İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/919 K.2024/664

Talep eden tarafından açılan Zayi Belgesi Verilmesi çekişmesiz yargı işinin mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

İDDİA VE TALEP

Talep eden dilekçesinde özetle; talep eden her iki şirketin aynı adreste faaliyet yürüttüğü, 04/11/2023 tarihinde İzmir ilinde fırtına ve yıldırımların meydana geldiği, talep eden şirketlere ait işyerinde yıldırım düşmesi sonucu yangın çıktığı, yangın neticesinde karar defteri ve ortaklar defteri hariç talep eden her iki şirkete ait 2017-2023 yılları arasındaki defter ve kayıtların zayi olduğunu belirterek zayi belgesinin verilmesini talep etmiştir.

TALEP

Talep , TTK 82/7. maddesi gereğince hasımsız açılan zayi belgesi istemine ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep eden tarafından,...Yönetim Ltd Şti'ye ait 2017-2021 yılları arasındaki ticari defterler, alış, satış faturaları, 2017-2023 yılları arasındaki döneme ait tahsilat fişleri, kantar fişleri, tediye makbuzları, ... Ltd Şti'ye ait 2021-2023 yılları arasındaki ticari defterleri, alış, satış faturaları, tahsilat fişleri, kantar fişleri, tediye makbuzlarının yangında zayi olduğu ileri sürülmüştür.

05.07.2022 tarihinde yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanun ile değişik 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesine göre; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa; tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren, otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Maddede düzenlenen (30) günlük süre hak düşürücü süredir.

6102 sayılı TTK 82/7. maddesinde zayi sebepleri tahdidi olarak sayılmamıştır. Diğer bir deyişle; maddede geçen "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi" denilmek suretiyle bu gibi olayların benzerlerinin de bu kapsama girebileceği anlatılmaktadır. Bu meyanda, tacirin elinde olmayan benzer olaylarda maddenin kapsamı içindedir.

Ancak, hangi olaya dayandırılsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkca aykırı düşmemesi gerekir. ( Yargıtay... HDB'nın 10.01.2018 tarih ve....

Sayılı ilamı) Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir. Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.

6102 sayılı TTK'nin 82/7. maddesine göre zayi belgesi verilmesine ilişkin dava tacirler tarafından açılabileceğinden tacir sıfatına haiz olmayan kişinin bu dava yönünden aktif dava ehliyeti bulunmamaktadır. ( Yargıtay.... HDB'nın 13.03.2018 tarih ve...K.

Sayılı ilamı ) Aynı şekilde, TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir Bu nedenle, talebe konu belgelerin somutlaştırılması gerekmekte olup, genel kapsamlı bir zayi kararı verilmesi mümkün değildir. ( Yargıtay ... HDB'nın 08.12.2014 tarih ve ...K.

Sayılı ilamı) Yine, ticari defter ve belgeleri için zayi belgesi düzenlenmesini talep eden tarafın zayi olduğunu iddia ettiği ticari defter ve belgelerin mevcudiyetine karine teşkil edecek ve bu konuda olumlu kanaat edinmesini sağlayacak bilgi ve belgeleri ibraz etmesi gerekir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde. İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünün 06/12/2023 tarihli cevabı yazısına göre talep eden ... Yönetimi Ltd Şti'nin 10/10/2017, talep eden... Ltd Şti'nin ise 18/03/2020 tarihinden itibaren ticaret siciline kayıtlı olduğu ve bu şirketlerin aynı adreste...Mahallesi...

Bornova İzmir adresinde faaliyet yürüttüğü, İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığının 06/12/2023 tarihli cevabı yazısına göre bu adreste 04/11/2023 tarihinde elektrik hatlarının kısa devre yapması nedeniyle yangın çıkmış olduğu, yangın neticesinde işyerinin tamamen yanmak suretiyle zarar gördüğü, davalı tarafından dava dosyasına sunulan fotoğraflarda işyerine ait binanın yangın sonucunda tamamen tahrip olduğunun görüldüğü,

mahkememizce İzmir Çalışma Ve İş Kurumu İl Müdürlüğü, İzmir SGK İl Müdürlüğü, İzmir Vergi Dairesi, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde yapılan araştırmalarda talep eden şirketler hakkında yapılan herhangi bir inceleme ve soruşturmaya rastlanılmadığı, mahkememizce ilgili noterliklerden, ilgili vergi dairesi ve matbaalardan talep eden şirketlere ait defter ve belgelerin açılış, kapanış ve basımına ilişkin kayıtların temin edildiği, dosyaya kazandırıldığı, dosya kapsamı itibariyle yangının talep eden şirketlerden kaynaklanmadığı, talebin yasal süresinde olduğu, ...Yönetimi Tekstil Ve İnşaat San.

Tic. Ltd.

Şti'nin 2017-2020 yıllarına ait yevmiye defteri, defter-i kebir ve envanter defteri, 2021 yılına ait envanter defteri, 2017-2021 yılları arasındaki döneme ait ... seri ve sıra nolu sevk irsaliyesi,...evk irsaliyesi, ... seri ve sıra nolu fatura,...seri ve sıra nolu irsaliyeli fatura, ...seri ve sıra nolu sevk irsaliyesi, ... seri ve sıra nolu fatura, ... seri ve sıra nolu sevk irsaliyesi, ... seri ve sıra nolu sevk irsaliyesi ve 2017-2023 yılları arasındaki döneme ait tahsilat fişleri, kantar fişleri, tediye makbuzları ile... ve İplik Pazarlama San.

Tic. Ltd. Şti 'ne ait 2021-2023 yıllarına ait defteri kebir, yevmiye defteri, envanter defteri, 2021 yılına ait ... seri ve sıra nolu sevk irsaliyesi ve 2021-2022-2023 yıllarına ait tahsilat fişleri, kantar fişleri, tediye makbuzları yönünden zayi belgesi verilmesi koşullarının oluştuğu anlaşılmakla talebin kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Talep eden ... Yönetimi Tekstil Ve İnşaat San. Tic. Ltd. Şti'ne ait 2021 yılına ait e defter olarak tutulan yevmiye defteri ve defteri kebir defterleri yönünden de zayi belgesi talep edilmiş ise de tacir olan talep edenin herhangi bir şekilde yedekleme ve tüm güvenlik önlemlerini alma imkanına sahip olduğu halde basiretli bir tacir gibi davranmayarak e defter kayıtlarının yok olmasına neden olduğu, bu durumun tacir olmanın yükümlülükleri ile bağdaşmadığı, talepte bulunanın bu belgeler yönünden zayi belgesi talep edemeyeceği anlaşılmakla bu belgeler yönünden talebin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

E-İMZA E-İMZA