İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/657 K.2024/230

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılar işçisi ...’in İzmir 15.İş Mahkemesinde işçilik alacakları ile ilgili açtığı dava sonrasında hüküm altına alınan kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma ücreti ile hafta tatili ücretinin müvekkili tarafından ödenmiş olduğunu, davalı şirketlerin işçisi olan ... in kendi şirketlerinde çalıştığı önemlerde 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında doğacak alacaklardan sorumlu bulunduklarından iş bu davanın açılmasına gerek duyulduğu, iddia edilerek; fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak, 134.500,17.-TL alacağın ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıların sorumlulukları belirlenerek rücuen tahsiline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Elk. .... Taah. San. Tic. Ltd. Şti. Vekili cevap dilekçesinde özetle; zaman aşımı itirazında bulunduklarını, alt işverenin işçiler üzerinde yönetim hakkını kullanamaması nedeni ile adı geçen işçinin davacı kurumun işçisi olduğunun kabul edilmesi gerektiği, bu sebeple adı geçen işçinin özlük haklarından davacı kurumun sorumlu olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşme eklerinde özlük haklarının yüklenici tarafından ödeneceğine ilişkin hüküm bulunmadığı iddia ve ifade edilerek, taleplerinin kabulü ile taleplerinin kabul edilmemesi halinde haksız ve hukuki dayanaktan yosun davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.

Davalı...İnsan Kaynakları. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle.

6552 sayılı yasada, alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatının toplam çalışma süresi esas alınarak kamu tarafından ödeneceği hususunun açıkça düzenlendiği, son düzenleme ile kıdem tazminatından müvekkil şirketin sorumluluğunun kalmadığı, müvekkili şirketin sorumluluğunun 01.01.2011 tarihi sonrası dönem olabileceği, işçinin hizmet akdinin 30.03.2016 tarihinde iş kanunu 24/II/f maddesi gereğince feshedilmiş olduğu, ödemelerin kendisine banka hesabı ile ödendiği, bu durumun özlük dosyasından görülebileceği, müvekkilinin işçiye başkaca bir kıdem tazminatı ve başkaca bir işçilik alacağı bulunmadığı,

bu sebeple belirtilen tarih öncesi dava dışı işçinin diğer alt işverenlerde geçen hizmet süresinden müvekkilinin sorumlu tutulamayacağı iddia ve ifadelerine yer verilmiş, davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılması talebinde bulunmuştur.

Diğer davalıların davaya cevap vermediği görülmektedir. Bilirkişiden alınan 03/01/2023 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmına göre; "A) Kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti ve genel tatil ücreti sorumluluğu:

Taraflar arasında düzenlenen hizmet alımı sözleşmelerinin eki kabul edilen şartnamelerde, iş mevzuatından kaynaklanan tazminat ve işçilik alacaklarından yüklenicilerin sorumlu olacağı hüküm altına alınmış, bu alacaklardan asıl işverenin sorumlu olacağına ilişkin hükümlere yer verilmemiştir.

Yargıtay 15.H.D. sinin (6.H.D.)kararlarındaki ilkeler doğrultusunda, “İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. ….

Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.İşveren tarafından bu ödemelerin fer'i mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir..” kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücret alacağı ile bu alacakların işlemiş faizi ve ferilerinden alt işverenlerin dönemleriyle sınırlı sorumlu olacağı kabulü ile hesaplama yapılacaktır.

B) Yıllık izin ücreti sorumluluğu:

İş Mahkemesinin kesinleşen kararına göre, dava dışı işçinin hizmet akdinin davalı son alt işveren tarafından feshedilmesi nedeniyle Yargıtay ... Hukuk Dairesinin (Yargıtay 6. H.D.) kararları uyarınca; (Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.) dava dışı işçiye ödenen yıllık izin ücreti ve ferilerinden dava dışı işçiyi çalıştıran son alt işverenin sorumlu olacağının kabulü ile hesaplama yapılacaktır.

C) Faiz, Vekalet ücreti-Yargılama gideri ve İcra giderlerinden sorumluluk:

Yargıtay, asıl işverence icra takibi sonrasında ödenen, tazminat ve işçilik alacakları dışındaki vekalet ücreti, yargılama gideri ile ilgili diğer ödemelerin de alt işverenlerin dönemleri ile sınırlı sorumlu olacağı görüşündedir.

“…İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir (Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, 2019/279 E. , 2020/179 K. T.16.01.2020 -Yargıtay13. Hukuk Dairesi Esas : 2013/2014, Karar : 2013/14760, Tarih : 03.06.2013).

D) Hesaplama:

1- İcra takibi sonrasında yapılan ödeme;

İzmir ... İcra Müdürlüğünün...sayılı dosyasında yer alan, icra emri, dosya hesabı, reddiyat makbuzu, ödeme emri belgeleri, banka ödeme dekont belgelerine göre 21.03.2018 tarihinde 82.422,02₺,05.04.2018 tarihinde 3.699,18 ₺, 01.04.2021 tarihinde 35.766,90 ₺, ayrıca 6.080,75 ₺ vergi, 6.531,32₺ bakiye ilam harcı olmak üzere, takibe konu asıl alacak ve faizleri ne karşılık, asıl işverence toplam 134.500,17₺ödeme yapıldığı görülmektedir.

Takibe konu alacakların asıl alacak, asıl alacağa uygulanan işlemiş faizi, İcra takibi ve sonrasında eklenen vekalet ücreti, icra ve yargılama vb. Giderlerin; dava dışı işçinin icra takibine konu ödeme toplamı 134.500,17₺ olarak hesaplanmıştır.

2- Elden ödenen kıdem tazminatı;

Dosya içeresinde yer alan kıdem tazminatı bordrosu, banka ödeme dekontu vb. kayıt ve belgelere göre, dava dışı işçi ...’in...A.Ş. nde geçen 01.01.2011-08.10.2015 tarihleri arasındaki çalışma süresine (4 yıl,9 ay, 6 gün=1716 gün) göre brüt 13.146,12₺ kıdem tazminatı tahakkuk ettirildiği ve 17.11.2015 tarihli Vakıfbank dekontu ile net 13.046,34 ₺ olarak kıdem tazminatının ödenmiş olduğu görülmektedir.

İş Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda; işçiye 13.046,34₺ kıdem tazminatı tahakkuk ettirilerek 17.11.2015 tarihinde ... A.Ş. nezdindeki hesabına EFT yolu ile tediye edildiği, bu belgelerin TBK 420.maddesinde kapsamında makbuz hükmünde itibar edildiği, brüt hesaplanan 42.561,93 ₺ net kıdem tazminatından 13.046,34₺ ödemenin mahsubu ile kıdem tazminatı alacağının brüt 29.741,63 ₺ (net 29.515,87 ₺) olacağı hesaplanmıştır.

3- Alt işverenlerin sorumluluk hesabı; İcra takibi sonrasına yapılan ödemeden, davalı alt işverenlerin sorumlu olabileceği tutarlar aşağıdaki tabloda hesaplanmış, sayın mahkemenin takdirine sunulmuştur. Sorumluluğu hesaplanan alt işverenler Çalışma günü *Kıdem tazminatı.Sor. ₺

Y. İzin ücret sorumluluğu ₺

* F. Çalışma + UBGT ücreti sorumluluğu ₺

Toplamsorumluk ₺

... İnş. … Ltd.Şti.

412

9.790,53

Sorumlu değil

Sorumlu değil

9.790,53

...Elektrik ... Ltd. Şti.

362

8.602,36

Sorumlu değil

Sorumlu değil

8.602,36

... Enerji Tic. A.Ş.

361

8.578,59

Sorumlu değil

Sorumlu değil

8.578,59

... Elek. ...Ltd. Şti.

389

9.243,97

Sorumlu değil

744,28

9.988,25

Yuvam. ...A.Ş.

748

17.775,03

Sorumlu değil

Sorumlu değil

17.775,03

...…A.Ş.

1731

28.088,13(41.134,47-13.046,34=)

10.117,75

41.559,54

79.765,41

Toplam

4003

82.078,60

10.117,75

42.303,82

134.500,17

*...… A.Ş. tarafından ödenen ve iş mahkemesinde mahsubu yapılan kıdem tazminatı tutarının düşülmesi ile bu alt işverenin sorumluluk hesabı yapılmıştır (icra takibinde ödenen 82.078,60 ₺ + elden ödenen 13.046,34₺ = 95.124,94₺ toplam ödenen kıdem tazminatından elden ödenen rakamın mahsubu ile)" şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.

Bilirkişiden alınan 15/06/2023 tarihli bilirkişi ek raporunun sonuç kısmına göre;

"B) Dava dışı işçinin alt işverenler nezdindeki çalışma dönemleri aşağıdaki tabloda düzenlenmiştir. (*...-28.07.2004-08.10.2015)

İşyeri SGK Sicil No

Dava dışı işçinin çalıştığı alt işverenler

İşçinin çalışma dönemi

Çalışma günü

1234585-1822829

... İnş. ... Ltd. Şti

28.07.2004-15.06.2005

11.07.2006-09.10.2006

473

1256591

...Elektrik Mah. San. Ve Tic. Ltd. Şti.

20.06.2005-19.06.2006

364

1288770

... Enerji Tic. AŞ

12.10.2006-08.10.2007

361

1316660-1376301

1389175-1391563

1396646

... Elek. .. Ltd. Şti.

31.10.2007-30.01.2008

01.03.2010-31.12.2010

402

1324273

Yuvam Bil. Tek. San. Ve Tic. AŞ

11.02.2008-28.02.2010

748

1399781-1449079

1453969-1528102

1536843-1541570

... İnsan.. San. Ve Tic. AŞ

01.01.2011-08.10.2015

1741

Toplam Çalışma Günü

4089

..........

3- Alt işverenlerin sorumluluk hesabı;

İcra takibi sonrasına yapılan ödemeden, davalı alt işverenlerin sorumlu olabileceği tutarlar aşağıdaki tabloda hesaplanmış, sayın mahkemenin takdirine sunulmuştur.

Sorumluluğu hesaplanan alt

işverenler

Çalışma günü

*Kıdem tazminatı.Sor. ₺

Y. İzin ücret sorumluluğu ₺

* F. Çalışma + UBGT ücreti sorumluluğu ₺

Toplamsorumluk ₺

... İnş. … Ltd.Şti.

473

13.630,87

Sorumlu değil

Sorumlu değil

13.630,87

...Elektrik ... Ltd. Şti.

364

10.489,72

Sorumlu değil

Sorumlu değil

10.489,72

... Enerji Tic. A.Ş.

361

10.403,27

Sorumlu değil

Sorumlu değil

10.403,27

... Elek. ...Ltd. Şti.

402

11.584,80

Sorumlu değil

740,08

12.324,88

Yuvam. ...A.Ş.

748

21.555,80

Sorumlu değil

Sorumlu değil

21.555,80

...…A.Ş.

1741

14.414,14

10.117,75

41.563,74

66.095,63

Toplam

4089

82.078,60

10.117,75

42.303,82

134.500,17

**...... A.Ş. tarafından ödenen ve iş mahkemesince mahsubu yapılan kıdem tazminatı tutarı düşülmüş, bu alt işverenin 5.114,34 TL noksan kıdem tazminatı ödediği gözetilerek orantı yolu ile sorumluluk hesaplanmıştır.

** İş Mahkemesinin kesinleşen kararında 30.11.2010-08.10.2015 döneminde ödenmeyen fazla çalışma ücreti ve hafta tatili ücreti alacaklarının hesaplanması ve hüküm altına alınması nedeniyle bu dönemde dava dışı işçiyi çalıştıran alt işverenlere rücu hesabı yapılmıştır." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.

Bilirkişiden alınan 25/10/2023 tarihli bilirkişi 2. ek raporunun sonuç kısmına göre;

".....3- Alt işverenlerin sorumluluk hesabı;

İcra takibine konu asıl alacaklar

Asıl işverence İcra takibi sonrasına yapılan ödemelerden, davalı alt işverenlerin sorumlu olabileceği tutarlar aşağıdaki tablolarda ödeme tarihlerine göre hesaplanmış, sayın mahkemenin takdirine sunulmuştur.

a-Takibe konu alacakların (82.422,02₺) asıl alacak, asıl alacağa uygulanan işlemiş faizi, İcra takibi ve sonrasında eklenen vekalet ücreti, icra ve yargılama vb. giderlerin hesabı aşağıda tabloda düzenlenmiştir.(21.03.2018 tarihinde yapılan ödeme)

İcra Takibine konu asıl alacaklar

Asıl Alacaklar+İşlemiş faizi TL

Tehiri icra kararı sonrası faiz + Yargılama + İcra giderleri vb TL

İcra takibi sonrası ödeme toplamı TL

Kıdem tazminatı

40.297,63

10.000,33

50.297,96

Yıllık izin ücreti

4.967,45

1.232,73

6.200,18

Fazla çalışma ve Hafta tatili ücreti

20.769,65

5.154,23

25.923,88

Toplam

66.034,73

16.387,29

82.422,02

İcra takibi sonrasında 21.03.2018 tarihinde yapılan ödemeden, davalı alt işverenlerin sorumlu olabileceği tutarlar aşağıdaki tabloda hesaplanmış, sayın mahkemenin takdirine sunulmuştur. (82.422,02 TL)

Sorumluluğu hesaplanan alt

işverenler

Çalışma günü

*Kıdem tazminatı.Sor. ₺

Y. İzin ücret sorumluluğu ₺

* F. Çalışma + UBGT ücreti sorumluluğu ₺

Toplamsorumluk ₺

... İnş. … Ltd.Şti.

473

7.228,73

Sorumlu değil

Sorumlu değil

7.228,73

...Elektrik ... Ltd. Şti.

364

5.562,91

Sorumlu değil

Sorumlu değil

5.562,91

... Enerji Tic. A.Ş.

361

5.517,06

Sorumlu değil

Sorumlu değil

5.517,06

... Elek. ...Ltd. Şti.

402

6.143,65

Sorumlu değil

453,52

6.597,17

Yuvam. ...A.Ş.

748

11.431,47

Sorumlu değil

Sorumlu değil

11.431,47

...…A.Ş.

1741

14.414,14

6.200,18

25.470,36

46.084,68

Toplam

4089

50.297,96

6.200,18

25.470,36

82.422,02

** İş Mahkemesinin kesinleşen kararında 30.11.2010-08.10.2015 döneminde ödenmeyen fazla çalışma ücreti ve hafta tatili ücreti alacaklarının hesaplanması ve hüküm altına alınması nedeniyle bu dönemde dava dışı işçiyi çalıştıran alt işverenlere rücu hesabı yapılmıştır." şeklinde rapor sunulduğu görülmüştür.

Davada uyuşmazlık, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmelerine dayalı rücuen tazminat is...ine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanununa göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en ...el ilkelerindendir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar (Yargıtay ... H.D. ...K. ).

Davacı kurum ile davalılar arasında yapılan hizmet sözleşmesi ile davalı yüklenici bir işi kendi işçileri ile yapmayı üstlenmiştir. Çalışan işçiler davalı işçileridir. Davacı işverenin iş hukukuna göre işçiye karşı sorumlu olmasına ilişkin hükümlerin taraflar arasındaki sözleşme ilişkisine yansıtılması mümkün değildir. İşçinin davacı işveren ile bir ilişkisi bulunmadığından sözleşmede aksine bir hüküm bulunmaması halinde yüklenici işçinin tüm sosyal ve maddi haklarından sorumludur(Yargıtay... H.D. ...K. ).

Somut olayda, dava dışı işçinin... Genel Müdürlüğü' nü davalı olarak gösterdiği dosyamız davalıların ihbar olunan olarak yer aldığı, kıdem tazminatı, fazla çalışma yıllık izin ve hafta tatili alacağının tahsili için İzmir... İş Mahkemesi' nin... Esas sayılı dava dosyasında yargılama yapıldığı, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verildiği, verilen karara karşı başvurulan istinaf konun yolu sonucu İzmir BAM. ... H.D....

Karar sayılı ilamı ile 29.741,63 TL brüt kıdem tazminatına, 6.188,00 TL brüt yıllık izin, 20.000,00 TL fazla çalışma ücreti ile 8.596,14 TL hafta tatili ücretine hükmedildiği, verilen hüküm Yargıtay ...

H.D.' nin (....) 20/01/2021 tarihli onama kararı ile kesinleştiği, işçi tarafından başlatılan takiplere davacı tarafça toplam (dava dilekçesinin ekinde yer alan kurum ödeme emri ve celp edilen takip dosyalarının yazı cevapları sonucu) 134.500,17 TL' nin ödendiği, İşçinin davacı işveren ile bir ilişkisi bulunmadığından sözleşmede aksine bir hüküm bulunmaması halinde yüklenici işçinin tüm sosyal ve maddi haklarından kıdem tazminatı yönünden davalılar işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak,

diğer alacak kalemlerine ilişkin ise son işveren sorumlu olacağından, mahkememizce 05/06/2023 tarihli bilirkişi ek raporundaki hesaplama, dava dışı işçinin dosya arasında bulunan SGK kaydı ile uyumlu olduğundan ve bu verilere göre işçinin asıl ve birleşen davalılar ile dava dışı 3. Kişide ki çalışma süreleri üzerinden hesaplama yapıldığından mahkememizce hükme esas alınarak davanın kabulüne, kabul edilen bedele davalılar dava dışı işçinin açmış olduğu davada ihbar olunan sıfatlarını taşıdıklarından son ödeme tarihinden itibaren taraflar tacir olduğundan avans faiz işletilmesine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır