'lik 5 adet bonodan dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine yönelik menfi tespit davası olduğu ve dava açıldıktan sonra davaya konu bonolardan 25.02.2022 vade tarihli ve 20.000,00 TL bedelli bononun davalı tarafça İzmir ...İcra Dairesi'nin...Esas sayılı icra takip dosyasıyla takibe konu edildiği, Mahkememizin 20.05.2022 tarihli ara kararı ile İzmir ...İcra Dairesi'nin... Esas sayılı icra takip dosyasında icra takibinin durdurulmasına karar verildiği,

Mali müşavir ... tarafından düzenlenen 26.01.2023 tarihli rapordan; davada, davacı tarafından, davalı tarafa, mal karşılığı 20.000,00 TL tutarlı 5 adet teminat senedinin verildiği, ancak kendisine davalı tarafından mal teslim edilmediğinin iddia edildiği, ancak, dava dosyasında suretleri mevcut senetlerde teminat olduğuna ilişkin herhangi bir açıklama veya şerhin mevcut olmadığı, teminat senetlerinin ticari defter kaydı.

TTK'da teminat senedine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamakla birlikte, ticari hayatta, bir edimin veya bir alacağın garanti altına alınması maksadıyla teminat senedi tanzim edildiği, bu hususun Yargıtay İçtihatlarına da konu edildiği,

verilen teminatların bir yıldan az süreli olması halinde, ticari defterlerde dönen varlıklar grubunda yer alan 126-verilen depozito ve teminatlar isimli hesapta, bir yıldan uzun süreli olması halinde ise duran varlıklar grubunda yer alan 226-verilen depozito ve teminatlar hesabında izlenmesi gerektiği, teminat verildiğinde bu hesaplara borç, geri alındığında alacak kaydı yapılması gerektiği, davacı vekili tarafından dava dosyasına sunulan 05.01.2023 tarihli dilekçede müvekkilinin 2021 yılında deftere tabi olmadığından, 2021 yılına ait defterleri sunamadıklarının beyan edilmiş olduğu,

ancak, vergi mevzuatı kapsamında, Basit Usule tabi mükellefler ile 2.sınıf tacirlerin GİB-Gelir İdaresi Başkanlığı portalı kapsamında Defter Beyan Sistemi dahilinde defter tutma ve Defter Beyan Sistemine ticari alış ve satışlarını bildirmeleri gerektiği, bu yasal gereklilik dikkate alındığında, davacı tarafın, 2021 yılına ait ticari defterlerini sunmaktan imtina ettiğinin kabulünün gerektiği, davacı tarafından dava dosyası dehl olarak sunulmuş, 2022 yılına ait sayfalarına Ödeme Kaydedici Cihaz (Yazar Kasa) Fişleri yapıştırılmış “Mopak Okul Defteri” isimli defter,

bilgisayar yazıcı çıktısı “Yevmi Defteri” ve “Defter-i Kebir” isimli evraklar HMK'un 222.

Maddesinin 2. Fıkrasında yer alan “...Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, Kanun'a göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır” hükümleri kapsamında dikkate alındığında, delil niteliğine haiz olmadığının görüldüğü, delil niteliğine haiz olmayan evrak, hesap ve kayıtlarda davacı iddiasını ispata yarar herhangi bir bilgi veya kaydın mevcut olmadığının belirlendiği,

Mali müşavir Hatice Yurdakul tarafından düzenlenen 02.08.2023 tarihli rapordan; davalının 2021- 2022 yılları inceleme dönemlerinde e-defter tuttuğu, inceleme dönemlerine ait tutulan Yevmiye Defteri ve Defter-i Kebirin E-Defter Beratlarının incelendiği, oluşturma tarihlerinin yasal süresi içinde yapıldığı; davalı resmi defter kayıtlarında 25.03.2022 dava tarihi itibariyle davacının, davalıya 20.000,00 TL tutarında borçlu olduğunun kaydedildiği.

27.07.2022 son kayıt tarihi itibariyle de 100.326,58.-TL tutarında borçlu olduğunun kaydedildiği, davaya konu bonoların davalı 2021 yılı ticari defterlerinde. 05.11.2021 tarihinde Davacı ... tarafından, Davalı ...'e verilen (20.0000,00.-TL * 5 adet senet=) 100.000,00.-TL toplam tutarındaki senetlerin davacının izlendiği... ELEKTRIK AVIZE GUVENLIK SISITEMLERI Hesabına Alacak kayıtlarının yapıldığı, Davaya konu bonoların davalı 2022 yılı ticari defterlerinde.

05.11.2021 tarihinde davacı ... tarafından, davalı ...'e verilen (20.0000,00.-TL * 5 adet senet=) 100.000,00.-TL toplam tutarındaki senetlerin vade tarihleri olan 25.03.2022 - 27.07.2022 vade tarihleri geldiğinde karşılıksız çıkmaları sebebiyle 100.000,00.-TL toplam tutarındaki 5 adet senedin ve 326,58.-TL tutarındaki 27.07.2022 vadeli senedin protesto masraf tutarının davacının izlendiği ...

ELEKTRIK AVIZE GUVENLIK SISITEMLERI Hesabına borç kayıtlarının yapıldığı, 2021 yılında davalı tarafından davacıya düzenlenen 71.787,66TL toplam tutarındaki 6 adet e-arşiv faturaları için faturaların düzenlenildiği tarihlerde sevk irsaliyeleri düzenlenildiği, anılan faturalar ile sevk irsaliyeleri içeriklerinin birebir aynı olduğu, örtüştüğü, ancak sevk irsaliyelerinin hiçbirisinde teslim eden ve teslim alan hanelerinin yazılmadığı, boş olduğu, görülmekle, anılan faturaların içeriklerindeki ürünlerin ve faturaların kargo mağrifetiyle davacı...'e teslim edildiği beyan edilmekle, kargo belgeleri sunulamadığından incelenemediği,

anılan faturaların ve içeriğindeki ürünlerin davacıya teslim edildiğinin tespit edilemediği, taraflar arasındaki borç alacak ilişkisi ve buna dayanak cari hesap hareketleri incelendiğinde ise; davalı ... resmi defter kayıtlarında 25.03.2022 dava tarihi itibariyle davacının, davalıya 20.000,00.-TL tutarında borçlu olduğunun kaydedildiği.

27.07.2022 davalı defterlerindeki son kayıt tarihi itibariyle davacının davalıya 100.326,58.-TL tutarında borçlu olduğunun kaydedildiği görülmüşse de; her ne kadar 31.12.2021 tarihli Virman kaydıyla -23.054,73.-TL tutarındaki alacak bakiyesinin borç kaydı yapılarak alacak bakiyesinin 331 ORTAKLARA BORÇLAR Hesabının altındaki ...

Hesabına devrederek sıfırlandığı görülmüşse de anılan kaydın dayanak belgesini talep edilmesine rağmen -23.054,73.-TL tutarlık virman kaydının dayanak belgesinin sunulmadığı, buna göre 2021 yılında davalı tarafından davacıya düzenlenen 71.787,66TL toplam tutarındaki 6 adet e-arşiv faturaların içeriklerindeki ürünlerin ve faturaların kargo mağrifetiyle davacıya teslim edildiği beyan edilmekle, kargo belgeleri sunulamadığından incelenemediği, bu nedenle, faturaların ve içeriğindeki ürünlerin davacıya teslim edildiği tespit edilememiş olup 71.787,66-TL toplam tutarındaki faturaların davacıya teslim edildiği kabul edilir ise;

belgesi sunulamayan 31.12.2021 tarihli -23.054,73.-TL tutarındaki Virman kaydı da kabul edilir ise. 27.07.2022 davalı defterlerindeki son kayıt tarihi itibariyle davacının davalıya 100.326,58.-TL tutarında borçlu olacağı. 71.787,66-TL toplam tutarındaki faturaların davacıya teslim edildiği kabul edilir ise belgesi sunulamayan 31.12.2021 tarihli -23.054,73.-TL tutarındaki Virman kaydı kabul edilmez ise. 100.326,58.-TL tutarındaki davacı borcundan düşüldüğünde.

(100.326,58-23.054,73=) 77.271,85.-TL tutarında davacının davalıya borçlu olacağı. 71.787,66-TL toplam tutarındaki faturaların davacıya teslim edildiği kabul edilmez ise; belgesi sunulamayan 31.12.2021 tarihli -23.054,73.-TL tutarındaki Virman kaydı kabul edilmez ise. 100.326,58.-TL tutarındaki davacı borcundan -71.787,66.-TL toplam tutarındaki faturalar ile -23.054,73.-TL tutarındaki virman kaydı düşüldüğünde.

(100.326,58 - 71.787,66 - 23.054,73 = ) 5.484,19.-TL tutarında davacının davalıya borçlu olacağının hesap edildiği,

Menfi tespit ve istirdat davalarında ispat yükünün kural olarak alacaklıda olduğu, ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığı bedeli ödediğini iddia eden davacı tarafa düştüğü, kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükünün davacı borçluya ait olduğu, karine olarak bir kambiyo senedinin mevcut bir borcun ifası veya itfası amacıyla verildiği kabul edildiği, kambiyo senetlerinin birer ödeme aracı olduğu,

borçlunun, bononun ödendiğini, teminat bonosu olduğunu, senedin ticari satış nedeniyle avans olarak verildiğini vs... yönündeki iddialarını yazılı delillerle ispatlamak zorunda olduğu, bu konuda tanık dinletilmesinin de mümkün olmadığı, (Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 2018/2939 Esas, 2019/4786 Karar sayılı 2017/3521 Esas, 2019/1844 Karar sayılı kararları) ayrıca senedin geçerliliği için tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olması zorunluluğunun da bulunmadığı,

Dosya kapsamında, ispat yükü kendisine davacının iddialarını kesin deliller ile ispatlayamadığı anlaşılmakla, davanın reddine, mahkememizin 20.05.2022 tarih ve ...Esas sayılı ara kararı ile verilen tedbir kararının kaldırılmasına ve dosyada verilen tedbir kararı nedeniyle davalı lehine 4.121,43 TL tazminatın davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, karar vermek gerekmiş, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

Davanın REDDİNE,

Mahkememizin 20.05.2022 tarih ve...Esas sayılı ara kararı ile verilen tedbir kararının kaldırılmasına,

Davalı lehine 4.121,43 TL tazminatın davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gerekli olan 427,60 TL maktu karar ve ilam harcının başlangıçta mahkememize yatırılan 1.707,75 TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 1.280,15 TL nispi karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan bulunması halinde karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Katip... · e-imza Hakim ... · e-imza