İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/434 K.2024/631

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı, dava dilekçesinde; kendisine ait ... vergi no. lu sahış işletmesinin resmi muhasebesinde bulunan ... Marka 300 TR Modeli ... nolu ödeme kaydedici cihazının zayi olduğunu, zayi olan ... Marka 300 TR Modeli ... cihazının zayi olduğuna dair tarafına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

1-Dava, kaybolan ödeme kaydedici cihaz hakkında zayi belgesi verilmesi talepli hasımsız davadır.

2-6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesi gereğince, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Madde içeriğinden de anlaşıldığı üzere zayi belgesi isteyebilmek için ticari detfer ve belgelerin bir afet neticesinde ziyaa uğraması veya hırsızlıkla zayi olması gerekmektedir. Yine ziya uğradığı tarihten itibaren 30 gün içerisinde talebin mahkemeye ulaştırılması gerekmektedir. Davacı gerçek kişinin 2023 yılı ticari kazancına esas hasılat miktarının 679.039,38-TL olduğu ve tacirlik sınırı üzerinde hasılat elde edilmesi nedeniyle tacir sıfatını haiz olduğu görülmüştür.

4-Dava konusu cihaz mahiyeti itibariyle ticari defter veya belge olup olmadığı hususunun irdelenmesi gerekmektedir.

Konuyla ilgili yasal düzenlemede TTK'nın 82/7. maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklindedir.

Yargıtay ....Hukuk Dairesi'nin 03/02/2014 Esas... Esas ... Karar sayılı ilamında;

"Mahkemece, iddia ve tüm dosya kapsamına göre; yazar kasanın (ödeme kaydedici cihaz) TTK’nın 82/1. maddesinde sayılan ve saklanması zorunlu olan defter ve belgelerden olmadığı, elektronik bir cihaz olan yazar kasanın defter ve belge kapsamında değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir." şeklinde değerlendirme yapıldığı ve ilk derece mahkemesince ödeme kaydedici cihazın ticari defter ve belge kapsamında değerlendirilemeyeceği yönündeki görüşe dair kararın onanmasına karar verilmiştir.

5-Tüm dosya kapsamı ve davacı beyanlarının birlikte değerlendirilmesinde, davacıya ait yazar kasa pos cihazı TTK 82/7.

Madde kapsamında kalan ticari defter veya belgelerden olmadığı gibi cihazın araç içerisinde aracın camları açık bir şekilde bulundurulduğu sırada kaybedildiğinin belirtildiği, yerleşik yargısal uygulamaya göre tacirin ticari defter ve belgeleri saklama noktasında gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerektiği, dikkatsizlik ve özensizlik nedeniyle gerçekleşen zayi hallerinde belge verilemeyeceği, davacıya ait dağıtım aracı içerisinde bulunan cihazın pencere açık bir vaziyette bulundurulması ve bunun sonucunda kaybolması,

kayıp sonrasında da herhangi bir kolluk şikayetinde bulunulmamasının özensiz bir davranış olduğu dikkate alındığında hem kaybedilen cihazın niteliği hem de kayıp şekli yönüyle zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşmadığı değerlendirildiğinden davanın reddine karar verilmiştir.