İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/465 K.2024/932

Mahkememizde görülmekte olan Genel Kurul Kararının İptali (Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili Mahkememize verdiği 30/05/2018 tarihli dava dilekçesinde.

S.S...Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ' nin 09/02/2018 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında davacının yapmış olduğu, itiraza ve itirazının gündemin 8.maddesinde de yer almış olmasına rağmen yönetim kurulunun teklifi ve genel kurul kararı ile haksız olarak davacının ortaklıktan çıkartıldığını, kararın İzmir ...Noterliği ' nin 05/03/2018 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile 06/03/2018 tarihinde davacıya tebliğ edildiğini, 3 aylık yasal süre içerisinde davanın açıldığını, davacının kooperatif üyesi olarak bugüne kadar tüm yükümlülüklerini ve sorumluluklarını eksiksiz ve tam olarak yerine getirdiğini,

Kooperatifler Kanunu ' nun 16.md 1.fıkrası hükmüne göre kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebeplerin ana sözleşmede açıkça gösterilmesi gerektiğini, ortakların ana sözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkartılamayacağını, kooperatife üye olurken davacının eşine ait olan bahçenin ürünününde her yıl kooperatife verileceğine dair kooperatife sunulmuş davacı tarafından verilmiş bir teminat olmadığını, yönetimin de yasal olarak talep hakkı da olamayacağı halde yönetim tarafından tapuda davacı üzerine tapu tescili olmayan ,

sahibi olmadığı aynı zamanda tasarruf yetkisi eşine ait olan bahçenin ürününün de teslim edilmesi gerektiği , eğer bu bahçenin ürünü teslim edilmez ise kendi sahibi olduğu bahçenin ürününün de alınmayacağı ve ortaklıktan çıkartılacağı bunun yanında kooperatifin maddi manevi tüm zararlarının tanzim edileceğinin davacıya Karşıyaka ...Noterliği ' nin 13/11/2017 tarih ve 33030 yevmiye nolu ihtarnamesi ile bildirildiğini,

2017 dönemi başından itibaren davacının kendi şahsına ait olan Camikebir Mah. Konakarası mevkiinde bulunan bahçesinin ürününü bu yıl kooperatife teslim edeceğini ancak bunun yanında eşine ait olan bahçenin ürününün bu yıl ve bundan sonraki yıllarda eşi ile arasında olan kira sözleşmesinin sona ermesi , eşinin kendi malı üzerinde yönetim , yararlanma ve tasarruf hakkı yetkisine sahip olması , eşinin sahip olduğu mal üzerinde davacının tasarruf yetkisi bulunmaması nedeniyle bu yıl ve bundan sonraki yıllarda teslim edemeyeceğini,

bu nedenle TC Gıda ve Tarım Hayvancılık Bakanlığı çiftçi kayıt sisteminden eşine ait olan bahçenin kaydını kendi üzerinden sildirdiğini, defalarca sözlü olarak ve en sonda da Seferihisar Noterliği ' nin 10/11/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bildirdiğini ve bunun yanında her yıl kooperatife verilen taahhüt belgesinde de sadece kendi bahçesinin ürününü taahhüt ettiğini , davacı tarafından hiç bir şekilde yönetime yönelik kooperatif ortaklığından ayrılmak gibi bir düşünce ve talep olmadığını,

kooperatife hitaben son olarak davacı tarafından Seferihisar Noterliği 04/01/2018 tarih ve ...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 2017 dönemi ürününün 2018/Ocak ayına girilmiş olmasına rağmen halen kesilmediği ve malının kalitesinin düştüğü ve ürünün satamadığı bu nedenle zarara uğradığına ilişkin ihtarname çekildiğini, Kooperatifler Kanunu ' nun 16/2.fıkrasına göre haklarında çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamayacağını , bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülüklerinin çıkarılma kararı ile kesinleşinceye kadar devam edeceğini ,

Kooperatif Genel Kurul Kararı ile ortaklıktan çıkartılma kararı olmaksızın halen üyesi olduğu dönemde kooperatifin davacıya ait bahçenin ürününü almayarak çıkartılma kararı kesinleşmeden davacıya karşı yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve suç işlediğini belirtmiş , S.S Seferihisar Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Genel Kurulu ' nun 09/02/2018 tarihli davacının kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına ilişkin Genel Kurul Kararının iptaline ve davacının kooperatif üyeliğinin devam ettirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili Mahkememize verdiği 09/07/2018 tarihli cevap dilekçesinde; davacının kooperatif üyesi olarak yükümlülüklerini ve sorumluluklarını eksiksiz olarak yerine getirdiği iddiasının doğru olmadığını, davacının kağıt üstünde eşinden kiraladığı İzmir İli, Seferihisar İlçesi ,...Mah.,...Mevkii,...parselde bulunan aile bahçesinde ürettiği değeri yüksek olan mandalinayı , 2015-2016 ve 2016-2017 sezonlarında kooperatife vermekten imtina ettiğini, ürünü daha yüksek fiyatlardan kooperatif dışı tüccarlara sattığını,

davacının kendisine ait olan mandalina bahçesinden elde edilen ürünün eşinin bahçesinden çıkan ürüne kıyasla daha düşük kalitede olup daha ucuza satıldığını, davacının uzun yıllar kooperatife eşinin adına kayıtlı bahçeden çıkan ürünü vermesine rağmen son bir kaç sezonda kooperatife değeri daha düşük olan kendi bahçesinin ürününü teslim ettiğini, bu durumun kooperatif satışlarını etkilediğini ve kooperatifi zarara uğrattığını, davacının Çiftçi Kayıt Sisteminden eşine ait olan bahçenin kaydını kendi üzerinden sildirmesinin bu sebeple kötü niyetli olduğunu,

davalı kooperatif yönetiminin ortaklarının üretim kalitesini artırmak için ve onları desteklemek için çeşitli bankalardan kredi aldığını, bunun karşılığında ortağın görevinin ve yapılması gerekenin ise genel gider ve borçlara katılmak olduğunu, davacının kooperatifin kendisine yaptığı ihtarlara rağmen bu yükümlülüklerinden kaçınmaya devam ettiğini, kooperatifin Ana Sözleşmesinin 14.maddesinde ortakların hak ve görevlerinin açıkça belirlendiği bunların ''kooperatifin çıkarlarına ve alınan kararlara aykırı davranışlarda bulunmamak,

yüklendiği ortaklık paylarını varsa ek ödemelerini kredi ve avanslardan doğan ve vadesi gelen borcunu zamanında ödemek , kooperatife olan her türlü vecibelerini yerine getirmek , finansman müesseselerinden kooperatif adına ortakların müteselsil kefaletiyle kredi alınması sonucunda bu teşekküllere karşı doğan borçların yerine getirilmesinde payına düşeni zamanında yerine getirmek ''olarak düzenlendiğini ve yine Ana Sözleşmenin 21.maddesinde ise ortaklıktan çıkarılma şartlarının düzenlendiğini,

buna göre ortağın kooperatifin ürününü yapılan ihtara rağmen başkasına satması veya 14.maddedeki görevlerini yerine getirmemesi durumunda ortaklıktan çıkartılması için haklı sebep bulunacağını, davacının Ana Sözleşmede belirlenen ödev ve borçlarını yerine getirmediğini tüm bu sebeplerle 09/02/2018 tarihli Genel Kurul Kararı ve 23/02/2018 tarihli...ayılı Yönetim Kurulu kararı doğrultusunda alınan ortaklıktan çıkarma kararının yerinde ve haklı sebeplere dayandığını belirtmiş , davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizin 28/11/2019 tarih,... Karar sayılı ilamı ile; "...Davanın KABULÜ ile davalı ... ' nin 09/02/2018 tarihli genel kurulunun 8 .maddesi ile alınan davacı ... ' nın kooperatif ortaklığından çıkarılmasına ilişkin kararın İPTALİNE , ..." dair verilen kararın İstinaf edilmesi üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 12/01/2023 tarih,...

Karar sayılı ilamı ile "...Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler, kooperatif ana sözleşmesi ve denetime elverişli bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, davacı ortağın eşine ait taşınmazdaki ürünü kooperatife teslim etmesi gerektiğine dair bir koşul bulunmadığı, davacının yükümlülüklerini yerine getirmediğinin davalı tarafça usulüne uygun şekilde kanıtlanamadığı, bu nedenlerle davacının kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına ilişkin alınan genel kurul kararının 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunununa ve ana sözleşmeye aykırılık oluşturduğu kanaatine ulaşılmakla;

mahkemece davanın kabulü ile davacı hakkında alınan ihraç kararının iptaline karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamış, davalı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir..." gerekçesiyle İstinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay ...

Hukuk Dairesi'nin 22/04/2024 tarih, ... Karar sayılı ilamı ile "...1.Davacı 10.11.2017 tarihli ihtarında eşine ait bahçenin ürününü kooperatife vermeyeceğini bildirmiş, uyuşmazlık da bu bahçenin ürününün kooperatife verilmemesi nedeniyle çıkmıştır.

Davalı kooperatifin ana sözleşmesinin 21 nci maddesinde ortaklıktan çıkarılma şartları düzenlenmiş olup bu madde uyarınca davacının Çiftçi Kayıt Sistemindeki kayıtlı taşınmazlardaki bahçe ürününü kooperatife teslim yükümlülüğü bulunmaktadır. 2. Dosyada bulunan Seferihisar Ziraat Odası 13.06.2017 tarihli Çiftçilik Belgesi'nde ... parseldeki taşınmaz kira işlemi adı altında davacı adına kayıtlı olduğu anlaşılmıştır.

25.09.2019 tarihli Çiftçi Kayıt Sistemi belgesinde ÇKS'ye kayıtlı arazi bilgilerinde mülkiyeti eşine ait taşınmazın davacı adına kayıtlı olmadığı anlaşılmaktadır. Ancak, bu belgedeki tarih davacının ihraç tarihinden sonradır. ... parseldeki taşınmaza ilişkin kaydın ÇKS sisteminden ne zaman çıkarıldığı dosyadaki belgelerden tespiti mümkün olmamaktadır.

Davacı hakkında verilen ihraç kararından önce mülkiyeti eşine ait taşınmazın ÇKS sisteminden çıkarılması halinde bu taşınmazdaki ürünü kooperatife teslim etmemesi ana sözleşmenin yukarıda belirtilen hükmünde aykırılık teşkil etmeyecektir.

3. Bu halde mahkemece yapılacak iş; davacının eşine ait taşınmazı ÇKS sisteminden çıkarttığı tarihin ilgili kurumdan sorularak tespit edilmesinden sonra yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda sonuca gidilmesi gerekirken, eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir..." gerekçesiyle temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının davalı yararına bozulmasına, karar verilerek dosya Mahkememize gönderilmiştir.

Bozma ilamı öncesinde davalı kooperatife ait sicil dosyası genel kurul toplantı tutanağı ve ekleri ve ana sözleşme celb edilerek davalı kooperatif genel kurulunun 09/02/2018 tarihli davacının kooperatif üyeliğinden çıkarılmasına ilişkin kararının iptalinin koşullarının oluşup oluşmadığının belirlenmesine yönelik olarak dosya ve davalı kooperatif kayıt ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, alınan 08/04/2019 tarihli bilirkişi raporunda.

SS Seferihisar Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ' nin 09/02/2018 tarihinde yapılan 2017 yılı olağan genel kurul toplantısında alınan ve ortak ...'nın ortaklıktan çıkarılmasına yönelik kararın SS Seferihisar Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Ana Sözleşmesi 14, 21 ve 22. Maddelerine uygun olmadığı kanaatinde olunduğu ayrıntılı ve gerekçeli olarak belirtilmiştir.

Bozma ilamı öncesinde taraflarca davacı ile ilgili iki farklı çiftçi kayıt sistemi belgesi sunulduğu belirlendiğinden Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından sunulan belgelerin onaylı örneklerinin celbi istenilmiş, alınan yazı cevabında belge asıllarının İl Müdürlüğünden istenilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bozma ilamı öncesinde davalı tarafça rapora itiraz ettiğinden itirazlar doğrultusunda bilirkişiden ek rapor istenilmiş, alınan 22/08/2019 tarihli ek raporda; itirazların raporda herhangi bir değişiklik gerektirmediği belirtilmiştir.

Bozma ilamı öncesinde belge asıllarının gönderilmesi için Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İzmir İl Müdürlüğüne yazı yazılmış, belge asılları gönderilmiş, gelen yazı cevabında geçerli çiftçi kayıt sistemi belgesinde ÇGS ye kayıtlı arazi bilgilerinin ... parseller olduğunun belirtildiği belirlenmiştir.

Bozma ilamı öncesinde belge asılları ile birlikte dosya ek rapor düzenlemek üzere bir kez daha bilirkişiye tevdii edilmiş, alınan 05/11/2019 tarihli ek raporda ; itirazların değerlendirildiği ve uygun bulunmadığı ve esas raporda herhangi bir değişiklik yapılmadığı belirtilmiştir.

Davacı ... ' nın dosya Yargıtay aşamasında iken vefat ettiği belirlenmiş , ... mirasçıları davaya dahil edilerek yargılamaya devam olunmuştur.

Mahkememizce Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda İzmir İl Tarım Orman Müdürlüğü ' ne yazı yazılarak davacı ...'nın eşi ...ya ait olan ... mah.... mevkii ... parsel sayılı taşınmazı ÇKS sisteminden çıkarttığı tarih sorulmuş, alınan İzmir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 23/09/2024 tarihli cevabi yazısında; ilgili parselin Tarım Bilgi Sisteminden yapılan sorgulamasında ÇKS de kayıtlı ...

adına ilk kaydın 2014 üretim yılına yapıldığı 01.02.2017 tarihinde, ... adına ilk kayıt 2018

üretim yılına yapıldığı , 15.03.2019 tarihinde ve ... adına ilk kayıt 2019 üretim yılına

yapıldığı , 31.12.2019 yılında pasif edildiği , ilgili parsel 23.02.2021 tarihinde Seferihisar ilçesi ... mahallesi ... parsel olarak değişerek ÇKS 'de ...(TC NO: ... ) adına

ilk kaydın 2022 üretim yılına yapılmış olup ÇKS de üretim kaydı devam ettiğinin bildirildiği , 01/11/2024 tarihli cevabi yazıda da ; Çiftçi Kayıt Sisteminde yapılan inceleme neticesinde

ilgili parselin ...'nın Bakanlığın Çiftçi Kayıt Sisteminden 01.02.2017 tarihi itibariyle pasiflenerek 2017 yılında kullanmadığının görüldüğü bildirilmiştir.

Toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda davacı tarafça davalı kooperatifin 09/02/2018 tarihli genel kurul toplantısında alınan ve davacının kooperatif üyeliğinden çıkarılması ile ilgili genel kurul kararının iptaline yönelik olarak Mahkememize dava açıldığı, davacının davalı kooperatif üyesiyken 09/02/2018 tarihinde yapılan kooperatif olağan genel kurul toplantısında ortaklık yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle ortaklıktan çıkarıldığı, davanın 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ' nun 16/3 ve Kooperatif Ana Sözleşmesinin 22. Maddesinde belirtilen 3 aylık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı,

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu' nun 16. Maddesi gereğince ortaklıktan çıkarmayı gerektiren nedenlerin ana sözleşme ile belirlenmesinin gerektiği, davalı kooperatif Ana Sözleşmesi ' nin 21. Maddesinde ortaklıktan çıkarılma kararının verilmesi ve itirazın düzenlendiği maddede kooperatifçe kendisine verilen her çeşit üretim ve tüketim maddelerini yapılan ihtara rağmen veriliş amacı dışında kullananlar başkasına devredenler veya satanlar , 14. Maddede yer alan maddede görevi yerine getirmeyenler , Ana Sözleşmenin 9. Maddesinde kayıtlı şartları yitirenler ,

3 defa arka arkaya genel kurul toplantılarına katılmayanların ortaklıktan çıkarılabileceğinin belirtildiği, Ana Sözleşmenin 14. Maddesinde ortakların görevlerinin ilgili kanunlar ana sözleşme ve yönetmelik hükümlerine uymak, kooperatifin çıkarlarına ve alınan kararlara aykırı davranışlarda bulunmamak, kooperatifin bütün hizmetlerine yardımcı olmak, yüklendiği ortaklık paylarını varsa ek ödemelerini kredi ve avanslardan doğan ve vadesi gelen borcunu zamanında ödemek, kooperatife olan her türlü vecibelerini yerine getirmek,

finansman müesseselerinden kooperatif adına ortakların müteselsil kefaleti ile kredi alınması sonucunda bu teşekküllere karşı doğan borçların yerine getirilmesinde payına düşeni zamanında yerine getirmek " olarak düzenlendiği,

davalı kooperatif tarafından davacının eşi adına kayıtlı ...parsel sayılı taşınmazdaki 2017 yılına ait ürünün davalı kooperatife teslim edilmeyerek ana sözleşmeye aykırı davranıldığı iddiasıyla davacının kooperatif üyeliğinden çıkarıldığı ancak İzmir İl Tarım Orman Müdürlüğü ' nün 20/09/2019 tarihli yazı cevabı ekinde sunulan geçerli ÇKS belgesinde davacı adına kayıtlı arazi bilgilerinde... parsel sayılı taşınmazların bilgisinin bulunduğu, kooperatif iddiasında bahse geçen ... parsel sayılı taşınmazın geçerli ÇKS belgesinde kaydının bulunmadığı,

İzmir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 23/09/2024 tarihli cevabi yazısında da belirtildiği üzere bu taşınmaz ile ilgili kaydın 01.02.2017 tarihinde pasif hale geldiği yine İzmir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 01/11/2024 tarihli cevabi yazısında da belirtildiği üzere, ilgili parselin ...'nın Bakanlığın Çiftçi Kayıt Sisteminden 01.02.2017 tarihi itibariyle pasiflenerek 2017 yılında kullanmadığı , davacının kendi adına kayıtlı ve ÇKS belgesinde adı geçen taşınmazlardan elde ettiği ürünü davalı kooperatife teslim ettiği,

eşi adına kayıtlı taşınmaz yönünden söz konusu taşınmaz 2017 yılı için pasif edildiğinden ve taşınmaz söz konusu yıl için kullanılmadığından davacının ortaklıktan çıkartılmasına sebebiyet verecek nitelikte ortaklık yükümlülüklerine aykırı herhangi bir davranışının söz konusu olmadığı ve davalı kooperatif tarafından verilen ve davacının ortaklıktan çıkartılmasına ilişkin genel kurul kararının usul ve yasaya uygun olmadığı incelenen tüm dosya kapsamıyla anlaşılmış davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Başkan ... · E-imzalıdır · Üye ... · E-imzalıdır · Üye ... · E-imzalıdır · Katip ... · E-imzalıdır