İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/783 K.2026/309

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan itirazın iptali davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

İDDİA ve SAVUNMALAR:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;"Taraflar arasında 01.01.2024 tarihinde Maden Ruhsatı Kira (...) Sözleşmesi imzalandığı, davacının, ... ili ... İlçesi'nde bulunan ve ... numaralı ruhsatla sahibi olduğu maden sahasını ...(...) davalı şirkete ... karşılığı işletilmek üzere kiraya verildiği, davalı şirketin edimlerini yerine getirmemesi sözleşmeyi haksız ve hukuka aykırı şekilde feshetmesi nedeniyle, davacının zararının bilirkişi incelemesi sonucu belirlenerek şimdilik 100.000,00 TL (belirsiz alacak ) tutarında maddi tazminat ve alacağın ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini" talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili 26.08.2025 tarihli cevap dilekçesinde özetle;"...Taraflar arasında imzalanan 01.01.2024 tarihli sözleşme gereği müvekkilinin sözleşme ile kendisine yüklenen tüm edimlerini yerine getirmiş olmasına rağmen davacı yanca sözleşme konusu olan hiçbir edimin tüm şifahi uyarılara rağmen yerine getirilmediğini, müvekkilinin belirtilen adresteki fabrika binasında seramik üretimi yapmakta olduğunu, taraflar arasında yapılan sözleşmenin resmi hale gelmesi için ...'e başvuru yapılmadığını,

sözleşmede belirtilen 25.000 ton karşılığı bedel tutarı olan yaklaşık 2.400.000,00 TL tutarının müvekkilinden peşin olarak alan davacınun bunu iade etmediğini, müvekkili tarafından bu bedellere ilişkin yapılan icra takiplerine de kötü niyetli olarak itiraz ettiğini, hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinden davacı tarafın sorumlu tutulmasına karar verilmesini" talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davacı dava dilekçesi ile taraflar arasında imzalanan 01.01.2024 tarihli adi yazılı kira sözleşmesinden (...) feshinden kaynaklı zararın tespiti ve alacak isteminde bulunmuştur.

Bilindiği üzere; Madencilik sektöründe çoğu zaman arama veya işletme ruhsatı alan gerçek veya tüzel kişiler bu ruhsatlarına göre faaliyette bulunmayıp ruhsat gereğince sahip oldukları haklarının tamamını veya bir bölümünü geçici bir süre için üçüncü kişilere devretmektedirler. Ruhsat sahibi olan madenci bu ruhsattaki işletme hakkını devretme karşılığında elde edilen cevher üzerinden veya dönemsel olarak kararlaştırılan maktu bir ücreti üçüncü kişiden almaktadır.Ruhsat sahibi ile geçici olarak maden işletme hakkını elde eden bu üçüncü kişi arasında yapılan bu sözleşme Maden işletme ruhsatı kiralama sözleşmesi olup madencilik sektöründe ve hukuksal uygulamadaki ismi ise ... sözleşmesidir.

... sözleşmesi; ruhsatı alınan maden sahasının bir kısmı veya tamamı üzerindeki işletme hakkının, hak sahibi tarafından gerçek veya tüzel üçüncü kişilere geçici bir süre için tahsisini konu alan iki taraflı ürün kira sözleşmesi niteliğine sahiptir. İşletme hakkının üçüncü kişiye rodövans sözleşmesi ile devri halinde devralan kiracı haline gelmekle sahayı bu ... sözleşmesi koşullarına uygun olarak işletmek ve bunun karşılığı kiraya veren ruhsat sahibine rodövans bedelini ödemekle yükümlenmektedir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık hasılat kirasının bir türü olarak kabul edilen rödovans sözleşmesine ilişkindir. HMK.’nun 4/1-a maddesinde; kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkların Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp çözüme kavuşturulacağı hükme bağlanmıştır. Hal böyle olunca davaya bakma görevi sulh hukuk mahkemesine aittir. (Yargıtay 3.H.D. 2019/2107 Esas 2019/4221 Karar, 2017/6158 Esas,2018/7673 Karar, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 2025/21 Esas,2025/10 Karar, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 2024/874 Esas 2026/282 Karar)

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın kira sözleşmesi hükümlerine göre çözümlenmesi ve karara bağlanması gerektiği, bu durumda davaya bakma görevinin Sulh Hukuk mahkemesine ait olduğu, 6100 sayılı HMK'nın 4/1-a maddesi uyarınca 6100 sayılı HMK'nun 114/1-c ve 115/2. Maddeleri dikkate alınarak görev hususunun dava şartı olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği anlaşılmakla, mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip... e-imzalı Hakim... e-imzalı