İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1062 K.2025/430

Davacı vekili tarafından Mahkememizde açılan Zayi Çek iptali davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, dava dilekçesinde; Dava konusu ... Edirne Şubesine ait, keşidecisi... olan, -31.12.2024 vade tarihli, 80.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı, -31.01.2025 vade tarihli 80.000,00 TL bedelli ... seri numaralı, -28.02.2025 vade tarihli 80.000,00 TL bedelli ... seri numaralı, -31.03.2025 vade tarihli 80.000,00 TL bedelli... seri numaralı çeklerin kaybolduğunu, bu nedenle dava konusu çekin iptalini ve ödeme yasağı kararı verilmesini iddia ve talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

1-Dava, zayi nedeniyle açılmış hasımsız çek iptali davasıdır.

2-Çek iptali davası poliçe hakkında düzenlenen hükümlere tabi olup, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

"MADDE 757- (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."

"MADDE 758- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.

(2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır."

"MADDE 759- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

(2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür."

"MADDE 760- (1) Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder.

MADDE 762- (1) Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır.

(2) Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir"

3-Somut olayda davacı tarafça dava konusu çeklerin kargo taşıması sırasında kaybolduğundan bahisle çek iptali davası açılmış ise de yargılama sırasında dava konusu çeklerin dava dışı ...Anonim Şirketi tarafından ibraz edildiğinin anlaşılması üzerine çek istirdadı davası açılması için verilen süreler içinde sunulan 15/04/2025 tarihli beyan dilekçesinde dava konusu çeklerin davacı zilyedine geçmediği, davacı şirketin hamil sıfatının bulunmadığı açıklanarak dava dışı ...e çek istirdadı davası açmak üzere süre verilmesi talep edilmiştir.

4-Çek iptali davası hasımsız dava niteliğinde olup, 3. kişiler açısından kesin hüküm doğurmadığından, mahkemece iptal kararı verilse dahi yasal çerçevede çeki elinde bulunduran kişi henüz ödeme yapmamış keşideci, lehtar veya kendisinden önceki cirantalara müracaat edebilir. Alınan iptal kararı da meşru hamilin senetten kaynaklanan haklarını sona erdirmez.

Senedi kaybeden hamilin mahkemeden alacağı iptal kararı, seneti elinde bulunduran kişi meşru hamil ise sorumluluktan kurtarmaz. Ayrıca iptal kararı verilmemiş olması da, davacının ileride gerçekleşmesi muhtemel haksız takipte menfi tespit davası açmasına engel olmaz.

Yasa koyucunun iptal davasına gerek duymasının nedeni; iptal kararı sonrası hakkın hamil tarafından senetsiz tahsilini veya yeni bir senet düzenlenmesini sağlamak (TTK'nun 652)iyi niyetle, iptal kararı getiren hamile ödeme yapan borçluyu, seneti ele geçiren üçüncü kişilere karşı senetten kaynaklanan borç nedeniyle sorumluluktan kurtarmaktır.

5-Yargıtay...Hukuk Dairesi'nin 06/06/2012 tarih... Karar sayılı ilamında "Somut olayda, iptali talep edilen ve davacı temsilcisi tarafından arkası kaşelenip imzalanmak suretiyle ciro edilen çekin henüz dava dışı alıcıya teslim edilmeksizin kargoda kaybolduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı lehdar halen çekin yetkili hamili konumundadır. Teslim söz konusu olmadığından dava dışı alıcının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, davacının TTK 669 vd. maddelerinde öngörülen işbu davayı açmasında yasal bir engel bulunmadığı anlaşılmakla mahkemece yanılgılı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir." şeklinde yapılan değerlendirmeye göre çek üzerinde yetkili hamil sıfatını haiz olabilmek için çekin fiilen teslim alınmış olması gerekmektedir.

6-Somut olayda her ne kadar davacı tarafça çek iptali davası açılmış ve yargılama sırasında dava dışı hamile çek istirdadı davası açmak üzere süre verilmesi talep edilmiş ise de, çeklerin keşideci tarafından kargoya teslimi sonrasında henüz davacıya teslim edilmeden önce kaybolduğu ileri sürülmekte olup, davacı şirketin yetkili hamil sıfatını kazanmadığı anlaşıldığı gibi davacı tarafça da bu husus ikrar edilmiş, davacı tarafa verilen istirdat davası açma süresinde, çek istirdadı davası açılmayacağı beyan edilmiştir.

Bu durumda yalnızca hamile tanınmış olan iptal davası açma hakkından, hamil olmayan davacının faydalanamayacağı ve dava dışı keşidecinin görülmekte olan davada taraf sıfatı bulunmadığından kendisine çek istirdadı davası açılması için süre verilemeyeceği değerlendirildiğinden davanın reddine karar verilmiştir.

29/04/2025 Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır